Skrócenie zajęć logopedycznych dziecka w szkole

Czy dyrektor może skrócić zajęcia logopedyczne dziecka?

Pomoc psychologiczno-pedagogiczną w publicznej szkole organizuje dyrektor szkoły. Wynika to z § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Dyrektor ma więc kompetencję do ustalenia form pomocy, okresu jej udzielania oraz wymiaru godzin, ale nie może robić tego dowolnie. Powiązanym zagadnieniem jest prawa dziecka z ADHD i problemami emocjonalnymi w szkole.

Zajęcia logopedyczne są zajęciami specjalistycznymi organizowanymi w szkole. Zgodnie z § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej zajęcia logopedyczne organizuje się dla uczniów z deficytami kompetencji i zaburzeniami sprawności językowych, a liczba uczestników takich zajęć nie może przekraczać 4.

Kluczowy jest § 16 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia. Zgodnie z § 16 ust. 1 godzina zajęć logopedycznych trwa 45 minut. Zgodnie z § 16 ust. 2 dopuszczalne jest prowadzenie tych zajęć w czasie dłuższym albo krótszym niż 45 minut, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami ucznia, ale z zachowaniem ustalonego dla ucznia łącznego tygodniowego czasu tych zajęć.

Oznacza to, że jeżeli dla ucznia ustalono 1 godzinę zajęć logopedycznych tygodniowo, to co do zasady chodzi o 45 minut zajęć. Szkoła może podzielić ten czas na krótsze spotkania, na przykład 2 razy po około 22 minuty, ale nie powinna po prostu ograniczyć pomocy do 20 minut tygodniowo, jeżeli nadal obowiązuje ustalony tygodniowy wymiar 1 godziny zajęć.

Inaczej należy oceniać sytuację, gdy dyrektor formalnie zmienia ustalony wymiar pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Taka zmiana powinna jednak wynikać z aktualnych potrzeb ucznia, rozpoznania dokonanego przez nauczycieli i specjalistów oraz dokumentacji szkolnej. Sam argument, że szkoła ma wielu uczniów wymagających logopedy albo że nie chce ponosić większych kosztów, nie jest właściwą podstawą merytoryczną do ograniczenia pomocy konkretnego dziecka.

Orzeczenie o niepełnosprawności a orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

W sprawach szkolnych trzeba odróżnić dwa dokumenty. Orzeczenie o niepełnosprawności wydawane przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności potwierdza status osoby niepełnosprawnej, ale samo w sobie nie jest jeszcze orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.

Dla obowiązków szkoły bardzo istotne jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Podstawę stanowi art. 127 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, zgodnie z którym kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie albo zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Orzeczenia w tych sprawach wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, co wynika z art. 127 ust. 10 ustawy - Prawo oświatowe. W tym kontekście znaczenie ma również poufność danych medycznych dziecka w orzeczeniu o kształceniu specjalnym.

Jeżeli syn ma wyłącznie orzeczenie o niepełnosprawności, szkoła nadal może i powinna udzielać mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, jeżeli rozpoznano taką potrzebę. Jeżeli natomiast ma również orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, obowiązki szkoły są dalej idące. Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 10 ustawy - Prawo oświatowe dyrektor szkoły odpowiada za realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Powiązanym zagadnieniem jest odbiór dziecka z zajęć pozalekcyjnych a zakaz wejścia do szkoły.

W przypadku ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego szkoła opracowuje indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, czyli IPET. Zasady jego przygotowania i modyfikacji wynikają z § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Jeżeli IPET albo orzeczenie przewiduje określone wsparcie logopedyczne, szkoła powinna je realnie realizować.

Ile mogą trwać zajęcia logopedyczne?

W praktyce najczęstsze nieporozumienie dotyczy tego, czy 1 godzina logopedii oznacza 60 minut, czy 45 minut. W rozporządzeniu dotyczącym pomocy psychologiczno-pedagogicznej godzina zajęć logopedycznych oznacza 45 minut. Jeżeli wcześniej dziecko faktycznie otrzymywało 60 minut zegarowych, szkoła udzielała pomocy w szerszym wymiarze niż jedna godzina rozumiana jako godzina zajęć w rozporządzeniu.

Nie oznacza to jednak, że dyrektor może w każdej chwili ograniczyć pomoc do 20 minut tygodniowo. Trzeba ustalić, jaki jest aktualny, formalnie ustalony wymiar pomocy dla ucznia i z czego wynika jego zmiana.

Czy zajęcia mogą być grupowe?

Tak, zajęcia logopedyczne mogą być prowadzone grupowo, ale grupa nie może liczyć więcej niż 4 uczniów. Wynika to wprost z § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Nie zawsze jednak grupa będzie wystarczająca. Jeżeli z opinii logopedy, dokumentacji poradni, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo IPET wynika potrzeba pracy indywidualnej, szkoła powinna to uwzględnić. W szczególności przy znacznym niedosłuchu, trudnościach komunikacyjnych i potrzebie stałego treningu słuchowo-językowego argumenty za indywidualnym wsparciem mogą być bardzo mocne.

Co rodzic może zrobić krok po kroku?

W pierwszej kolejności warto działać pisemnie. Rozmowa z dyrektorem jest potrzebna, ale w sporze o wymiar pomocy najważniejsze będą dokumenty: orzeczenia, opinie, IPET, pisemne informacje ze szkoły i stanowiska specjalistów.

1. Złóż do dyrektora pisemny wniosek o informację. Poproś o wskazanie aktualnej formy pomocy, okresu jej udzielania i tygodniowego wymiaru zajęć logopedycznych. Odwołaj się do § 20 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie pomocy psychologiczno-pedagogicznej, który dotyczy ustalania form, okresu i wymiaru godzin pomocy.
2. Zażądaj uzasadnienia zmiany. Jeżeli wcześniej dziecko miało 45 albo 60 minut tygodniowo, a obecnie ma 20 minut, poproś o wskazanie, jaka diagnoza potrzeb ucznia uzasadnia taką zmianę.
3. Dołącz stanowisko logopedy i wychowawcy. Jeżeli specjaliści wskazują, że pomoc jest nadal potrzebna, ich opinie powinny zostać uwzględnione przy organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
4. Jeżeli dziecko ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, złóż wniosek o spotkanie zespołu IPET. Zgodnie z § 6 ust. 9 rozporządzenia w sprawie organizowania kształcenia uczniów niepełnosprawnych zespół dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania ucznia i w razie potrzeby modyfikuje IPET. Zgodnie z § 6 ust. 11 tego rozporządzenia rodzice mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu, a także w opracowaniu i modyfikacji programu.
5. W razie braku reakcji złóż skargę. Do organu prowadzącego szkołę można skierować skargę dotyczącą organizacji pracy i zapewnienia warunków działania szkoły. Do kuratora oświaty można złożyć wniosek o interwencję w ramach nadzoru pedagogicznego, ponieważ art. 55 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe powierza kuratorowi sprawowanie nadzoru pedagogicznego nad szkołami.

Przykładowy wniosek do dyrektora szkoły

Rodzic może napisać krótki, rzeczowy wniosek. Nie trzeba używać skomplikowanego języka prawniczego. Ważne, aby wskazać, czego rodzic żąda i na jakich dokumentach opiera swoje stanowisko.

Jeżeli uczeń ma orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, we wniosku warto dodatkowo zażądać zwołania zespołu opracowującego IPET i dokonania ponownej wielospecjalistycznej oceny funkcjonowania ucznia.

FAQ

Czy 20 minut logopedii tygodniowo zawsze jest niezgodne z prawem?

Nie zawsze. Może być zgodne z prawem, jeżeli właśnie taki wymiar pomocy został ustalony na podstawie rzeczywistych potrzeb ucznia. Jeżeli jednak wcześniej ustalono 1 godzinę tygodniowo, to ograniczenie zajęć do 20 minut bez zmiany wymiaru pomocy może naruszać § 16 ust. 2 rozporządzenia o pomocy psychologiczno-pedagogicznej.

Czy rodzic może żądać zajęć indywidualnych?

Rodzic może wnioskować o zajęcia indywidualne i uzasadniać to potrzebami dziecka, opinią logopedy, dokumentacją poradni albo orzeczeniem. Przepisy dopuszczają zajęcia grupowe do 4 uczniów, ale jeżeli indywidualna forma wynika z potrzeb ucznia lub IPET, szkoła powinna to uwzględnić.

Czy od decyzji dyrektora przysługuje odwołanie administracyjne?

Ustalenie wymiaru pomocy psychologiczno-pedagogicznej zasadniczo nie jest klasyczną decyzją administracyjną, od której składa się odwołanie w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego. W praktyce rodzic składa pisemny wniosek do dyrektora, żąda ponownego rozpoznania potrzeb dziecka, a następnie może skierować skargę do organu prowadzącego lub kuratorium oświaty.

Czy orzeczenie o niepełnosprawności wystarczy, aby szkoła musiała zapewnić logopedę?

Samo orzeczenie o niepełnosprawności nie jest tym samym co orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Może jednak potwierdzać potrzeby dziecka i być ważnym argumentem przy organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Najsilniejszą podstawą szkolnych obowiązków jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego oraz IPET.

Co zrobić, gdy dyrektor nie odpowiada na wniosek?

Warto ponowić wniosek na piśmie i wskazać, że dotyczy on realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz praw ucznia. Jeżeli szkoła nadal nie reaguje, można skierować skargę do organu prowadzącego szkołę oraz wniosek o interwencję do kuratora oświaty w ramach nadzoru pedagogicznego.

Źródła

• Art. 55 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 10 oraz art. 127 ust. 1 i ust. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe.
• § 4, § 10, § 16 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
• § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym.