Własna firma w okresie wypowiedzenia i po urlopie macierzyńskim

Wypowiedzenie umowy po urlopie macierzyńskim

Pracownica może złożyć wypowiedzenie umowy o pracę jeszcze w czasie urlopu macierzyńskiego albo bezpośrednio przed jego zakończeniem. Zakaz wypowiadania umowy w okresie ciąży, urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego lub ojcowskiego chroni pracownika przede wszystkim przed działaniem pracodawcy. Nie odbiera jednak pracownicy prawa do samodzielnego rozwiązania umowy.

Oświadczenie o wypowiedzeniu najlepiej złożyć na piśmie i zadbać o dowód doręczenia, np. potwierdzenie odbioru na kopii pisma, przesyłkę poleconą albo kwalifikowany podpis elektroniczny. Dla rozpoczęcia biegu wypowiedzenia istotne jest to, kiedy oświadczenie dotarło do pracodawcy w taki sposób, że mógł się z nim zapoznać.

Jak liczyć 3-miesięczny okres wypowiedzenia?

Zgodnie z art. 30 § 2¹ Kodeksu pracy okres wypowiedzenia obejmujący tydzień, miesiąc albo ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca. Jeżeli więc pracownika obowiązuje 3-miesięczny okres wypowiedzenia i wypowiedzenie dotrze do pracodawcy np. 29 czerwca, umowa rozwiąże się z końcem września. Jeżeli pismo dotrze już 1 lipca, termin przesunie się co do zasady na koniec października.

Długość wypowiedzenia zależy od rodzaju umowy i stażu pracy u danego pracodawcy. Przy umowie na czas określony i nieokreślony okres wypowiedzenia wynosi: 2 tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy, 1 miesiąc przy zatrudnieniu co najmniej 6 miesięcy oraz 3 miesiące przy zatrudnieniu co najmniej 3 lata. Inne okresy stosuje się przy umowie na okres próbny.

Czy można założyć działalność gospodarczą w okresie wypowiedzenia?

Co do zasady można założyć i prowadzić działalność gospodarczą w czasie trwania stosunku pracy, także w okresie wypowiedzenia. Sam fakt pozostawania w zatrudnieniu nie blokuje wpisu do CEIDG ani rozpoczęcia przygotowań do prowadzenia firmy. W praktyce trzeba jednak odróżnić zwykłą, niekonkurencyjną aktywność gospodarczą od działań, które mogą godzić w interes pracodawcy.

Aktualny art. 26¹ Kodeksu pracy wzmacnia zasadę swobody podejmowania dodatkowej pracy lub świadczenia pracy na innej podstawie prawnej. Pracodawca nie może wprowadzać ogólnego zakazu dodatkowej aktywności zarobkowej, chyba że chodzi o zakaz konkurencji albo ograniczenie wynikające z odrębnych przepisów. Więcej o podobnej sytuacji omawia artykuł: DG w okresie wypowiedzenia.

Jeżeli planowana firma ma działać w tej samej branży, korzystać z kontaktów, know-how, danych klientów albo rozwiązań pracodawcy, ryzyko prawne rośnie. Naruszenie obowiązku dbania o dobro zakładu pracy, zachowania tajemnicy informacji oraz zasad lojalności może prowadzić do odpowiedzialności pracowniczej, wypowiedzenia, a w szczególnie poważnych przypadkach nawet do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika.

Własna firma a zakaz konkurencji i obowiązek lojalności

Najważniejsze znaczenie ma to, czy pracownik podpisał umowę o zakazie konkurencji. Zgodnie z art. 101¹ Kodeksu pracy w zakresie określonym w odrębnej umowie pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani świadczyć pracy na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. Zakaz konkurencji w czasie trwania stosunku pracy nie wymaga dodatkowego wynagrodzenia, ale powinien wynikać z odrębnego uzgodnienia.

Brak pisemnej umowy o zakazie konkurencji nie oznacza pełnej dowolności. Pracownik nadal ma obowiązek wykonywać pracę sumiennie, dbać o dobro zakładu pracy oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Działania takie jak przejmowanie klientów, wykorzystywanie dokumentacji firmowej, reklamowanie się cudzymi referencjami bez zgody albo prowadzenie firmy w czasie, w którym pracownik powinien świadczyć pracę, mogą być ocenione negatywnie nawet bez formalnej umowy o zakazie konkurencji.

Jeżeli działalność jest niekonkurencyjna, wykonywana poza godzinami pracy i nie wpływa na obowiązki pracownicze, samo jej podjęcie nie powinno być podstawą sankcji. Podobne zagadnienia opisuje tekst o tym, kiedy dopuszczalna jest własna DG przy jednoczesnym zatrudnieniu.

Co z urlopem w okresie wypowiedzenia?

W okresie wypowiedzenia pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego, a na podstawie art. 167¹ Kodeksu pracy pracownik ma obowiązek wykorzystać urlop w zakresie wskazanym przez pracodawcę. Jeżeli do rozwiązania umowy część urlopu pozostanie niewykorzystana, co do zasady rozlicza się ją ekwiwalentem pieniężnym.

Przy planowaniu rozpoczęcia własnej działalności warto więc uwzględnić rzeczywisty harmonogram wypowiedzenia i urlopu. Zasady udzielania i rozliczania urlopu w okresie wypowiedzenia opisujemy osobno.

Działalność gospodarcza podczas urlopu wychowawczego

Art. 186² Kodeksu pracy pozwala pracownikowi w czasie urlopu wychowawczego podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy, inną działalność, naukę albo szkolenie, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Założenie firmy w czasie urlopu wychowawczego jest więc dopuszczalne, ale skala i sposób prowadzenia działalności muszą pozwalać na realną opiekę nad dzieckiem.

Jeżeli pracodawca ustali, że pracownik trwale zaprzestał osobistej opieki nad dzieckiem, może wezwać go do stawienia się do pracy w terminie wskazanym w Kodeksie pracy: nie później niż w ciągu 30 dni od powzięcia wiadomości i nie wcześniej niż po upływie 3 dni od wezwania. Także na urlopie wychowawczym należy uważać na działalność konkurencyjną i naruszenie poufności.

Skrócenie okresu wypowiedzenia i zwolnienie z obowiązku pracy

Po złożeniu wypowiedzenia strony mogą uzgodnić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Wynika to z art. 36 § 6 Kodeksu pracy i nie zmienia trybu rozwiązania umowy, czyli umowa nadal rozwiązuje się za wypowiedzeniem, tylko w uzgodnionej wcześniejszej dacie. Dla bezpieczeństwa takie ustalenie powinno mieć formę pisemnego porozumienia.

Inną instytucją jest zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy do końca wypowiedzenia. Na podstawie art. 36² Kodeksu pracy pracodawca może zwolnić pracownika z pracy w okresie wypowiedzenia, a pracownik zachowuje za ten czas prawo do wynagrodzenia. Nie jest to jednak skrócenie zatrudnienia, lecz tylko zwolnienie z wykonywania obowiązków do dnia rozwiązania umowy.

W rozmowie z pracodawcą można wskazać praktyczne argumenty: łatwiejsze przekazanie obowiązków, brak potrzeby dalszego organizowania pracy dla osoby odchodzącej, ograniczenie kosztów po stronie pracodawcy przy wcześniejszym rozwiązaniu umowy oraz uporządkowanie urlopu i rozliczeń. Jeżeli równolegle pojawia się oferta zatrudnienia albo współpracy z innym podmiotem, warto sprawdzić także zasady opisane w artykule o tym, kiedy dopuszczalna jest nowa praca w wypowiedzeniu.

FAQ

Czy mogę wypowiedzieć umowę jeszcze na urlopie macierzyńskim?

Tak. Pracownica może sama wypowiedzieć umowę o pracę w czasie urlopu macierzyńskiego. Ochrona z Kodeksu pracy ogranicza przede wszystkim możliwość wypowiedzenia umowy przez pracodawcę.

Czy wypowiedzenie złożone dwa dni przed końcem miesiąca skróci okres wypowiedzenia?

Nie. Jeżeli okres wypowiedzenia liczony jest w miesiącach, kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Złożenie pisma pod koniec miesiąca może jednak sprawić, że bieg wypowiedzenia obejmie już kolejny pełny układ miesięcy, a nie przesunie się o następny miesiąc.

Czy pracodawca może zakazać mi założenia firmy?

Nie może wprowadzić ogólnego zakazu dodatkowej aktywności zarobkowej. Może jednak powołać się na zakaz konkurencji, przepisy szczególne, obowiązek poufności albo naruszenie obowiązku dbania o dobro zakładu pracy, jeżeli działalność faktycznie godzi w jego interesy.

Czy w okresie wypowiedzenia muszę wykorzystać urlop?

Tak, jeżeli pracodawca udzieli urlopu w okresie wypowiedzenia. Jeżeli urlop nie zostanie wykorzystany do końca zatrudnienia, pracodawca powinien wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystaną część.

Czy na urlopie wychowawczym mogę prowadzić działalność gospodarczą?

Tak, pod warunkiem że prowadzenie działalności nie wyłącza możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Jeżeli pracownik trwale zaprzestanie tej opieki, pracodawca może wezwać go do powrotu do pracy.

Podsumowanie

Założenie własnej firmy pod koniec urlopu macierzyńskiego, w okresie wypowiedzenia albo na urlopie wychowawczym jest co do zasady możliwe. Trzeba jednak prawidłowo policzyć termin rozwiązania umowy, rozliczyć urlop wypoczynkowy i sprawdzić, czy planowana działalność nie narusza obowiązku lojalności wobec pracodawcy. Szczególną ostrożność należy zachować, gdy działalność ma dotyczyć tej samej branży, tych samych klientów lub informacji uzyskanych w pracy; w takich przypadkach znaczenie może mieć zakaz konkurencji. Najbezpieczniejszym sposobem wcześniejszego zakończenia zatrudnienia jest pisemne porozumienie z pracodawcą.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
• Art. 26¹, art. 30 § 2¹, art. 36, art. 36², art. 100 § 2 pkt 4, art. 101¹, art. 167¹, art. 167², art. 168, art. 171 i art. 186² Kodeksu pracy.