Wymeldowanie byłej żony i dziecka

Kiedy można wymeldować byłą żonę i dziecko?

Jeżeli była żona wraz z dzieckiem dobrowolnie i trwale wyprowadziła się z mieszkania, a mimo to nadal figuruje pod tym adresem w ewidencji ludności, można wszcząć postępowanie administracyjne o wymeldowanie. Obecnie podstawą prawną jest art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje z urzędu albo na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Kluczowe nie jest więc to, że doszło do rozwodu, lecz to, czy była żona i dziecko rzeczywiście nie mieszkają już w lokalu. Meldunek ma charakter ewidencyjny. Nie tworzy prawa do lokalu i nie przesądza o własności mieszkania. Wynika to z konstrukcji obowiązku meldunkowego określonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, który służy rejestracji faktycznego miejsca pobytu osoby.

Obowiązek wymeldowania się po opuszczeniu lokalu

Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu, jest obowiązany wymeldować się. Jeżeli tego nie zrobi, sprawę może rozstrzygnąć organ gminy w drodze decyzji na podstawie art. 35 tej ustawy.

W praktyce urząd będzie ustalał, czy opuszczenie lokalu było trwałe i dobrowolne. Znaczenie mają między innymi: od kiedy osoba nie nocuje w mieszkaniu, czy zabrała rzeczy osobiste, czy założyła centrum życiowe w innym miejscu, gdzie odbiera korespondencję, gdzie pracuje lub gdzie dziecko chodzi do szkoły. Jeżeli wyprowadzka nastąpiła wiele lat temu i była dobrowolna, zwykle przemawia to za wymeldowaniem.

Kto może złożyć wniosek o wymeldowanie?

Wniosek może złożyć właściciel mieszkania, współwłaściciel, najemca, osoba posiadająca spółdzielcze prawo do lokalu albo inny podmiot, który wykaże tytuł prawny do lokalu. Wynika to bezpośrednio z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, który wskazuje właściciela lub podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu jako uprawnionego wnioskodawcę.

Do wniosku warto dołączyć dokument potwierdzający tytuł prawny, np. odpis księgi wieczystej, akt notarialny, umowę najmu, przydział lokalu albo zaświadczenie spółdzielni. Jeżeli wniosek składa pełnomocnik, należy dołączyć pełnomocnictwo. Opłata skarbowa od pełnomocnictwa wynosi zasadniczo 17 zł na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej oraz części IV załącznika do tej ustawy, z wyjątkami dotyczącymi najbliższej rodziny.

Jak przygotować wniosek o wymeldowanie?

Wniosek składa się do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta właściwego dla adresu, z którego dana osoba ma zostać wymeldowana. Pismo powinno zawierać dane wnioskodawcy, dane osoby objętej wnioskiem, adres lokalu, wskazanie, że osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie wymeldowała się, oraz uzasadnienie opisujące konkretne okoliczności wyprowadzki.

Za wydanie decyzji administracyjnej może być pobrana opłata skarbowa 10 zł, jeżeli czynność nie korzysta ze zwolnienia. Podstawą jest art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej oraz część I załącznika do tej ustawy dotycząca decyzji innych niż wymienione odrębnie. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić informację konkretnego urzędu, ponieważ gminy publikują własne instrukcje techniczne i numery rachunków.

Jakie dowody są najważniejsze?

Postępowanie o wymeldowanie to postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej podejmuje czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Z kolei art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

W praktyce warto wskazać świadków, np. sąsiadów, administratora budynku, członków rodziny albo osoby, które wiedzą, że była żona i dziecko nie przebywają w lokalu. Przydatne mogą być także dokumenty potwierdzające, że osoby te mieszkają gdzie indziej: umowa najmu, korespondencja, zaświadczenie ze szkoły dziecka, dokumenty z ośrodka pomocy społecznej albo informacje o innym adresie do doręczeń.

Wymeldowanie dziecka z mieszkania

Wymeldowanie małoletniego dziecka wymaga szczególnej ostrożności, ale jest dopuszczalne, jeżeli dziecko faktycznie nie mieszka już pod danym adresem. Organ nie rozstrzyga w tym postępowaniu o władzy rodzicielskiej, kontaktach ani miejscu zamieszkania dziecka w rozumieniu prawa rodzinnego. Bada wyłącznie przesłanki meldunkowe z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Jeżeli lokal opuściło pełnoletnie dziecko, urząd będzie ustalał, gdzie rzeczywiście przebywa, z którym rodzicem mieszka i czy jego pobyt poza lokalem ma charakter trwały. W przypadku małoletniego istotne mogą być informacje ze szkoły, przedszkola, przychodni, a także wyjaśnienia rodziców.

Czy rozwód automatycznie powoduje wymeldowanie?

Nie. Sam wyrok rozwodowy nie powoduje wymeldowania byłego małżonka. Rozwód może mieć znaczenie dowodowe, ale nie zastępuje decyzji administracyjnej w sprawie wymeldowania. Organ gminy musi ustalić, czy osoba opuściła lokal w rozumieniu art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Jeżeli była żona wyprowadziła się wiele lat temu do rodziców, zabrała rzeczy osobiste, nie korzysta z lokalu, nie nocuje w nim i nie ponosi kosztów jego utrzymania, są to okoliczności przemawiające za wymeldowaniem. Gdy jednak osoba została pozbawiona dostępu do mieszkania przemocą, wymieniono zamki albo uniemożliwiono jej powrót, organ może uznać, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne. Każda sprawa wymaga więc oceny konkretnego stanu faktycznego.

Jak przebiega postępowanie w gminie?

Po złożeniu wniosku organ wszczyna postępowanie administracyjne i zawiadamia strony. Stroną jest wnioskodawca oraz osoba, której wymeldowanie dotyczy. Jeżeli sprawa obejmuje małoletnie dziecko, organ zawiadamia jego przedstawicieli ustawowych. Urząd może przesłuchać świadków, przeprowadzić oględziny, zwrócić się o informacje do innych instytucji i sprawdzić, czy osoba faktycznie mieszka pod wskazanym adresem.

Zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organ ma obowiązek zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne zgodnie z art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Odwołanie od decyzji o wymeldowaniu

Jeżeli organ odmówi wymeldowania albo wyda decyzję niezgodną z oczekiwaniami strony, można wnieść odwołanie. Podstawą jest art. 127 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, do organu wyższego stopnia. Termin wynosi 14 dni od doręczenia decyzji, co wynika z art. 129 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W odwołaniu warto wskazać, jakie ustalenia organu są błędne, które dowody pominięto i dlaczego zebrany materiał potwierdza albo nie potwierdza trwałego opuszczenia lokalu. Jeżeli decyzja stanie się ostateczna, urząd dokonuje odpowiednich zmian w rejestrze PESEL i rejestrze mieszkańców.

FAQ

Czy mogę wymeldować byłą żonę bez jej zgody?

Tak, jeżeli faktycznie opuściła lokal i nie wymeldowała się sama. Wymagana jest decyzja organu gminy wydana na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności.

Czy meldunek daje prawo do mieszkania?

Nie. Meldunek ma charakter ewidencyjny i potwierdza fakt pobytu pod adresem. Nie tworzy prawa własności, najmu ani innego tytułu prawnego do lokalu.

Czy można wymeldować małoletnie dziecko?

Tak, ale organ musi ustalić, gdzie dziecko faktycznie mieszka. W sprawie znaczenie mają dowody dotyczące codziennego pobytu dziecka, szkoły, przedszkola, opieki rodzica i rzeczywistego centrum życiowego.

Ile trwa postępowanie o wymeldowanie?

Termin zależy od stopnia skomplikowania sprawy. Zgodnie z art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego powinny być załatwione nie później niż w ciągu miesiąca, a szczególnie skomplikowane nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. W praktyce sprawy sporne mogą trwać dłużej.

Czy trzeba znać aktualny adres osoby, którą chcę wymeldować?

Nie zawsze, ale warto podać każdy znany adres lub informacje ułatwiające kontakt. Organ ma obowiązek prowadzić postępowanie i ustalić stan faktyczny, ale brak aktualnego adresu może wydłużyć sprawę.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji należy złożyć do właściwego urzędu gminy wniosek o wymeldowanie byłej żony i dziecka. Najważniejsze jest wykazanie, że osoby te rzeczywiście i trwale opuściły lokal oraz nie dopełniły obowiązku wymeldowania się. Warto przygotować dokument potwierdzający tytuł prawny do mieszkania, wskazać świadków i opisać, od kiedy była żona oraz dziecko mieszkają pod innym adresem.

Jeżeli dowody potwierdzą trwałe opuszczenie lokalu, organ gminy powinien wydać decyzję o wymeldowaniu. Jeżeli decyzja będzie niekorzystna, można złożyć odwołanie w terminie 14 dni od jej doręczenia.

Źródła

• Art. 24, art. 33 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, Dz.U. 2010 nr 217 poz. 1427.
• Art. 7, art. 10 § 1, art. 35 § 3, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i § 3, art. 127 § 1 oraz art. 129 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168.
• Art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej oraz załącznik do tej ustawy, Dz.U. 2006 nr 225 poz. 1635.