Rezygnacja z awansu i powrót na poprzednie stanowisko

Czy można zrezygnować z awansu i wrócić na poprzednie stanowisko?

Jeżeli awans został dokonany przez podpisanie porozumienia zmieniającego warunki zatrudnienia, nowe stanowisko i nowe wynagrodzenie stały się częścią umowy o pracę. Oznacza to, że pracownik nie może jednostronnie stwierdzić, że od określonego dnia wraca na wcześniejsze stanowisko i do poprzedniej pensji.

Może Pan natomiast wystąpić do pracodawcy z propozycją ponownej zmiany umowy. W praktyce będzie to prośba o zawarcie kolejnego porozumienia zmieniającego, tym razem przywracającego wcześniejsze stanowisko albo ustalającego inne, niższe stanowisko odpowiadające potrzebom pracodawcy. W takim porozumieniu należy wskazać co najmniej stanowisko, zakres najważniejszych obowiązków, wynagrodzenie, wymiar etatu, miejsce pracy, jeżeli ulega zmianie, oraz datę rozpoczęcia pracy na nowych warunkach.

W instytucjach państwowych dodatkowe znaczenie mogą mieć regulamin wynagradzania, regulamin organizacyjny, układ zbiorowy pracy albo przepisy szczególne dotyczące danej grupy pracowników. Jeżeli takie regulacje przewidują wymogi konkursowe, limity stanowisk, dodatki funkcyjne albo szczególne zasady powierzania funkcji, trzeba je uwzględnić obok Kodeksu pracy.

Zmiana warunków pracy lub płacy za porozumieniem stron

Porozumienie zmieniające jest jednym z podstawowych sposobów zmiany warunków zatrudnienia. W odróżnieniu od jednostronnego wypowiedzenia warunków pracy lub płacy wymaga zgodnego stanowiska obu stron. Pracownik i pracodawca mogą więc umówić się zarówno na awans i podwyżkę, jak i na powrót na mniej odpowiedzialne stanowisko oraz odpowiednie obniżenie wynagrodzenia.

Obok porozumienia funkcjonuje wypowiedzenie zmieniające, czyli tryb jednostronny stosowany przez pracodawcę. Przy porozumieniu nie ma okresu wypowiedzenia, chyba że strony same ustalą późniejszą datę wejścia zmian w życie. Dzięki temu zmiana może nastąpić nawet od następnego dnia, ale tylko wtedy, gdy obie strony wyraźnie się na to zgodzą.

Zgodnie z art. 29 § 4 Kodeksu pracy zmiana warunków umowy o pracę wymaga formy pisemnej. W praktyce należy więc przygotować aneks albo odrębne porozumienie. Brak precyzyjnego dokumentu może później prowadzić do sporu o zakres obowiązków, wysokość wynagrodzenia, dodatek funkcyjny albo datę, od której nowe warunki zaczęły obowiązywać.

Wystąpienie przez pracownika z propozycją zmiany treści umowy

Pracownik może sam wystąpić z propozycją zmiany treści umowy o pracę. Taka propozycja jest w istocie ofertą zawarcia porozumienia zmieniającego. Na podstawie art. 300 Kodeksu pracy można odpowiednio stosować przepisy Kodeksu cywilnego o ofercie, w tym art. 66 i następne, o ile nie jest to sprzeczne z zasadami prawa pracy.

W piśmie warto jasno napisać, że nie jest to wypowiedzenie umowy o pracę ani wypowiedzenie dotychczasowych warunków zatrudnienia, lecz prośba o zgodną zmianę umowy. Dobrze jest też wskazać przyczynę, na przykład zbyt duży zakres odpowiedzialności, niedopasowanie do zadań kierowniczych, względy zdrowotne, rodzinne albo organizacyjne.

Pracodawca może taką propozycję przyjąć, odrzucić albo zaproponować inne rozwiązanie, na przykład inne stanowisko, zmianę zakresu obowiązków, rezygnację z dodatku funkcyjnego od określonej daty albo okres przejściowy na przekazanie zadań. Do zawarcia porozumienia potrzebne jest jednak zgodne oświadczenie obu stron.

Co jeśli pracodawca nie zgodzi się na powrót?

Jeżeli pracodawca odmówi, obowiązują nadal aktualne warunki umowy o pracę, czyli stanowisko objęte po awansie i wynagrodzenie ustalone w ostatnim porozumieniu. Sama odmowa nie rozwiązuje umowy, nie pozbawia pracownika zatrudnienia i nie powoduje automatycznego powrotu do poprzednich warunków.

Pracownik nie powinien samowolnie zaprzestać wykonywania obowiązków przypisanych do obecnego stanowiska. Takie zachowanie mogłoby zostać ocenione jako naruszenie obowiązków pracowniczych. Bezpieczniejsze jest złożenie pisemnego wniosku, rozmowa z przełożonym i ewentualne ustalenie okresu przejściowego, w którym pracownik wykonuje dotychczasowe zadania do czasu podjęcia decyzji organizacyjnej.

Czy prośba o przeniesienie może skutkować wypowiedzeniem umowy?

Co do zasady sama prośba pracownika o powrót na wcześniejsze stanowisko nie jest wypowiedzeniem umowy o pracę i nie powinna być traktowana jako rezygnacja z zatrudnienia. Nie oznacza też automatycznie, że pracodawca może zwolnić pracownika bez zachowania zasad wypowiadania umów.

Pracodawca może jednak niezależnie podjąć decyzję kadrową, jeżeli ma ku temu obiektywne i zgodne z prawem przyczyny, na przykład reorganizację, likwidację stanowiska, utratę zaufania uzasadnioną konkretnymi okolicznościami albo brak możliwości dalszego zatrudniania pracownika na danym stanowisku. W takim przypadku musi zachować właściwy tryb, okres wypowiedzenia oraz obowiązki dotyczące uzasadnienia wypowiedzenia, jeżeli wynikają one z przepisów.

Warto więc formułować wniosek ostrożnie. Najlepiej wskazać, że pracownik chce nadal pozostawać w zatrudnieniu i prawidłowo wykonywać obowiązki, ale prosi o rozważenie zmiany stanowiska za porozumieniem stron. Taki zapis ogranicza ryzyko błędnej interpretacji pisma jako oświadczenia o rozwiązaniu umowy.

Wypowiedzenie zmieniające a powrót na niższe stanowisko

Jeżeli to pracodawca chce jednostronnie zmienić pracownikowi istotne warunki pracy lub płacy, powinien co do zasady zastosować art. 42 Kodeksu pracy, czyli wypowiedzenie zmieniające. Musi ono zawierać propozycję nowych warunków na piśmie. Jeżeli pracownik odmówi ich przyjęcia, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu wypowiedzenia.

Przy porozumieniu zmieniającym sytuacja jest inna. Pracownik nie musi zgodzić się na propozycję pracodawcy, a pracodawca nie musi zgodzić się na propozycję pracownika. Brak zgody jednej ze stron oznacza po prostu, że nie dochodzi do zmiany umowy. Wyjątkiem jest sytuacja, w której równocześnie z propozycją zmiany pracodawca składa formalne wypowiedzenie zmieniające albo wypowiedzenie definitywne.

FAQ

Czy mogę odwołać podpisane porozumienie o awansie?

Co do zasady nie można jednostronnie odwołać skutecznie zawartego porozumienia zmieniającego tylko dlatego, że pracownik zmienił zdanie. Można natomiast zaproponować pracodawcy kolejne porozumienie przywracające poprzednie warunki albo ustalające nowe.

Czy pracodawca musi zgodzić się na mój powrót?

Nie. Powrót na wcześniejsze stanowisko wymaga zgody pracodawcy. Znaczenie ma również to, czy poprzednie stanowisko nadal istnieje, czy jest wolne oraz czy regulaminy wewnętrzne albo przepisy szczególne dopuszczają takie przesunięcie.

Czy po powrocie mogę mieć niższe wynagrodzenie?

Tak, jeżeli strony wyraźnie tak ustalą w porozumieniu zmieniającym albo jeżeli wynagrodzenie jest powiązane z niższym stanowiskiem, brakiem dodatku funkcyjnego lub innym zakresem obowiązków. Obniżka powinna być jasno opisana w dokumencie.

Czy odmowa podpisania porozumienia kończy umowę?

Nie. Odmowa podpisania zwykłego porozumienia zmieniającego oznacza tylko, że umowa pozostaje na dotychczasowych warunkach. Inaczej jest przy wypowiedzeniu zmieniającym złożonym przez pracodawcę, ponieważ odmowa przyjęcia nowych warunków może doprowadzić do rozwiązania umowy po okresie wypowiedzenia.

Jak napisać wniosek o powrót na poprzednie stanowisko?

Wniosek powinien zawierać propozycję stanowiska, datę zmiany, zgodę na odpowiednią zmianę wynagrodzenia, krótkie uzasadnienie oraz wyraźne zastrzeżenie, że pismo nie jest wypowiedzeniem umowy o pracę. Warto poprosić o pisemną odpowiedź.

Podsumowanie

Rezygnacja z awansu jest prawnie możliwa, ale nie odbywa się przez jednostronne oświadczenie pracownika. Jeżeli awans został dokonany aneksem albo porozumieniem zmieniającym, powrót na wcześniejsze stanowisko wymaga kolejnego porozumienia albo innego zgodnego z prawem trybu zmiany warunków zatrudnienia.

Pracownik może złożyć spokojnie sformułowaną propozycję powrotu i wskazać, że akceptuje związane z tym obniżenie wynagrodzenia. Pracodawca może jednak odmówić, zwłaszcza gdy poprzednie stanowisko zostało obsadzone albo organizacja pracy nie pozwala na takie przesunięcie. W praktyce istotna może być również zmiana obowiązków, a nie tylko sama nazwa stanowiska.

Dla bezpieczeństwa najlepiej prowadzić sprawę pisemnie: najpierw złożyć wniosek, następnie uzgodnić warunki, a na końcu podpisać porozumienie. Dopiero taki dokument jasno określa, od kiedy i na jakich zasadach pracownik wraca na poprzednie lub inne stanowisko.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, t.j. Dz.U. 2025 poz. 277, ze zm., w szczególności art. 29, art. 42 i art. 300.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1071, ze zm., w szczególności art. 66 i art. 353¹.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2000 r., I PKN 58/00.