Szykanowanie ucznia przez nauczyciela – co mogą zrobić rodzice?• Stan prawny na: 2026-06-05 |
|
Jeżeli nauczyciel bezpodstawnie wpisuje uczniowi uwagi, publicznie go poniża, traktuje gorzej niż innych albo przypisuje mu zachowania, których nie było, rodzice nie muszą ograniczać się do rozmowy z wychowawcą. W takiej sprawie warto działać pisemnie: zebrać dowody, złożyć skargę do dyrektora szkoły, a gdy reakcja szkoły jest niewystarczająca – zawiadomić kuratorium. Formalnie nie jest to „mobbing” w rozumieniu Kodeksu pracy, bo mobbing dotyczy relacji pracowniczych. Może to jednak stanowić naruszenie praw ucznia, nieprawidłowe ocenianie zachowania, uchybienie obowiązkom nauczyciela albo uchybienie godności zawodu. |
Fot. Fotolia |
|
Najważniejsze:
Czy szykanowanie ucznia przez nauczyciela to mobbing?W potocznym języku rodzice często mówią o „mobbingu” ucznia przez nauczyciela. Prawnie trzeba jednak zachować ostrożność. Mobbing w rozumieniu Kodeksu pracy dotyczy pracownika i środowiska pracy, dlatego przepisy o mobbingu nie mają bezpośredniego zastosowania do relacji nauczyciel–uczeń. Nie oznacza to, że uczeń pozostaje bez ochrony. Zachowanie nauczyciela może naruszać obowiązki wynikające z Karty Nauczyciela, statut szkoły, zasady oceniania, prawa ucznia, a w skrajnych przypadkach także dobra osobiste dziecka. Jeżeli nauczyciel wpisuje nieprawdziwe uwagi, ośmiesza ucznia, stale go wyróżnia negatywnie, grozi mu lub traktuje gorzej bez obiektywnej przyczyny, sprawę należy potraktować poważnie i udokumentować. Jeżeli nauczyciel nie tylko wpisuje uwagę, ale pokazuje jej treść innym uczniom, osobno omawiamy udostępnienie uwagi z dziennika innym uczniom. Co zrobić w pierwszej kolejności?Najważniejsze jest zebranie konkretów. Ogólne stwierdzenie, że nauczyciel „prześladuje” ucznia, może być dla szkoły zbyt mało precyzyjne. W piśmie do dyrektora warto wskazać daty, lekcje, treść wpisanych uwag, świadków, reakcję dziecka oraz dotychczasowe próby wyjaśnienia sprawy z wychowawcą lub nauczycielem. Rodzice powinni zabezpieczyć zrzuty ekranu z dziennika elektronicznego, korespondencję ze szkołą, notatki z rozmów oraz ewentualne oświadczenia świadków. Warto poprosić dyrektora o pisemne wyjaśnienie, czy wpisane uwagi mają podstawę w statucie szkoły i czy zostały sporządzone zgodnie z zasadami oceniania zachowania.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule? Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje Skarga do dyrektora szkoły i kuratoriumPodstawowym adresatem skargi powinien być dyrektor szkoły. To dyrektor odpowiada za organizację pracy szkoły, nadzór nad nauczycielami i zapewnienie uczniom bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki. Jeżeli sprawa została zgłoszona wyłącznie ustnie wychowawcy, warto powtórzyć ją pisemnie do dyrektora, ponieważ pisemna skarga wymusza bardziej formalne ustalenie faktów. W skardze można żądać przeprowadzenia rozmowy z nauczycielem, sprawdzenia wpisów w dzienniku, wyjaśnienia zasad oceniania zachowania, spotkania z rodzicami oraz podjęcia działań chroniących ucznia przed dalszym nierównym traktowaniem. Jeżeli dyrektor nie reaguje, bagatelizuje problem albo sprawa dotyczy poważnego naruszenia praw ucznia, rodzice mogą skierować skargę do kuratorium oświaty.
Zobacz również:
Obowiązki nauczyciela wobec uczniaKarta Nauczyciela nakłada na nauczyciela obowiązek rzetelnej realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych, w tym zadań związanych z zapewnieniem uczniom bezpieczeństwa. Nauczyciel ma również wspierać każdego ucznia w jego rozwoju oraz kształcić i wychowywać młodzież w atmosferze szacunku dla każdego człowieka. Dlatego uporczywe poniżanie ucznia, przypisywanie mu nieprawdziwych zachowań, używanie obraźliwych określeń, nierówne traktowanie albo stosowanie uwag jako formy nacisku mogą być oceniane nie tylko jako konflikt szkolny, lecz także jako naruszenie obowiązków nauczyciela. Odpowiedzialność dyscyplinarna nauczycielaZgodnie z art. 75 Karty Nauczyciela nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za uchybienia godności zawodu nauczyciela albo obowiązkom, o których mowa w art. 6 tej ustawy. W praktyce oznacza to, że nie każde nieporozumienie w szkole prowadzi do postępowania dyscyplinarnego, ale poważne lub powtarzające się naruszenia praw ucznia mogą taki tryb uzasadniać. Jeżeli istnieje podejrzenie popełnienia przez nauczyciela czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, dyrektor szkoły powinien zawiadomić rzecznika dyscyplinarnego w terminie 14 dni od dnia powzięcia wiadomości o takim podejrzeniu, chyba że okoliczności bezspornie wskazują, że do czynu nie doszło. W sprawach lżejszych dyrektor może najpierw prowadzić czynności wyjaśniające w szkole, ale nie powinien ignorować sygnałów o krzywdzeniu ucznia. Kary dyscyplinarne przewidziane w Karcie Nauczyciela obejmują m.in. naganę z ostrzeżeniem, zwolnienie z pracy, zwolnienie z pracy z zakazem przyjmowania do pracy w zawodzie nauczyciela przez 3 lata oraz wydalenie z zawodu nauczyciela. O tym, czy dana sprawa nadaje się do trybu dyscyplinarnego, decydują konkretne fakty, ich ciężar, powtarzalność oraz wpływ na dziecko.
Ważne:
Jeżeli szkoła twierdzi, że „to tylko konflikt” albo „nauczyciel ma prawo wpisywać uwagi”, warto sprawdzić, czy wpisy są zgodne ze statutem szkoły, czy dotyczą rzeczywistych zdarzeń i czy nie prowadzą do krzywdzącego, nierównego traktowania ucznia. W sprawach dotyczących dziecka znaczenie mają nie tylko przepisy, lecz także dowody i sposób udokumentowania zdarzeń.
Uwagi w dzienniku i ocena zachowaniaWpisanie uwagi do dziennika nie może być całkowicie dowolne. Zasady oceniania zachowania, prawa i obowiązki ucznia, tryb zgłaszania zastrzeżeń oraz konsekwencje naruszeń powinny wynikać ze statutu szkoły. Rodzice mogą żądać wskazania, jaki konkretnie zapis statutu uzasadnia daną uwagę lub wpływ uwagi na ocenę zachowania. Jeżeli problem dotyczy rocznej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych albo rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania, a ocena została ustalona niezgodnie z przepisami, uczeń lub jego rodzice mogą zgłosić zastrzeżenia do dyrektora szkoły. Zasadniczo robi się to od dnia ustalenia oceny, nie później niż w terminie 2 dni roboczych od dnia zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Dlatego przy sporze o ocenę nie warto zwlekać do wakacji. Kiedy warto iść dalej niż do dyrektora?Skargę do kuratorium warto rozważyć wtedy, gdy dyrektor nie reaguje, odpowiedź szkoły jest pozorna, zachowanie nauczyciela się powtarza albo sprawa dotyczy bezpieczeństwa, godności lub dobrostanu psychicznego ucznia. Do kuratorium należy dołączyć kopię skargi do dyrektora, odpowiedź szkoły, wpisy z dziennika i opis zdarzeń. Jeżeli zachowanie nauczyciela obejmuje groźby, naruszenie nietykalności cielesnej, znęcanie się, uporczywe nękanie, poniżanie dziecka albo inne zachowania mogące wykraczać poza odpowiedzialność szkolną, należy rozważyć także zawiadomienie właściwych organów. W takich sytuacjach warto wcześniej skonsultować treść pisma, aby nie pominąć istotnych okoliczności. PrzykładyPoniższe przykłady pokazują, jak różnie można ocenić podobne zachowania nauczyciela w zależności od dowodów, powtarzalności i reakcji szkoły.
PRZYKŁAD 1
Uczeń otrzymuje w dzienniku kilka uwag za „przeszkadzanie”, choć rodzice wskazują, że w tych dniach siedział sam w pierwszej ławce, a inni uczniowie potwierdzają, że nie brał udziału w rozmowach. W takiej sytuacji rodzice powinni poprosić dyrektora o sprawdzenie podstaw wpisów, rozmowę z nauczycielem i wskazanie, czy uwagi zostały wpisane zgodnie ze statutem. Jeżeli szkoła odmawia wyjaśnienia, warto skierować sprawę do kuratorium.
PRZYKŁAD 2
Nauczyciel podczas lekcji regularnie komentuje, że uczeń „i tak nic nie zrozumie”, wyśmiewa jego odpowiedzi i porównuje go z innymi dziećmi. Tu problem nie sprowadza się wyłącznie do oceniania. Może chodzić o naruszenie godności ucznia i obowiązków nauczyciela. Rodzice powinni złożyć skargę do dyrektora, opisać konkretne wypowiedzi i zażądać działań zapobiegających dalszemu poniżaniu dziecka.
PRZYKŁAD 3
Rodzice zgłosili sprawę wychowawcy, ale po dwóch tygodniach nauczyciel nadal wpisuje uczniowi kolejne uwagi, a dziecko boi się chodzić na lekcje. W takim przypadku warto nie ograniczać się do rozmów. Należy złożyć pisemną skargę do dyrektora, a gdy reakcja szkoły nadal będzie niewystarczająca – przesłać skargę do kuratorium wraz z kopią wcześniejszej korespondencji. FAQCzy nauczyciel może wpisać uczniowi uwagę bez zgody rodziców?Tak, nauczyciel może wpisywać uwagi w dzienniku, jeżeli wynika to z zasad obowiązujących w szkole. Nie oznacza to jednak dowolności. Uwaga powinna odpowiadać rzeczywistemu zdarzeniu i mieścić się w zasadach określonych w statucie szkoły. Czy rodzic może żądać usunięcia nieprawdziwej uwagi?Rodzic może złożyć do dyrektora wniosek o wyjaśnienie i korektę albo usunięcie wpisu, jeżeli uważa, że uwaga jest nieprawdziwa lub niezgodna z zasadami oceniania. Warto wskazać dowody i poprosić o pisemną odpowiedź. Czy skargę składa się do wychowawcy, dyrektora czy kuratorium?Najpierw można rozmawiać z wychowawcą, ale formalną skargę najlepiej złożyć do dyrektora szkoły. Kuratorium jest właściwe zwłaszcza wtedy, gdy dyrektor nie reaguje, sprawa dotyczy naruszenia praw ucznia albo problem ma charakter poważny lub powtarzalny. Czy każde niesprawiedliwe zachowanie nauczyciela oznacza postępowanie dyscyplinarne?Nie. Postępowanie dyscyplinarne dotyczy poważniejszych naruszeń obowiązków nauczyciela lub uchybień godności zawodu. Drobniejsze sprawy mogą być wyjaśniane przez dyrektora w ramach nadzoru nad pracą nauczyciela. Co zrobić, jeżeli nauczyciel mści się na uczniu po skardze?Należy niezwłocznie opisać nowe zdarzenia dyrektorowi i wskazać, że mogą mieć związek ze złożoną skargą. Jeżeli szkoła nie zapewnia dziecku bezpieczeństwa, warto skierować sprawę do kuratorium i załączyć pełną chronologię zdarzeń. Czy można odwołać się od oceny zachowania?Można zgłosić zastrzeżenia do dyrektora, jeżeli roczna ocena zachowania została ustalona niezgodnie z przepisami. Termin jest krótki – zasadniczo nie później niż 2 dni robocze od zakończenia rocznych zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Czy w skardze trzeba używać słowa „mobbing”?Nie. Lepiej opisać konkretne zachowania nauczyciela: daty, słowa, wpisy w dzienniku, świadków i skutki dla dziecka. Słowo „mobbing” może być potocznym opisem sytuacji, ale w piśmie do szkoły ważniejsze są fakty i wskazanie naruszeń praw ucznia. PodsumowanieRodzice ucznia szykanowanego przez nauczyciela powinni działać spokojnie, ale stanowczo. Najpierw należy zebrać dowody i złożyć pisemną skargę do dyrektora szkoły. Jeżeli problem dotyczy oceniania, trzeba sprawdzić statut szkoły i terminy zastrzeżeń do ocen. Gdy szkoła nie reaguje albo sprawa dotyczy praw i dobra dziecka, zasadne może być zawiadomienie kuratorium oraz żądanie podjęcia działań wobec nauczyciela. Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie? Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny Źródła
Opracowanie redakcyjne na podstawie porady prawnej. Ekspert merytoryczny: Marta Handzlik-Rosuł Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego. Specjalizuje się w prawie oświatowym i prawie pracy . Jest praktykującym prawnikiem z wieloletnim doświadczeniem zawodowym i byłym pracownikiem Ministerstwa Edukacji Narodowej.... >> więcej informacji |
|
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie? Opisz sytuację prawnikowi. Otrzymasz bezpłatną wycenę dalszej pomocy, a samo wysłanie pytania do niczego nie zobowiązuje. Zapytaj prawnika › |