Czy można zmusić sąsiada do pozbycia się agresywnego psa?

Agresywny pies sąsiada po pogryzieniu dziecka – od czego zacząć?

W opisanej sytuacji najważniejsze jest nie tylko uzyskanie zwrotu kosztów leczenia, ale także ograniczenie ryzyka ponownego ataku. Skoro pies pogryzł 7-letnie dziecko, a dodatkowo jest to rottweiler, czyli rasa uznawana za agresywną, sprawa nie powinna kończyć się wyłącznie na ustnej deklaracji sąsiadów, że zbudują ogrodzenie.

Praktycznie należy działać w kilku kierunkach jednocześnie. Po pierwsze, trzeba dopilnować pełnej dokumentacji medycznej dziecka i obserwacji psa w kierunku wścieklizny. Po drugie, należy zgłosić sprawę policji lub straży gminnej, ponieważ niewłaściwe zabezpieczenie zwierzęcia może stanowić wykroczenie. Po trzecie, warto złożyć pisemne zawiadomienie do gminy, że sąsiad utrzymuje psa rasy agresywnej bez wymaganego zezwolenia albo w warunkach stanowiących zagrożenie.

Nie ma przepisu, który pozwalałby prywatnej osobie samodzielnie nakazać sąsiadowi oddanie psa. Można jednak uruchomić procedury, które mogą doprowadzić do ukarania właściciela, cofnięcia albo odmowy zezwolenia, orzeczenia przepadku zwierzęcia w postępowaniu wykroczeniowym albo do sądowego nakazu zaniechania naruszeń.

Rottweiler bez zezwolenia – zawiadomienie gminy

Rottweiler jest jedną z ras wymienionych w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt prowadzenie hodowli lub utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną wymaga zezwolenia właściwego wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.

Zezwolenia nie wydaje się, a wydane cofa się, jeżeli pies jest lub ma być utrzymywany w warunkach i w sposób, które stanowią zagrożenie dla ludzi lub zwierząt. W praktyce brak ogrodzenia, dopuszczenie do prowadzenia silnego psa przez dziecko oraz pogryzienie osoby małoletniej są okolicznościami, które powinny zostać opisane w zawiadomieniu do gminy.

Jeżeli sąsiedzi nie mają zezwolenia, należy złożyć do urzędu gminy lub miasta pisemne zawiadomienie i zażądać podjęcia czynności. Warto dołączyć kopię dokumentacji medycznej, zdjęcia obrażeń, opis zdarzenia, dane świadków, informację o braku ogrodzenia oraz informację, że pies był prowadzony przez 11- lub 12-letnie dziecko.

Utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną bez wymaganego zezwolenia jest wykroczeniem z art. 37a ustawy o ochronie zwierząt. Przepis przewiduje karę aresztu albo grzywny, a w razie ukarania sąd może orzec przepadek zwierzęcia. To właśnie ta ścieżka może być w praktyce bliższa oczekiwanemu przez poszkodowanych skutkowi niż samo żądanie kierowane ustnie do sąsiada.

Odpowiedzialność wykroczeniowa i karna właściciela psa

Niezależnie od postępowania w gminie należy rozważyć zawiadomienie policji. Zgodnie z art. 77 Kodeksu wykroczeń, kto nie zachowuje zwykłych lub nakazanych środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia, podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1000 zł albo nagany. Jeżeli zwierzę swoim zachowaniem stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia człowieka, odpowiedzialność może być surowsza.

W przypadku realnych obrażeń u dziecka sprawa może wykraczać poza samo wykroczenie. W zależności od skutków medycznych i opinii lekarza w grę mogą wchodzić przepisy Kodeksu karnego dotyczące spowodowania uszczerbku na zdrowiu albo narażenia człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo. Kwalifikacja prawna zależy od rodzaju ran, czasu trwania rozstroju zdrowia, okoliczności ataku oraz tego, kto faktycznie sprawował nadzór nad psem.

Istotne jest także to, że pies był prowadzony przez bardzo młodą osobę. Nawet jeżeli formalnie smycz była założona, właściciel powinien zapewnić taki nadzór, który realnie pozwala utrzymać zwierzę pod kontrolą. Przy silnym psie rasy agresywnej powierzenie go dziecku może zostać ocenione jako niedochowanie należytej ostrożności.

Odszkodowanie i zadośćuczynienie za pogryzienie przez psa

Odpowiedzialność cywilna właściciela albo osoby chowającej psa opiera się przede wszystkim na art. 431 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem: „kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy”. W praktyce oznacza to domniemanie winy osoby chowającej zwierzę.

Poszkodowane dziecko może dochodzić zwrotu kosztów leczenia, opatrunków, konsultacji lekarskich, rehabilitacji, dojazdów, zniszczonej odzieży, a w uzasadnionych przypadkach także kosztów pomocy psychologicznej. Jeżeli rodzic musiał brać zwolnienie z pracy lub poniósł inne udokumentowane wydatki związane z leczeniem dziecka, również należy je zebrać i odpowiednio udokumentować.

Oprócz odszkodowania można żądać zadośćuczynienia za krzywdę na podstawie art. 445 § 1 Kodeksu cywilnego w związku z art. 444 Kodeksu cywilnego. Krzywda obejmuje ból fizyczny, stres, strach dziecka, blizny, ograniczenie aktywności, lęk przed psami, konieczność dalszego leczenia i inne następstwa psychiczne. Wysokość zadośćuczynienia zależy od rozmiaru cierpień, wieku dziecka, przebiegu leczenia, trwałości następstw oraz wpływu zdarzenia na codzienne życie.

Nie należy podpisywać z właścicielem psa pochopnej ugody ograniczonej wyłącznie do kosztów leczenia, zanim nie będzie wiadomo, czy rany całkowicie się zagoją i czy nie pozostaną blizny albo skutki psychiczne. Jeżeli ma dojść do ugody, powinna ona obejmować zarówno koszty już poniesione, jak i sposób rozliczenia kosztów przyszłych.

Czy można sądownie żądać usunięcia psa z posesji?

Można wystąpić do sądu z roszczeniami mającymi na celu ochronę prawa własności, spokojnego korzystania z nieruchomości, bezpieczeństwa domowników i dóbr osobistych. Podstawą może być m.in. art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego, który pozwala żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem i zaniechania naruszeń, jeżeli własność jest naruszana w inny sposób niż przez pozbawienie właściciela władztwa nad rzeczą.

Trzeba jednak rozróżnić dwie kwestie. Sąd cywilny nie zawsze od razu nakaże właścicielowi „pozbycie się psa”. Częściej w pierwszej kolejności można żądać zakazania wypuszczania psa poza posesję bez skutecznej kontroli, nakazania zabezpieczenia nieruchomości, wyprowadzania psa wyłącznie przez osobę dorosłą zdolną do jego utrzymania, stosowania kagańca albo zaniechania zachowań naruszających spokój i bezpieczeństwo sąsiadów.

Żądanie usunięcia psa z nieruchomości może być rozważane wtedy, gdy istnieje realne, powtarzalne i udokumentowane zagrożenie, a mniej dolegliwe środki są niewystarczające. W pozwie można także wnosić o zabezpieczenie roszczenia na czas procesu, np. przez zakaz wypuszczania psa poza zamkniętą posesję bez kagańca i bez osoby dorosłej. O zasadności takiego wniosku decyduje sąd na podstawie dowodów.

Jakie dowody zebrać po ataku psa?

W sprawach o pogryzienie przez psa dowody mają kluczowe znaczenie. Należy zachować pełną dokumentację medyczną dziecka, zdjęcia ran wykonane w kolejnych dniach leczenia, rachunki za leki i wizyty, potwierdzenia dojazdów, notatkę policyjną albo numer sprawy, dane świadków oraz korespondencję z właścicielem psa.

Warto także uzyskać pisemną informację z gminy, czy właściciel posiada zezwolenie na utrzymywanie rottweilera. Jeżeli urząd odmawia udzielenia informacji telefonicznie, należy złożyć pisemny wniosek albo zawiadomienie z żądaniem podjęcia czynności. Dobrze jest również dokumentować stan posesji, brak ogrodzenia, możliwość wydostania się psa na drogę lub teren wspólny oraz kolejne sytuacje, w których pies stwarza zagrożenie.

Jeżeli dziecko boi się wychodzić z domu, ma problemy ze snem, unika roweru albo reaguje lękiem na psy, warto skonsultować je z psychologiem i zachować dokumentację. Takie skutki mogą mieć znaczenie przy ustalaniu zadośćuczynienia.

Co konkretnie zrobić krok po kroku?

Po pogryzieniu dziecka przez psa sąsiada warto przyjąć uporządkowany plan działania. Najpierw należy zadbać o leczenie dziecka, zgłoszenie pogryzienia lekarzowi i dopilnowanie obserwacji psa. Następnie trzeba zabezpieczyć dowody, w tym zdjęcia, dokumentację medyczną i dane świadków.

Kolejnym krokiem jest pisemne zawiadomienie policji lub straży gminnej o niezachowaniu środków ostrożności przy trzymaniu zwierzęcia. Równocześnie należy złożyć zawiadomienie do gminy w sprawie utrzymywania psa rasy agresywnej bez zezwolenia albo w warunkach stwarzających zagrożenie. Jeżeli właściciel psa ma polisę OC w życiu prywatnym, można zgłosić roszczenie do ubezpieczyciela, ale nie zwalnia to z możliwości kierowania roszczeń bezpośrednio do właściciela.

Po ustabilizowaniu leczenia warto przygotować wezwanie do zapłaty obejmujące odszkodowanie i zadośćuczynienie. Jeżeli sąsiad nie reaguje albo proponuje zaniżoną kwotę, pozostaje droga sądowa. W razie dalszego zagrożenia można rozważyć także pozew o zaniechanie naruszeń i wniosek o zabezpieczenie roszczenia.

FAQ

Czy mogę zmusić sąsiada do oddania agresywnego psa?

Nie można zrobić tego samodzielnie. Można natomiast uruchomić procedury: zawiadomić gminę o braku zezwolenia albo zagrożeniu, zgłosić sprawę policji lub straży gminnej, a w razie potrzeby wystąpić do sądu o nakazanie zaniechania naruszeń. Przy psie rasy agresywnej bez zezwolenia sąd może w postępowaniu wykroczeniowym orzec przepadek zwierzęcia.

Czy rottweiler wymaga zezwolenia?

Tak. Rottweiler znajduje się w wykazie ras psów uznawanych za agresywne. Utrzymywanie takiego psa wymaga zezwolenia właściwego wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.

Czy właściciel odpowiada, jeżeli pies był na smyczy?

Tak, sama smycz nie przesądza o braku odpowiedzialności. Jeżeli pies wyrwał się osobie, która nie była w stanie go utrzymać, właściciel może odpowiadać za nienależyty nadzór nad zwierzęciem. Ocena zależy od siły psa, wieku i możliwości osoby prowadzącej oraz okoliczności ataku.

Jakiego odszkodowania można żądać po pogryzieniu dziecka?

Można żądać zwrotu kosztów leczenia, leków, opatrunków, dojazdów, konsultacji, rehabilitacji, zniszczonej odzieży oraz innych udokumentowanych wydatków. Oprócz tego można dochodzić zadośćuczynienia za ból, stres, lęk, blizny i inne następstwa pogryzienia.

Czy trzeba czekać z roszczeniem do zakończenia leczenia?

Nie zawsze trzeba czekać, ale przed zawarciem ugody warto znać przynajmniej podstawowe skutki urazu. Jeżeli leczenie trwa, rozsądnie jest zastrzec możliwość dochodzenia dalszych kosztów albo poczekać z ostatecznym rozliczeniem do czasu, gdy będzie wiadomo, czy pozostaną blizny lub skutki psychiczne.

Gdzie zgłosić psa rasy agresywnej bez zezwolenia?

Zawiadomienie należy złożyć do urzędu gminy lub miasta właściwego dla miejsca utrzymywania psa. W piśmie trzeba wskazać rasę, adres, opis zagrożenia, informację o pogryzieniu oraz dowody, które potwierdzają zdarzenie.

Czy obserwacja psa po pogryzieniu kończy sprawę?

Nie. Obserwacja weterynaryjna służy przede wszystkim ocenie ryzyka wścieklizny. Nie rozstrzyga automatycznie o odpowiedzialności właściciela, odszkodowaniu, zadośćuczynieniu ani o tym, czy pies może być dalej utrzymywany w danych warunkach.

Podsumowanie

Po pogryzieniu dziecka przez agresywnego psa sąsiada należy działać równolegle na kilku płaszczyznach. Właściciel psa może odpowiadać cywilnie za szkodę i krzywdę dziecka, wykroczeniowo za niezachowanie środków ostrożności oraz administracyjnie, jeżeli utrzymuje rottweilera bez wymaganego zezwolenia albo w warunkach stanowiących zagrożenie.

Najbardziej praktyczne kroki to: zebranie dokumentacji, zgłoszenie sprawy policji lub straży gminnej, pisemne zawiadomienie gminy, ustalenie zakresu roszczeń oraz przygotowanie wezwania do zapłaty. Jeżeli zagrożenie nadal istnieje, można rozważyć pozew o zaniechanie naruszeń i wniosek o zabezpieczenie. W konkretnym przypadku warto ocenić, która ścieżka daje największą szansę na szybkie i skuteczne zabezpieczenie dziecka oraz dochodzenie należnych świadczeń.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń - Dz.U. 1971 nr 12 poz. 114
3. Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt - Dz.U. 1997 nr 111 poz. 724
4. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie wykazu ras psów uznawanych za agresywne - Dz.U. 2003 nr 77 poz. 687
5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 1969 r., sygn. akt I PR 178/69