Wydłużenie roku obrotowego przez stowarzyszenie

Kiedy stowarzyszenie może wydłużyć pierwszy rok obrotowy?

Podstawową regulacją jest art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy albo inny okres trwający 12 kolejnych pełnych miesięcy kalendarzowych, stosowany również do celów podatkowych. Rok obrotowy lub jego zmiany określa statut albo inny dokument, na podstawie którego utworzono jednostkę.

Ten sam art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o rachunkowości zawiera ważny wyjątek: jeżeli jednostka rozpoczęła działalność w drugiej połowie przyjętego roku obrotowego, można księgi rachunkowe i sprawozdanie finansowe za ten okres połączyć z księgami rachunkowymi i sprawozdaniem finansowym za rok następny. W praktyce oznacza to, że stowarzyszenie zarejestrowane i rozpoczynające działalność np. w październiku może mieć pierwsze sprawozdanie finansowe obejmujące okres od rozpoczęcia działalności do 31 grudnia następnego roku.

Nie jest to jednak dowolne wydłużanie roku po latach. Decyzja powinna wynikać z przyjętej polityki rachunkowości i sposobu prowadzenia ksiąg od początku funkcjonowania jednostki. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o rachunkowości dokumentację zasad rachunkowości ustala kierownik jednostki. W stowarzyszeniu kierownikiem jednostki są co do zasady członkowie zarządu, co wynika z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o rachunkowości.

Rok podatkowy stowarzyszenia w CIT

Stowarzyszenie wpisane do KRS jest osobą prawną. Wynika to z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach. Jako osoba prawna jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

Zasady ustalania roku podatkowego reguluje art. 8 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, chyba że podatnik postanowi inaczej w statucie, umowie albo innym dokumencie regulującym zasady ustrojowe. Wtedy rokiem podatkowym jest okres kolejnych 12 miesięcy kalendarzowych.

Dla stowarzyszenia, które po raz pierwszy podjęło działalność w drugiej połowie roku kalendarzowego i wybrało rok podatkowy pokrywający się z rokiem kalendarzowym, szczególne znaczenie ma art. 8 ust. 2a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przepis ten pozwala, aby pierwszy rok podatkowy trwał od dnia rozpoczęcia działalności do końca roku kalendarzowego następującego po roku, w którym rozpoczęto działalność.

Jeżeli więc stowarzyszenie rozpoczęło działalność w październiku, a jego rokiem podatkowym jest rok kalendarzowy, możliwe jest przyjęcie pierwszego roku podatkowego obejmującego okres od października tego roku do 31 grudnia roku następnego. Taki sposób rozliczenia powinien być jednak spójny z księgami rachunkowymi, sprawozdaniem finansowym i przyjętą dokumentacją rachunkowości.

Czy złożony CIT-8 za pierwszy krótki rok przeszkadza w połączeniu sprawozdań?

To zależy od konkretnego stanu faktycznego. Jeżeli stowarzyszenie złożyło CIT-8 za pierwszy krótki rok, np. za okres od października do 31 grudnia, to w praktyce potraktowało ten okres jako odrębny rok podatkowy. W takiej sytuacji późniejsze twierdzenie, że pierwszy rok podatkowy trwał do 31 grudnia roku następnego, może być kwestionowane jako niespójne z wcześniejszym rozliczeniem podatkowym.

Złożenie CIT-8 z opóźnieniem i dołączenie czynnego żalu nie decyduje samo w sobie o prawie do połączenia sprawozdania finansowego. Czynny żal, o którym mowa w art. 16 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, służy uniknięciu odpowiedzialności karnej skarbowej, jeżeli sprawca zawiadomi organ powołany do ścigania o popełnionym czynie zabronionym i ujawni istotne okoliczności. Nie jest to natomiast instrument do zmiany roku podatkowego ani do zatwierdzania sprawozdań finansowych.

Jeżeli CIT-8 został już złożony za pierwszy krótki rok, najbezpieczniej jest sprawdzić, czy księgi rachunkowe zostały faktycznie zamknięte na 31 grudnia tego roku i czy sporządzono lub należało sporządzić odrębne sprawozdanie finansowe. Jeżeli księgi i rozliczenia potraktowano jako dwa osobne lata, późniejsza uchwała zarządu nie powinna być używana do retroaktywnego wydłużenia roku obrotowego.

Uchwała zarządu a wydłużenie roku obrotowego

Uchwała zarządu może być pomocna jako dowód przyjęcia określonego sposobu prowadzenia ksiąg, jeżeli decyzja jest podejmowana na początku funkcjonowania stowarzyszenia i wynika z art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o rachunkowości. Uchwała taka powinna wskazywać, że stowarzyszenie rozpoczęło działalność w drugiej połowie przyjętego roku obrotowego oraz że księgi rachunkowe i sprawozdanie finansowe za ten okres zostaną połączone z rokiem następnym.

Uchwała zarządu nie zastępuje jednak statutu, jeżeli stowarzyszenie chce zmienić rok obrotowy albo rok podatkowy na inny niż wynikający z dokumentów ustrojowych. W sprawach zmiany statutu należy stosować zasady określone w samym statucie oraz w ustawie Prawo o stowarzyszeniach. Jeżeli zmiana statutu podlega wpisowi do KRS, skutki rejestrowe zależą od dokonania odpowiedniego zgłoszenia.

W praktyce trzeba rozróżnić dwie sytuacje: skorzystanie z jednorazowej możliwości połączenia pierwszego okresu sprawozdawczego z kolejnym rokiem oraz zmianę roku obrotowego na przyszłość. To pierwsze wynika z art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o rachunkowości. To drugie wymaga zgodności ze statutem, dokumentacją rachunkowości oraz przepisami podatkowymi.

Terminy sprawozdawcze i podatkowe dla stowarzyszenia

Jeżeli stowarzyszenie prowadzi księgi rachunkowe, obowiązują je terminy z ustawy o rachunkowości. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy o rachunkowości kierownik jednostki zapewnia sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego. Jeżeli dniem bilansowym jest 31 grudnia, termin ten przypada co do zasady na 31 marca następnego roku.

Zatwierdzenie sprawozdania finansowego powinno nastąpić nie później niż 6 miesięcy od dnia bilansowego, co wynika z art. 53 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Przy roku kończącym się 31 grudnia termin zatwierdzenia przypada co do zasady na 30 czerwca następnego roku.

Po zatwierdzeniu sprawozdania trzeba ustalić, gdzie i jak je złożyć. Jeżeli stowarzyszenie jest wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS, art. 69 ust. 1 ustawy o rachunkowości nakazuje złożenie sprawozdania i wymaganych dokumentów do właściwego rejestru sądowego w terminie 15 dni od zatwierdzenia. Jeżeli stowarzyszenie nie jest wpisane do rejestru przedsiębiorców KRS, należy sprawdzić aktualny obowiązek przekazania sprawozdania do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o CIT. W praktyce tryb zależy od statusu rejestrowego organizacji.

Sam CIT-8 składa się na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o CIT do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Jeżeli pierwszy rok podatkowy został skutecznie wydłużony do 31 grudnia następnego roku, termin CIT-8 liczy się od końca tego wydłużonego roku podatkowego.

Co zrobić, gdy stowarzyszenie nie miało żadnych dochodów?

Brak przychodów, kosztów albo faktycznej aktywności nie zwalnia automatycznie z obowiązków sprawozdawczych i podatkowych. Jeżeli stowarzyszenie jest podatnikiem CIT, obowiązek złożenia CIT-8 wynika z art. 27 ust. 1 ustawy o CIT. Zeznanie może wykazywać wartości zerowe, ale nadal powinno zostać złożone, chyba że w konkretnej sytuacji zastosowanie ma szczególny wyjątek.

Tak samo obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego wynika z prowadzenia ksiąg rachunkowych i przepisów ustawy o rachunkowości, a nie z tego, czy organizacja osiągnęła dochód. Wyjątkiem mogą być organizacje, które skutecznie wybrały uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów na zasadach określonych w art. 10a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Jeżeli jednak stowarzyszenie prowadzi księgi rachunkowe, stosuje standardowe zasady sprawozdawcze.

Jeżeli stowarzyszenie przez dłuższy czas pozostaje nieaktywne, warto także rozważyć jego uporządkowanie organizacyjne albo likwidację. W podobnym kontekście pomocny może być tekst o tym, jak przebiega rozwiązanie nieaktywnego stowarzyszenia.

FAQ

Podsumowanie

Stowarzyszenie założone w drugiej połowie roku może skorzystać z mechanizmu połączenia pierwszego okresu sprawozdawczego z rokiem następnym. Podstawą jest art. 3 ust. 1 pkt 9 ustawy o rachunkowości, a w podatku CIT odpowiednie znaczenie ma art. 8 ust. 2a ustawy o CIT. Warunkiem bezpieczeństwa jest jednak spójność dokumentów, ksiąg, deklaracji i faktycznych działań stowarzyszenia.

Jeżeli stowarzyszenie złożyło już CIT-8 za pierwszy krótki rok, nie należy automatycznie sporządzać jednego łącznego sprawozdania bez analizy. W takiej sytuacji trzeba ustalić, czy rok podatkowy i obrotowy został już faktycznie zamknięty, czy możliwa jest korekta i jakie dokumenty powinny zostać złożone do właściwych organów.

Źródła

• Art. 3 ust. 1 pkt 6 i pkt 9, art. 10 ust. 2, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 52 ust. 1, art. 53 ust. 1 oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości.
• Art. 1 ust. 1, art. 8 ust. 1 i ust. 2a oraz art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.
• Art. 16 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy.
• Art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach.
• Art. 10a ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.