Zatrudnienie równoległe a wymiar urlopu wypoczynkowego

Zatrudnienie równoległe a prawo do urlopu

Jeżeli pracownik pozostaje jednocześnie w dwóch stosunkach pracy, to każde zatrudnienie jest oceniane odrębnie w zakresie prawa do urlopu wypoczynkowego. Wynika to z konstrukcji urlopu jako uprawnienia z konkretnego stosunku pracy. Oznacza to, że pracodawca Y nie może co do zasady odjąć pracownikowi dni urlopu tylko dlatego, że pracownik wykorzystał urlop u pracodawcy X, jeśli w tym samym okresie obie umowy trwały równolegle.

Podstawą jest art. 152 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, zgodnie z którym pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Prawo to jest związane z konkretnym stosunkiem pracy, a nie z osobą pracownika w oderwaniu od miejsca zatrudnienia.

W praktyce oznacza to, że przy dwóch etatach pracownik może mieć prawo do urlopu u obu pracodawców niezależnie. Szerzej o podobnych problemach piszemy w materiale: dwie umowy a urlop.

Jaki jest podstawowy wymiar urlopu?

Zgodnie z art. 154 § 1 Kodeksu pracy wymiar urlopu wynosi:

• 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
• 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się także okresy nauki na zasadach określonych w art. 155 § 1 Kodeksu pracy. Jeżeli więc problem dotyczy ustalenia, czy pracownik ma 20 czy 26 dni, trzeba najpierw poprawnie ustalić jego staż urlopowy. Pomocny może być materiał o tym, jak ustala się wymiar urlopu.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, urlop ustala się proporcjonalnie do wymiaru etatu, a niepełny dzień zaokrągla się w górę do pełnego dnia – art. 154 § 2 Kodeksu pracy.

Kiedy stosuje się urlop proporcjonalny?

Kluczowy jest art. 155(1) § 1 Kodeksu pracy. Przepis ten reguluje sytuację, w której w danym roku kalendarzowym ustaje stosunek pracy, a pracownik podejmuje kolejne zatrudnienie. Wtedy urlop rozlicza się proporcjonalnie:

• u dotychczasowego pracodawcy – do okresu przepracowanego w roku ustania stosunku pracy,
• u kolejnego pracodawcy – do okresu pozostałego do końca roku albo do okresu zatrudnienia w danym roku, jeśli umowa jest krótsza.

Ma to znaczenie wtedy, gdy jedna umowa się kończy, a druga zaczyna później jako kolejne zatrudnienie. Jeżeli jednak nowa umowa rozpoczęła się jeszcze przed zakończeniem poprzedniej, to w okresie nakładania się obu stosunków pracy nie mamy do czynienia z klasycznym mechanizmem „dotychczasowy pracodawca – kolejny pracodawca” w zakresie pomniejszania urlopu za dni wykorzystane gdzie indziej.

Czy drugi pracodawca może odjąć urlop wykorzystany u pierwszego?

W opisanej sytuacji – co do zasady nie. Skoro od 1 marca do 30 kwietnia pracownik był równocześnie zatrudniony u pracodawcy X i u pracodawcy Y, to urlop wykorzystany w firmie X nie pomniejsza automatycznie urlopu należnego w firmie Y. Drugi pracodawca nie przejmuje „historii wykorzystanych dni” z równoległego zatrudnienia.

Inaczej byłoby wtedy, gdyby pracownik zakończył zatrudnienie u X, a dopiero potem rozpoczął zatrudnienie u Y. W takim układzie art. 155(1) § 1 i § 2 Kodeksu pracy mógłby prowadzić do odpowiedniego obniżenia urlopu u kolejnego pracodawcy, jeżeli przed ustaniem poprzedniego stosunku pracy pracownik wykorzystał urlop w wyższym wymiarze niż proporcjonalny.

Jeżeli interesuje Cię zbliżony problem organizacyjny, zobacz także: dwie umowy u 1 pracodawcy.

Jak policzyć urlop w opisanym przypadku?

Zakładając, że pracownik ma prawo do 26 dni urlopu rocznie i został zatrudniony u pracodawcy Y od 1 marca do 31 grudnia danego roku na pełen etat, to u pracodawcy Y należy ustalić urlop proporcjonalny do 10 miesięcy zatrudnienia w roku.

Zgodnie z art. 155(1) § 1 pkt 2 lit. a Kodeksu pracy, przy zatrudnieniu trwającym co najmniej do końca danego roku kalendarzowego urlop u kolejnego pracodawcy wynosi proporcjonalnie do okresu pozostałego do końca roku. Matematycznie będzie to:

26 dni × 10/12 = 21,67 dnia, czyli po zaokrągleniu 22 dni.

Tak ustalone 22 dni nie powinny być dodatkowo pomniejszane o dni urlopu wykorzystane wcześniej u pracodawcy X za marzec i kwiecień, ponieważ w tym czasie oba stosunki pracy trwały równolegle. Takie dodatkowe odjęcie prowadziłoby do zaniżenia uprawnienia urlopowego z odrębnej umowy o pracę.

Tabela: kiedy wolno pomniejszyć urlop, a kiedy nie?

Na co jeszcze zwrócić uwagę w praktyce?

Po pierwsze, samo prawo do urlopu trzeba odróżnić od sposobu jego udzielania. Termin urlopu ustala pracodawca z uwzględnieniem wniosku pracownika i konieczności zapewnienia normalnego toku pracy, zgodnie z art. 163 § 1 Kodeksu pracy.

Po drugie, urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy w danym dniu – art. 154(2) § 1 Kodeksu pracy. W praktyce przy dwóch umowach trzeba osobno oceniać rozkład czasu pracy i pulę urlopu z każdej z nich.

Po trzecie, przy rozwiązaniu umowy niewykorzystany urlop co do zasady powinien być wykorzystany w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe – pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny na podstawie art. 171 § 1 Kodeksu pracy.

FAQ

Czy przy dwóch etatach przysługują dwa urlopy?

Tak. Przy dwóch odrębnych umowach o pracę urlop wypoczynkowy ustala się osobno z każdego stosunku pracy.

Czy pracodawca może żądać informacji o urlopie wykorzystanym u innego pracodawcy?

Może to mieć znaczenie przy zmianie pracy i rozliczeniu urlopu proporcjonalnego, zwłaszcza na podstawie świadectwa pracy. Przy zatrudnieniu równoległym sama informacja o urlopie wykorzystanym gdzie indziej nie daje automatycznie prawa do pomniejszenia własnego urlopu.

Czy 22 dni u drugiego pracodawcy w opisanym stanie faktycznym jest prawidłowe?

Tak, jeżeli pracownik ma roczny wymiar 26 dni i był zatrudniony od marca do grudnia na pełen etat. 26 × 10/12 daje 21,67 dnia, czyli po zaokrągleniu 22 dni.

Kiedy drugi pracodawca może obniżyć urlop?

Gdy poprzedni stosunek pracy ustał, a pracownik podejmuje kolejne zatrudnienie, oraz gdy spełnione są warunki z art. 155(1) § 2 Kodeksu pracy.

Źródła

• art. 152 § 1, art. 154 § 1–2, art. 154(2) § 1, art. 155 § 1, art. 155(1) § 1–2, art. 163 § 1, art. 171 § 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 277),
• praktyka stosowania przepisów urlopowych przy równoległym zatrudnieniu i przy zmianie pracodawcy w trakcie roku.