Uszkodzenie samochodu dostawcy przy załadunku

Na czym polega problem przy uszkodzeniu pojazdu podczas załadunku?

W opisanej sytuacji doszło do uszkodzenia samochodu dostawcy w czasie załadunku towaru wózkiem widłowym. Kurier twierdzi, że szkoda powstała z winy pracownika firmy, natomiast z okoliczności wynika, że sam odmówił odbioru przesyłki z powodu niesprawnej lub niewystarczającej windy i polecił pracownikowi wjechać wózkiem do samochodu.

Takie sprawy nie powinny być oceniane wyłącznie na podstawie samego faktu uszkodzenia pojazdu. Trzeba ustalić, kto decydował o sposobie załadunku, czy pojazd był technicznie przystosowany do odbioru ładunku o wskazanej masie, czy pracownik działał zgodnie z poleceniami i zasadami bezpieczeństwa oraz czy szkoda nie istniała wcześniej albo nie została powiększona przez stan techniczny samochodu.

Podstawa odpowiedzialności za szkodę

Podstawowym przepisem przy ocenie odpowiedzialności deliktowej jest art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem: „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”. Oznacza to, że samo powstanie szkody nie wystarcza do automatycznego obciążenia firmy kosztami naprawy samochodu.

Aby skutecznie domagać się odszkodowania, poszkodowany powinien wykazać trzy elementy:

• powstanie szkody, czyli rzeczywiste uszkodzenie pojazdu i wysokość kosztów naprawy,
• zawinione zachowanie osoby, której przypisuje odpowiedzialność,
• normalny związek przyczynowy między zachowaniem tej osoby a uszkodzeniem pojazdu.

Wymóg związku przyczynowego wynika z art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Zakres odszkodowania określa art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego: naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz utracone korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby szkody mu nie wyrządzono.

Ciężar dowodu ma tu duże znaczenie. Zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W procesie cywilnym koresponduje z tym art. 232 zdanie pierwsze ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, zgodnie z którym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

Czy odpowiada pracownik, czy pracodawca?

Jeżeli operator wózka widłowego był pracownikiem i wykonywał czynności w ramach obowiązków pracowniczych, istotny jest art. 120 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Przepis ten stanowi, że w razie wyrządzenia przez pracownika przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych szkody osobie trzeciej zobowiązany do naprawienia szkody jest wyłącznie pracodawca.

Oznacza to, że przewoźnik albo właściciel pojazdu powinien co do zasady kierować roszczenia do pracodawcy, a nie bezpośrednio do operatora wózka. Dopiero później, jeżeli pracodawca naprawi szkodę, może rozważać odpowiedzialność regresową pracownika na zasadach określonych w art. 114–122 Kodeksu pracy. Zakres tej odpowiedzialności zależy m.in. od tego, czy szkoda została wyrządzona nieumyślnie czy umyślnie.

Niezależnie od art. 120 § 1 Kodeksu pracy w relacjach cywilnych może mieć znaczenie art. 430 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem ten, kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie podlegającej jego kierownictwu i mającej obowiązek stosować się do jego wskazówek, odpowiada za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej czynności.

Jeżeli natomiast operator nie był pracownikiem, lecz np. zleceniobiorcą, podwykonawcą albo osobą działającą samodzielnie, ocena odpowiedzialności może być inna i wymaga analizy umowy oraz faktycznego podporządkowania przy wykonywaniu załadunku.

Znaczenie polecenia kuriera i stanu technicznego pojazdu

Jeżeli kurier wiedział, że winda samochodu nie jest sprawna albo nie jest przystosowana do podniesienia ładunku o masie wskazanej w zleceniu, a mimo to polecił wjechać wózkiem widłowym do pojazdu, taka okoliczność może mieć istotne znaczenie dla odpowiedzialności.

Po pierwsze, może dojść do przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody. Zgodnie z art. 362 Kodeksu cywilnego, jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza stopnia winy obu stron.

Po drugie, w skrajnych sytuacjach może okazać się, że zachowanie kuriera było główną albo wyłączną przyczyną szkody. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy pojazd nie był przygotowany do bezpiecznego załadunku, kierowca nalegał na niestandardowy sposób działania, a pracownik działał w zaufaniu do informacji przekazanych przez przedstawiciela przewoźnika.

Po trzecie, trzeba ustalić, czy samochód nie był uszkodzony wcześniej. Jeżeli wcześniejsze uszkodzenia istniały, przewoźnik nie może żądać naprawienia szkody w zakresie, który nie pozostaje w normalnym związku przyczynowym z konkretnym zdarzeniem. Wynika to z art. 361 § 1 Kodeksu cywilnego.

Jakie dowody zabezpieczyć po zdarzeniu?

Najlepiej działać od razu po zdarzeniu. Jeżeli policja odmówiła interwencji, nie oznacza to jeszcze, że firma ponosi odpowiedzialność cywilną. Policja zwykle nie rozstrzyga sporów odszkodowawczych między przedsiębiorcami, a brak interwencji nie przesądza o winie żadnej ze stron.

Warto zabezpieczyć w szczególności:

• zdjęcia uszkodzeń samochodu wykonane z kilku perspektyw, najlepiej z datą i godziną,
• zdjęcia miejsca załadunku, położenia pojazdu, rampy, wózka i towaru,
• nagrania monitoringu z terenu firmy,
• zlecenie odbioru przesyłki, w tym informację o masie ładunku i wymaganym sposobie odbioru,
• korespondencję z firmą kurierską lub przewoźnikiem,
• oświadczenia świadków, w tym pracownika obsługującego wózek i osób obecnych przy załadunku,
• dokumenty dotyczące uprawnień operatora wózka oraz przeglądów technicznych wózka,
• protokół szkody podpisany z zastrzeżeniami albo własną notatkę służbową, jeżeli druga strona odmawia wspólnego protokołu.

Przy roszczeniach o wyższą wartość warto zlecić prywatną opinię rzeczoznawcy samochodowego. Taka opinia nie zastępuje opinii biegłego sądowego, ale może pomóc w ocenie, czy uszkodzenie mogło powstać w opisany sposób, czy pojazd miał wcześniejsze uszkodzenia i jaka jest realna wysokość szkody.

Czy trzeba od razu płacić odszkodowanie?

Nie należy automatycznie uznawać roszczenia tylko dlatego, że szkoda ujawniła się na terenie firmy. Uznanie odpowiedzialności lub podpisanie protokołu bez zastrzeżeń może później utrudnić obronę. Jeżeli druga strona zgłasza roszczenie, warto odpowiedzieć pisemnie, że sprawa wymaga wyjaśnienia, a firma nie uznaje odpowiedzialności do czasu ustalenia przyczyn zdarzenia i wysokości szkody.

Jeżeli przewoźnik przedstawi kosztorys, fakturę albo wezwanie do zapłaty, trzeba sprawdzić, czy żądana kwota odpowiada rzeczywistym i koniecznym kosztom naprawy. Z art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego wynika zasada pełnego odszkodowania, ale nie oznacza ona prawa do żądania kwot dowolnych albo niezwiązanych z konkretnym zdarzeniem.

Co zrobić, gdy przewoźnik żąda zapłaty?

Jeżeli przewoźnik lub jego ubezpieczyciel wystąpi z żądaniem zapłaty, warto odpowiedzieć rzeczowo i pisemnie. W piśmie można wskazać, że firma kwestionuje odpowiedzialność co do zasady albo co do wysokości, żąda przedstawienia dokumentów potwierdzających szkodę oraz wskazuje okoliczności świadczące o przyczynieniu się kierowcy.

Warto zażądać zwłaszcza dokumentacji fotograficznej, kosztorysu, faktury za naprawę, dokumentów dotyczących stanu technicznego windy oraz informacji, czy szkoda została zgłoszona z ubezpieczenia. Jeżeli sprawa trafi do sądu, to sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego na podstawie art. 278 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, gdy do rozstrzygnięcia potrzebne będą wiadomości specjalne.

Jeżeli roszczenie jest częściowo zasadne, możliwa jest ugoda, ale powinna precyzyjnie wskazywać, czy zapłata wyczerpuje wszystkie roszczenia związane ze zdarzeniem. W przeciwnym razie może pojawić się kolejne żądanie, np. za przestój pojazdu.

Podsumowanie

W opisanej sprawie nie można z góry przesądzić, że firma odpowiada za całą szkodę. Odpowiedzialność zależy od tego, czy pracownikowi można przypisać zawinione działanie, czy szkoda pozostaje w normalnym związku przyczynowym z jego zachowaniem oraz czy kurier nie przyczynił się do szkody przez polecenie niebezpiecznego sposobu załadunku albo podstawienie nieodpowiedniego pojazdu.

Najbezpieczniej zabezpieczyć dowody, sporządzić własny opis zdarzenia, nie podpisywać oświadczeń o winie bez analizy sprawy i rozważyć opinię rzeczoznawcy. Dopiero po zebraniu dokumentów można ocenić, czy roszczenie należy odrzucić, negocjować, czy częściowo uznać.

FAQ

Źródła

• Art. 6, art. 361 § 1–2, art. 362, art. 415 i art. 430 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.
• Art. 114–122 oraz art. 120 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.
• Art. 232 zdanie pierwsze oraz art. 278 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.