Sprostowanie pomyłki w postanowieniu sądu rejonowego

Na czym polega sprostowanie postanowienia sądu?

W sprawie o stwierdzenie nabycia spadku sąd wydaje postanowienie. Jeżeli w takim postanowieniu pojawi się błąd pisarski, rachunkowy, niedokładność albo inna oczywista omyłka, właściwą drogą jest wniosek o sprostowanie orzeczenia.

Podstawą prawną jest art. 350 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, zgodnie z którym sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Przepis ten stosuje się do postanowień na podstawie art. 361 Kodeksu postępowania cywilnego. W sprawach spadkowych, które co do zasady należą do postępowania nieprocesowego, zastosowanie ma dodatkowo art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o procesie do innych rodzajów postępowania, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej.

Błędne imię babci w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku może być oczywistą omyłką, jeżeli z akt sprawy, dokumentów stanu cywilnego i treści żądania wynika bez wątpliwości, o którą osobę chodzi. W takim przypadku nie trzeba wszczynać nowego postępowania spadkowego.

Czy można sprostować prawomocne postanowienie?

Tak. Art. 350 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego nie ogranicza sprostowania do orzeczeń nieprawomocnych. W praktyce oznacza to, że wniosek o sprostowanie można złożyć również po uprawomocnieniu się postanowienia sądu rejonowego.

Ma to duże znaczenie w sprawach spadkowych, ponieważ błędne dane w prawomocnym postanowieniu mogą utrudniać dalsze czynności, np. sprawę dotyczącą mienia zabużańskiego, wpis w księdze wieczystej, dział spadku, postępowanie przed organem administracji albo wykazanie następstwa prawnego.

Wniosek należy skierować do sądu, który wydał postanowienie. Jeżeli sprawa jest już w sądzie drugiej instancji, art. 350 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego pozwala sądowi drugiej instancji sprostować z urzędu orzeczenie sądu pierwszej instancji. W typowej sytuacji, gdy postanowienie sądu rejonowego jest prawomocne i akta znajdują się w tym sądzie, wniosek składa się właśnie do sądu rejonowego.

Kiedy sprostowanie jest właściwe, a kiedy nie?

Sprostowanie służy wyłącznie usunięciu oczywistej omyłki. Nie może prowadzić do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia. Wynika to z art. 350 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, który obejmuje niedokładności, błędy pisarskie, błędy rachunkowe i inne oczywiste omyłki, ale nie pozwala na ponowne rozpoznanie sprawy. Jeżeli problem dotyczy nie samego orzeczenia, lecz błędnego zapisu przebiegu rozprawy, osobno wyjaśniamy jak sprostować protokół rozprawy niezgodny z zeznaniami.

Jeżeli więc w postanowieniu wpisano błędne imię osoby, a z dokumentów jednoznacznie wynika prawidłowe imię, wniosek o sprostowanie będzie właściwą drogą. Jeżeli jednak problem polega na tym, że sąd pominął spadkobiercę, ustalił niewłaściwe udziały albo rozstrzygnął sprawę co do innej osoby, sprawa może wymagać innego środka prawnego, np. apelacji, wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego albo innego postępowania zależnego od konkretnego stanu faktycznego.

Co zrobić, gdy błąd był także w akcie stanu cywilnego?

Jeżeli pierwotną przyczyną błędu w postanowieniu był nieprawidłowy odpis aktu małżeństwa albo inny akt stanu cywilnego, najpierw należy doprowadzić do poprawienia aktu. Zasady sprostowania aktu stanu cywilnego określa art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego. Przepis ten przewiduje sprostowanie aktu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli akt zawiera dane niezgodne z danymi wynikającymi z akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego albo z innych aktów stanu cywilnego stwierdzających zdarzenie wcześniejsze i dotyczących tej samej osoby lub jej wstępnych.

Jeżeli akt został już sprostowany, do wniosku do sądu trzeba dołączyć aktualny odpis aktu stanu cywilnego. Warto w treści wniosku wyjaśnić, że wcześniejszy dokument zawierał błąd, który został już usunięty przez USC, a obecnie prawidłowe dane wynikają z załączonego odpisu.

Jak napisać wniosek o sprostowanie postanowienia?

Wniosek powinien być prosty, ale precyzyjny. Należy wskazać sąd, sygnaturę akt, uczestników postępowania, datę postanowienia oraz dokładnie opisać, gdzie występuje błąd i jak powinno brzmieć prawidłowe oznaczenie osoby.

W podstawie prawnej można wskazać art. 350 § 1 w związku z art. 361 oraz art. 13 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli sprawa dotyczy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, warto napisać wprost, że chodzi o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w prawomocnym postanowieniu.

Do wniosku warto dołączyć:

• odpis prawomocnego postanowienia, w którym widnieje błąd, jeżeli jest dostępny,
• aktualny odpis aktu stanu cywilnego z prawidłowymi danymi, np. odpis zupełny aktu małżeństwa albo aktu urodzenia,
• dokument potwierdzający sprostowanie aktu w USC, jeżeli został wydany,
• pełnomocnictwo, jeżeli wniosek składa pełnomocnik i dokument nie znajduje się już w aktach sprawy.

Jeżeli działa Pan jako pełnomocnik ojca, trzeba pamiętać o art. 87 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten pozwala, aby pełnomocnikiem strony był między innymi zstępny, a więc syn. Zgodnie z art. 89 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego pełnomocnik przy pierwszej czynności procesowej powinien dołączyć pełnomocnictwo albo uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa, chyba że pełnomocnictwo znajduje się już w aktach sprawy.

Co zrobi sąd po złożeniu wniosku?

Sąd może sprostować postanowienie na posiedzeniu niejawnym. Wynika to z art. 350 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego. Ten sam przepis przewiduje, że o sprostowaniu umieszcza się wzmiankę na oryginale orzeczenia, a na żądanie stron także na udzielonych im wypisach. Dalsze odpisy powinny być sporządzane już w brzmieniu uwzględniającym postanowienie o sprostowaniu.

W praktyce po uwzględnieniu wniosku sąd wyda postanowienie o sprostowaniu. Jeżeli potrzebny jest dokument do dalszej procedury, warto od razu zawnioskować o doręczenie odpisu postanowienia o sprostowaniu oraz odpisu postanowienia głównego z uwzględnieniem sprostowania, o ile sąd wydaje taki odpis w danym trybie.

Jeżeli sąd uzna, że błąd nie ma charakteru oczywistej omyłki, może odmówić sprostowania. Wtedy dalsze działania zależą od przyczyny odmowy i treści pouczenia sądu. Trzeba ocenić, czy potrzebny jest środek zaskarżenia, wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia spadkowego, czy inne postępowanie.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sytuacji należy złożyć do sądu rejonowego wniosek o sprostowanie oczywistej omyłki w prawomocnym postanowieniu spadkowym. We wniosku trzeba wskazać błędne imię, prawidłowe brzmienie oraz dołączyć aktualny odpis aktu stanu cywilnego, zwłaszcza jeżeli akt został już sprostowany w USC.

Jeżeli błąd dotyczy tylko imienia i nie wpływa na krąg spadkobierców ani treść rozstrzygnięcia, sprostowanie powinno być właściwą drogą. Jeżeli natomiast błąd prowadziłby do zmiany istoty orzeczenia, trzeba ocenić inne dostępne środki prawne.

Źródła

• Art. 13 § 2, art. 87 § 1, art. 89 § 1, art. 350 § 1-3 oraz art. 361 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, tekst aktu: ISAP.
• Art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, tekst aktu: ISAP.