Padaczka a prawo jazdy – kiedy grozi cofnięcie uprawnień?

Kiedy padaczka wpływa na prawo jazdy?

Samo wykrycie padaczki nie oznacza jeszcze, że prawo jazdy zostanie cofnięte. W polskim prawie znaczenie ma nie sama nazwa choroby, lecz to, czy u danej osoby istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Podstawą jest art. 82 ust. 1 pkt 4 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Jeżeli z badania lekarskiego wynika brak przeciwwskazań albo możliwość kierowania po spełnieniu określonych warunków, samo rozpoznanie padaczki nie powinno prowadzić do odebrania uprawnień. Inaczej będzie wtedy, gdy lekarz uprawniony do badań kierowców stwierdzi przeciwwskazania zdrowotne.

W praktyce duże znaczenie mają też szczegółowe zasady oceny neurologicznej określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców. To te przepisy regulują m.in. znaczenie napadów padaczkowych, okresu bez napadów, leczenia oraz kontroli specjalistycznej.

Kto i na jakiej podstawie może wszcząć procedurę?

Procedura zwykle zaczyna się od powzięcia przez starostę informacji, że stan zdrowia kierowcy może budzić zastrzeżenia. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Takie zastrzeżenia mogą wynikać np. z dokumentacji medycznej, informacji przekazanej przez policję, danych ze sprawy administracyjnej albo z innych wiarygodnych okoliczności. Sama plotka czy ogólne podejrzenie nie powinny wystarczyć – organ musi wykazać, że zastrzeżenia są jednocześnie uzasadnione i poważne.

Po skierowaniu na badania kluczowe staje się orzeczenie lekarza uprawnionego do badań kierowców. To ono stanowi podstawowy dokument dla dalszego postępowania administracyjnego.

Czy lekarz ma obowiązek zgłosić padaczkę do wydziału komunikacji?

To jedna z najczęściej mylonych kwestii. Obecnie przepisy nie przewidują ogólnego, powszechnego obowiązku każdego lekarza prowadzącego leczenie do zawiadamiania starosty o każdym przypadku padaczki u pacjenta posiadającego prawo jazdy. W praktyce zasadnicze znaczenie ma badanie wykonywane przez lekarza uprawnionego do badań kierowców oraz orzeczenie wydane na podstawie ustawy o kierujących pojazdami i rozporządzenia Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r.

Inaczej mówiąc: nie każde rozpoznanie w gabinecie neurologa automatycznie uruchamia procedurę administracyjną. Trzeba jednak pamiętać, że w konkretnych stanach faktycznych informacje o stanie zdrowia mogą trafić do organu z innych źródeł, a starosta – po stwierdzeniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń – może skierować na badanie.

Jeżeli chcesz szerzej przeczytać o tej kwestii, zobacz materiał o obowiązku zgłaszanie.

Jak wygląda procedura cofnięcia prawa jazdy?

Procedura ma co najmniej dwa etapy.

Etap 1 – badanie i orzeczenie lekarskie.
Najpierw przeprowadza się badanie lekarskie kierowcy. Lekarz ocenia, czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, czy też uprawnienia mogą być pozostawione, np. z ograniczeniem czasowym i obowiązkiem kontroli. Zasady wydawania orzeczeń oraz tryb odwołania określają przepisy rozdziału 12 ustawy o kierujących pojazdami oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r.

Etap 2 – decyzja starosty.
Jeżeli ostateczne orzeczenie lekarskie stwierdzi przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, starosta wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia. Wynika to wprost z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o kierujących pojazdami. Taka decyzja nie ma charakteru uznaniowego – jeżeli przesłanka z przepisu została spełniona, organ ma obowiązek wydać decyzję.

W praktyce oznacza to, że starosta nie prowadzi własnej oceny medycznej i nie zastępuje lekarza. Organ opiera się na ostatecznym orzeczeniu lekarskim, a spór o stan zdrowia trzeba prowadzić przede wszystkim na etapie orzeczniczym.

Jakie znaczenie ma rodzaj prawa jazdy?

Przy padaczce szczególnie ważny jest podział na grupy uprawnień. Wymagania dla kierowców kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T są inne niż dla kierowców zawodowych albo ubiegających się o kategorie C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E oraz pozwolenie na kierowanie tramwajem.

Dla drugiej grupy przepisy są bardziej rygorystyczne, ponieważ chodzi o pojazdy stwarzające większe ryzyko dla bezpieczeństwa publicznego. Szczegółowe kryteria oceny neurologicznej, w tym wymóg odpowiednio długiego okresu bez napadów i specjalistycznej opinii, wynikają z załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r.

Dlatego dwie osoby z podobnym rozpoznaniem medycznym mogą otrzymać różne rozstrzygnięcia, jeżeli jedna prowadzi wyłącznie samochód osobowy, a druga wykonuje przewóz zawodowy.

Kiedy cofnięcie uprawnień jest najbardziej prawdopodobne?

Największe ryzyko cofnięcia prawa jazdy pojawia się wtedy, gdy ostateczne orzeczenie lekarskie potwierdza przeciwwskazania zdrowotne do kierowania. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których:

• napady nie są kontrolowane lub niedawno wystąpiły,
• ryzyko nawrotu jest wysokie,
• brakuje stabilizacji leczenia,
• kierowca nie spełnia warunków wymaganych dla danej kategorii prawa jazdy,
• chodzi o uprawnienia zawodowe, dla których kryteria są surowsze.

Warto pamiętać, że przepisy medyczne rozróżniają m.in. pojedynczy napad, napady prowokowane, rozpoznaną padaczkę oraz sytuację po zmianie leczenia. Każda z tych okoliczności może być oceniana inaczej. Dlatego nie da się uczciwie odpowiedzieć każdemu kierowcy jednym zdaniem: „zabiorą” albo „nie zabiorą”.

Czy można odwołać się od niekorzystnego orzeczenia?

Tak. Od orzeczenia lekarskiego przysługuje wniosek o ponowne badanie w trybie przewidzianym w ustawie o kierujących pojazdami i rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r. Termin i sposób wniesienia odwołania powinny wynikać z pouczenia dołączonego do orzeczenia.

To bardzo ważny etap, bo właśnie wtedy można przedstawić dodatkową dokumentację, wyniki EEG, opinie neurologa prowadzącego, historię leczenia, informacje o okresie bez napadów czy wyjaśnienia co do charakteru incydentu.

Po wydaniu przez starostę decyzji administracyjnej przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego na zasadach określonych w art. 127 § 1 i art. 129 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na wniesienie odwołania co do zasady są 14 dni od doręczenia decyzji. Jeżeli SKO utrzyma decyzję w mocy, możliwa jest następnie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego zgodnie z ustawą z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Czy można później odzyskać prawo jazdy?

Tak, ale nie dzieje się to automatycznie. Jeżeli cofnięcie uprawnień nastąpiło z powodu przeciwwskazań zdrowotnych, ich przywrócenie wymaga wykazania, że przeciwwskazania już nie istnieją albo że aktualny stan zdrowia pozwala kierować pojazdami w zakresie danej kategorii.

Podstawą będzie ponowne badanie lekarskie i nowe orzeczenie. W zależności od treści wcześniejszej decyzji i aktualnego stanu faktycznego mogą pojawić się także dalsze wymogi formalne wynikające z ustawy o kierujących pojazdami, w tym związane z ponownym uzyskaniem uprawnienia.

W sprawach po cofnięciu uprawnień trzeba bardzo dokładnie przeanalizować treść decyzji starosty, aktualną dokumentację neurologiczną i to, czy problem dotyczy uprawnień prywatnych czy zawodowych.

Tabela: co decyduje o cofnięciu prawa jazdy?

FAQ

Czy po wykryciu padaczki od razu zabierają prawo jazdy?

Nie. O cofnięciu uprawnień decyduje dopiero procedura oparta na badaniu lekarskim i orzeczeniu stwierdzającym przeciwwskazania zdrowotne.

Czy starosta sam ocenia mój stan zdrowia?

Nie w sensie medycznym. Starosta opiera się na orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie ustawy o kierujących pojazdami i na tej podstawie wydaje decyzję administracyjną.

Czy każdy lekarz musi zgłosić moją padaczkę do urzędu?

Nie ma ogólnego przepisu nakazującego każdemu lekarzowi automatyczne zgłaszanie każdego przypadku padaczki do wydziału komunikacji. Procedura zwykle opiera się na badaniu kierowcy przez lekarza uprawnionego lub na skierowaniu przez starostę.

Czy mogę odwołać się od orzeczenia lekarskiego?

Tak. Trzeba działać w terminie wskazanym w pouczeniu do orzeczenia i dołączyć możliwie pełną dokumentację medyczną.

Czy można odzyskać prawo jazdy po cofnięciu z powodu padaczki?

Tak, jeżeli aktualny stan zdrowia spełnia wymagania medyczne. Potrzebne jest nowe orzeczenie lekarskie, a czasem także przejście dalszych formalności administracyjnych.

Źródła

• art. 99 ust. 1 pkt 2, art. 82 ust. 1 pkt 4, art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1210 ze zm.)
• rozporządzenie Ministra Zdrowia z 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2503), w szczególności załącznik nr 4 dotyczący oceny neurologicznej, w tym padaczki
• art. 127 § 1 oraz art. 129 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572)
• ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.)