Wymiar urlopu i wypowiedzenie nauczyciela przedszkola przed emeryturą

Urlop nauczyciela przedszkola w placówce nieferyjnej

Nauczyciel zatrudniony w przedszkolu publicznym prowadzonym jako placówka nieferyjna korzysta z odrębnej regulacji urlopowej. Zgodnie z art. 64 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela nauczycielom zatrudnionym w szkołach, w których organizacji pracy nie są przewidziane ferie szkolne, przysługuje urlop wypoczynkowy w wymiarze 35 dni roboczych w czasie ustalonym w planie urlopów.

Przedszkole, w przeciwieństwie do typowej szkoły feryjnej, nie udziela nauczycielowi urlopu w wymiarze odpowiadającym feriom szkolnym. Dlatego nauczycielka wychowania przedszkolnego zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy ma co do zasady prawo do 35 dni roboczych urlopu wypoczynkowego w roku kalendarzowym.

Warto odróżnić tę sytuację od nauczycieli zatrudnionych w szkołach feryjnych. Jeżeli interesuje Cię podobne zagadnienie w innej placówce, zobacz również omówienie: wymiar urlopu nauczyciela zerówki.

Czy dyrektor może żądać zaplanowania krótszego urlopu?

Jeżeli nauczyciel nie złożył wypowiedzenia, nie zawarł porozumienia o rozwiązaniu stosunku pracy ani nie ma innej formalnej podstawy do ustania zatrudnienia w trakcie roku, sam zamiar przejścia na emeryturę nie powinien automatycznie ograniczać planu urlopowego. W takiej sytuacji punktem wyjścia pozostaje art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela, czyli 35 dni roboczych urlopu.

Inaczej wygląda sytuacja po formalnym ustaleniu, że stosunek pracy zakończy się w trakcie roku kalendarzowego. Ponieważ Karta Nauczyciela nie reguluje wprost wszystkich skutków proporcjonalnego ustalania urlopu nauczyciela placówki nieferyjnej, na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy. Zgodnie z art. 155¹ § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy w roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy, pracownikowi przysługuje u dotychczasowego pracodawcy urlop proporcjonalny do okresu przepracowanego u tego pracodawcy w tym roku.

Oznacza to, że dopóki stosunek pracy ma trwać cały rok, dyrektor nie powinien z góry ograniczać urlopu tylko dlatego, że nauczyciel osiągnął wiek emerytalny albo nieformalnie rozważa odejście. Po złożeniu wypowiedzenia lub po zawarciu porozumienia stron dyrektor może natomiast ustalać urlop z uwzględnieniem daty ustania zatrudnienia.

Ile urlopu przysługuje przy odejściu we wrześniu?

Jeżeli stosunek pracy kończy się we wrześniu, okres zatrudnienia w danym roku obejmuje 9 miesięcy. Przy rocznym wymiarze 35 dni roboczych wyliczenie wygląda następująco:

Podstawą zaokrąglenia niepełnego miesiąca pracy jest art. 155^2a § 2 Kodeksu pracy, a podstawą zaokrąglenia niepełnego dnia urlopu w górę do pełnego dnia jest art. 155³ § 1 Kodeksu pracy. Dlatego przy odejściu we wrześniu wymiar 26 dni nie odpowiada prawidłowemu zaokrągleniu, jeżeli nauczyciel ma roczny wymiar 35 dni.

Jeżeli nauczyciel wykorzystał mniej urlopu niż wynika z proporcji, przy rozwiązaniu stosunku pracy może powstać prawo do ekwiwalentu pieniężnego. W odniesieniu do nauczycieli podstawą jest art. 66 ust. 2 Karty Nauczyciela, a w zakresie nieuregulowanym także art. 171 § 1 Kodeksu pracy stosowany przez art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

Wypowiedzenie nauczyciela przedszkola zatrudnionego na czas nieokreślony

W przypadku nauczyciela zatrudnionego w placówce nieferyjnej na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony zasadnicze znaczenie ma art. 27 ust. 3 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym do rozwiązania umowy o pracę z nauczycielem zatrudnionym w szkole, w której organizacji pracy nie przewidziano ferii szkolnych, stosuje się przepisy Kodeksu pracy.

Jeżeli nauczyciel jest zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 3 lata, okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące na podstawie art. 36 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy. Z kolei zgodnie z art. 30 § 2¹ Kodeksu pracy okres wypowiedzenia obejmujący miesiąc albo jego wielokrotność kończy się w ostatnim dniu miesiąca.

Praktyczny skutek jest taki, że wypowiedzenia nie da się jednostronnie złożyć tak, aby umowa rozwiązała się dokładnie 20 września. Przy trzymiesięcznym wypowiedzeniu złożonym najpóźniej 30 czerwca stosunek pracy zakończy się 30 września. Wypowiedzenie złożone w lipcu zakończy umowę dopiero 31 października.

Rozwiązanie umowy 20 września tylko za porozumieniem stron

Jeżeli nauczyciel chce zakończyć pracę dokładnie 20 września, najbezpieczniejszą drogą jest porozumienie stron. Podstawę stanowi art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym umowa o pracę rozwiązuje się na mocy porozumienia stron. Taki tryb wymaga zgody obu stron: nauczyciela i pracodawcy.

W piśmie warto jasno wskazać proponowaną datę rozwiązania umowy, np. 20 września, oraz poprosić o pisemne potwierdzenie zgody dyrektora. Jeżeli pracodawca nie wyrazi zgody, pozostaje wypowiedzenie z terminem kończącym się zgodnie z art. 30 § 2¹ Kodeksu pracy, czyli ostatniego dnia miesiąca.

Jeżeli rozważasz odejście z pracy w związku z uprawnieniami emerytalnymi, przydatne może być także omówienie, jak wygląda emerytura nauczycielska przy rozwiązaniu stosunku pracy za porozumieniem stron.

Wniosek o emeryturę do ZUS a rozwiązanie stosunku pracy

Prawo do emerytury powstaje po spełnieniu warunków określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tej ustawy ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego, który dla kobiet wynosi 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat.

Wniosek o emeryturę można złożyć do ZUS także przed rozwiązaniem stosunku pracy, ale trzeba pamiętać o art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przepis ten przewiduje zawieszenie prawa do emerytury bez względu na wysokość przychodu, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, u którego pracował bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z tym pracodawcą.

Z praktycznego punktu widzenia, jeżeli nauczyciel chce otrzymywać emeryturę, powinien doprowadzić do rozwiązania stosunku pracy i dostarczyć do ZUS dokument potwierdzający ustanie zatrudnienia, najczęściej świadectwo pracy. Zgodnie z art. 97 § 1 Kodeksu pracy pracodawca wydaje świadectwo pracy w związku z rozwiązaniem lub wygaśnięciem stosunku pracy.

Na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do świadczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek albo wydano decyzję z urzędu. Dlatego złożenie wniosku jeszcze we wrześniu może mieć znaczenie dla miesiąca, od którego ZUS ustali wypłatę świadczenia, o ile zostaną spełnione pozostałe warunki.

Jeżeli nauczyciel zamiast powszechnej emerytury rozważa wcześniejsze zakończenie aktywności zawodowej, warto sprawdzić również zasady przejścia na świadczenie kompensacyjne.

FAQ

Czy samo osiągnięcie wieku emerytalnego zmniejsza urlop nauczyciela?

Nie. Samo ukończenie 60 lat przez nauczycielkę nie zmniejsza urlopu. Prawo do urlopu wynika z art. 64 ust. 3 Karty Nauczyciela. Urlop proporcjonalny stosuje się dopiero wtedy, gdy stosunek pracy ustaje w trakcie roku, na podstawie art. 155¹ § 1 pkt 1 Kodeksu pracy w zw. z art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela.

Czy dyrektor może kazać zaplanować tylko 26 dni urlopu?

Jeżeli nauczyciel nie złożył wypowiedzenia ani nie zawarł porozumienia o rozwiązaniu umowy, dyrektor powinien przyjmować roczny wymiar 35 dni. Jeżeli zatrudnienie ma się zakończyć we wrześniu, prawidłowy urlop proporcjonalny przy pełnym etacie wynosi zasadniczo 27 dni, a nie 26 dni.

Kiedy trzeba złożyć wypowiedzenie, aby odejść 30 września?

Przy trzymiesięcznym okresie wypowiedzenia wypowiedzenie trzeba doręczyć pracodawcy najpóźniej 30 czerwca. Wynika to z art. 36 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy oraz art. 30 § 2¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którym miesięczne wypowiedzenie kończy się ostatniego dnia miesiąca.

Czy można rozwiązać umowę dokładnie 20 września?

Tak, ale co do zasady tylko za porozumieniem stron na podstawie art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Jednostronne wypowiedzenie z trzymiesięcznym okresem wypowiedzenia zakończy się ostatniego dnia miesiąca, a nie w dowolnie wybranym dniu.

Czy wniosek o emeryturę można złożyć po otrzymaniu świadectwa pracy?

Tak. Wniosek można złożyć po rozwiązaniu stosunku pracy wraz ze świadectwem pracy. Można go też złożyć wcześniej, ale zgodnie z art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS wypłata emerytury będzie zawieszona, jeżeli pracownik kontynuuje zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy.

Źródła

• Art. 64 ust. 3, art. 66 ust. 2, art. 91c ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela.
• Art. 30 § 1 pkt 1, art. 30 § 2¹, art. 36 § 1 pkt 3, art. 97 § 1, art. 155¹ § 1 pkt 1, art. 155^2a § 2, art. 155³ § 1, art. 171 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy.
• Art. 24 ust. 1, art. 103a, art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.