Zmiana numeru konta, na które powinny wpływać alimenty

W opisanej sytuacji są dwie odrębne sprawy: po pierwsze trzeba bezpiecznie poinformować ojca dziecka o nowym numerze konta, a po drugie podjąć działania w sprawie zaległych i niepełnych wpłat. Samo podanie nowego rachunku nie wymaga pozwu ani zmiany orzeczenia, o ile wyrok lub ugoda nie wskazuje konkretnego konta jako elementu rozstrzygnięcia. Jeżeli jednak alimenty są płacone częściowo, warto równolegle przygotować egzekucję zaległości.

Jak powiadomić o zmianie numeru konta do alimentów?

Najbezpieczniej wysłać do zobowiązanego krótkie pisemne zawiadomienie o zmianie rachunku bankowego. W piśmie należy wskazać:

• imię i nazwisko dziecka albo osoby uprawnionej do alimentów,
• sygnaturę wyroku, ugody lub innego tytułu alimentacyjnego, jeżeli jest znana,
• nowy numer rachunku bankowego,
• datę, od której wpłaty mają być kierowane na nowe konto,
• informację, że dotychczasowy rachunek nie powinien być już używany.

Podstawą praktyczną jest tu art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym oświadczenie woli złożone innej osobie jest skuteczne, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Dlatego samo twierdzenie, że wiadomość została wysłana SMS-em, może być za słabe, jeżeli później trzeba będzie wykazać, że dłużnik znał nowy numer konta.

Warto wysłać zawiadomienie:

• listem poleconym za potwierdzeniem odbioru na ostatni znany adres zamieszkania,
• dodatkowo listem zwykłym na ten sam adres,
• jeżeli znany jest adres zameldowania – również tam,
• równolegle SMS-em, e-mailem albo komunikatorem, z zachowaniem zrzutów ekranu,
• w razie potrzeby także za pośrednictwem pełnomocnika lub komornika, jeżeli sprawa trafi do egzekucji.

Jeżeli zobowiązany nie odbiera listów, nie oznacza to automatycznie, że prywatne zawiadomienie zawsze będzie uznane za skutecznie doręczone. Dowody wysyłki, awizowania, wiadomości SMS i e-mail mają jednak duże znaczenie, bo pokazują, że uprawniony działał rozsądnie i umożliwił dłużnikowi zapoznanie się z nowym rachunkiem.

Czy trzeba zmieniać wyrok z powodu nowego rachunku bankowego?

Zwykle nie. Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka wynika z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a zakres alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego, co wynika z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Numer konta jest zazwyczaj tylko technicznym sposobem wykonania obowiązku.

Inaczej może być wtedy, gdy w treści ugody, aktu notarialnego albo porozumienia rodziców wpisano konkretny rachunek i druga strona kwestionuje zmianę sposobu płatności. W takiej sytuacji najpierw należy przeanalizować dokument, bo znaczenie może mieć dokładne brzmienie postanowienia.

Co zrobić, gdy ojciec płaci tylko część alimentów?

Jeżeli alimenty są zasądzone w określonej kwocie, dłużnik powinien płacić całość świadczenia w terminach wskazanych w wyroku, ugodzie albo innym tytule. Częściowa wpłata zmniejsza zadłużenie, ale nie zwalnia z obowiązku zapłaty reszty.

Od zaległych kwot można żądać odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli świadczenie pieniężne nie zostało spełnione w terminie. W praktyce przy alimentach termin zapłaty wynika najczęściej z wyroku, np. do 10. dnia każdego miesiąca z góry.

Warto prowadzić prostą tabelę zaległości: miesiąc, kwota należna, kwota zapłacona, data wpłaty, niedopłata i odsetki. Taka rozpiska ułatwia złożenie wniosku egzekucyjnego i ogranicza spór o to, czy doszło do niedopłaty. Jeżeli problemem jest pomylony tytuł przelewu albo błędnie wskazany odbiorca, przydatne może być omówienie podobnej sytuacji: błąd przy przelewie alimentów.

Egzekucja zaległych i bieżących alimentów przez komornika

Egzekucja sądowa wymaga tytułu wykonawczego, czyli tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Wynika to z art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego. Tytułem egzekucyjnym może być m.in. prawomocne orzeczenie sądu albo ugoda zawarta przed sądem, co przewiduje art. 777 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

W sprawach o alimenty obowiązuje szczególne ułatwienie: zgodnie z art. 1082 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego tytułowi egzekucyjnemu zasądzającemu alimenty sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu i doręcza wierzycielowi tytuł wykonawczy. Jeżeli więc nie ma Pani takiego dokumentu, warto zwrócić się do sądu, który wydał wyrok, o wydanie odpisu tytułu wykonawczego.

Do komornika składa się wniosek egzekucyjny. Zgodnie z art. 797 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego we wniosku trzeba wskazać świadczenie, które ma być spełnione. Przy alimentach należy podać zaległość, alimenty bieżące oraz ewentualne odsetki. Do wniosku dołącza się tytuł wykonawczy.

We wniosku warto wskazać wszystkie znane informacje o dłużniku:

• PESEL, datę urodzenia, adres zamieszkania i adres zameldowania,
• miejsce pracy, nazwę pracodawcy lub informację o działalności gospodarczej,
• numery rachunków bankowych, jeżeli są znane,
• samochody, nieruchomości, wartościowe ruchomości,
• informację o pobieranych świadczeniach z ZUS albo KRUS,
• znane adresy e-mail i numery telefonu.

W egzekucji alimentów komornik ma szersze obowiązki niż w wielu innych sprawach. Art. 1081 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje, że jeżeli egzekucja dotyczy świadczeń alimentacyjnych, komornik z urzędu przeprowadza dochodzenie w celu ustalenia zarobków, stanu majątkowego i miejsca zamieszkania dłużnika.

Potrącanie alimentów przez pracodawcę

Jeżeli ojciec dziecka jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, możliwe są dwa rozwiązania. Pierwsze to egzekucja przez komornika z wynagrodzenia za pracę. Drugie to złożenie tytułu wykonawczego bezpośrednio pracodawcy.

Art. 88 § 1 Kodeksu pracy pozwala pracodawcy dokonywać potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych bez postępowania egzekucyjnego, na wniosek wierzyciela i na podstawie przedłożonego tytułu wykonawczego. To rozwiązanie nie zawsze będzie możliwe, np. gdy wynagrodzenie jest już zajęte w egzekucji albo jest kilku wierzycieli alimentacyjnych i wynagrodzenie nie wystarcza na ich pełne zaspokojenie.

Przy alimentach z wynagrodzenia za pracę można potrącić do 3/5 wynagrodzenia. Wynika to z art. 87 § 3 pkt 1 Kodeksu pracy. Dla należności alimentacyjnych nie stosuje się standardowej kwoty wolnej od potrąceń przewidzianej dla innych potrąceń w art. 87¹ Kodeksu pracy.

Przestępstwo niealimentacji

Jeżeli zaległość alimentacyjna narasta, można rozważyć zawiadomienie organów ścigania. Art. 209 § 1 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność karną osoby, która uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą albo inną umową, jeżeli łączna wysokość zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące.

Jeżeli uchylanie się od alimentacji naraża uprawnionego na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zastosowanie może mieć surowszy typ czynu z art. 209 § 1a Kodeksu karnego.

Ściganie przestępstwa z art. 209 § 1 Kodeksu karnego następuje co do zasady na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej albo organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego, co wynika z art. 209 § 2 Kodeksu karnego. W zawiadomieniu należy opisać wysokość alimentów, okres zaległości, dotychczasowe wpłaty, sytuację dziecka i załączyć dokumenty.

Fundusz alimentacyjny zamiast zaległych alimentów?

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie są sposobem odzyskania starych zaległości od ojca dziecka. Mogą jednak zapewnić bieżące wsparcie, gdy egzekucja alimentów jest bezskuteczna i spełnione są warunki ustawowe.

Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich 2 miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia 18 lat albo, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 25 lat. W przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności świadczenie może przysługiwać bezterminowo.

Na dzień aktualizacji artykułu kryterium dochodowe wynosi 1209 zł na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustawa przewiduje też mechanizm pomniejszenia świadczenia przy przekroczeniu kryterium, czyli zasadę złotówka za złotówkę, na podstawie art. 9 ust. 2a tej ustawy. Świadczenie z funduszu przysługuje w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak nie wyższej niż ustawowy limit, który od 1 października 2024 r. wynosi 1000 zł miesięcznie.

Przykłady

FAQ

Co warto zrobić krok po kroku?

1. Przygotować krótkie pismo z nowym numerem rachunku.
2. Wysłać pismo listem poleconym na znane adresy dłużnika i zachować potwierdzenia.
3. Równolegle wysłać SMS lub e-mail z tym samym numerem konta.
4. Sporządzić tabelę zaległości alimentacyjnych.
5. Uzyskać z sądu odpis tytułu wykonawczego, jeżeli nie został doręczony.
6. Złożyć wniosek egzekucyjny do komornika albo, gdy dłużnik pracuje, rozważyć potrącenie przez pracodawcę.
7. Jeżeli zaległość jest znaczna, rozważyć zawiadomienie o przestępstwie z art. 209 Kodeksu karnego.
8. W razie bezskutecznej egzekucji zapytać w urzędzie gminy lub ośrodku pomocy społecznej o fundusz alimentacyjny.

Źródła

• art. 61 § 1, art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r.
• art. 133 § 1 i art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ustawa z dnia 25 lutego 1964 r.
• art. 776, art. 777 § 1 pkt 1, art. 797 § 1, art. 1081 § 1 i art. 1082 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, ustawa z dnia 17 listopada 1964 r.
• art. 87 § 3 pkt 1, art. 87¹ i art. 88 § 1 Kodeksu pracy, ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.
• art. 209 § 1, § 1a i § 2 Kodeksu karnego, ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r.
• art. 2 pkt 2, art. 9 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.