Renta socjalna a członek zarządu spółki z o.o.

Jeżeli pełni Pani funkcję członka zarządu wyłącznie na podstawie uchwały o powołaniu, bez równoczesnej umowy o pracę, zlecenia albo kontraktu menedżerskiego, to taka sytuacja jest dziś oceniana dwuetapowo:

1. na gruncie ubezpieczeń społecznych – samo powołanie nie tworzy tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych,
2. na gruncie renty socjalnej – wynagrodzenie z powołania może być brane pod uwagę przy badaniu, czy doszło do osiągnięcia przychodu powodującego zawieszenie świadczenia.

Czy samo powołanie do zarządu zawiesza rentę socjalną?

Nie samo powołanie, lecz ewentualny przychód. Jeżeli uchwała powołuje Panią do zarządu, ale nie przewiduje wynagrodzenia i nie uzyskuje Pani z tego tytułu żadnego przychodu, co do zasady nie ma podstaw do zawieszenia renty socjalnej wyłącznie z powodu samego pełnienia funkcji.

Inaczej należy ocenić sytuację, gdy za pełnienie funkcji pobiera Pani wynagrodzenie. Wówczas ZUS bada, czy uzyskany przychód mieści się w granicach przewidzianych dla renty socjalnej.

Podstawą prawną zawieszania renty socjalnej jest art. 10 ust. 1-8 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej. Przepis ten wiąże zawieszenie prawa do renty socjalnej z osiąganiem przychodu w wysokości przekraczającej ustawowy limit.

Zobacz również: działalność gospodarcza na rencie a składki ZUS

Jakie przychody mają znaczenie przy rencie socjalnej?

To najważniejszy punkt praktyczny. Renta socjalna nie jest zawieszana wyłącznie z powodu przychodów oskładkowanych. Ustawa ma szerszy zakres.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, prawo do renty socjalnej zawiesza się za miesiąc, w którym zostały osiągnięte przychody przekraczające 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ogłaszanego przez Prezesa GUS do celów emerytalnych.

Z kolei art. 10 ust. 2-5 ustawy o rencie socjalnej wskazuje, jakie kategorie przychodów są uwzględniane. Chodzi m.in. o przychody z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, ale także o niektóre inne przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w tym przychody opodatkowane na zasadach określonych w art. 27 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wynagrodzenie członka zarządu otrzymywane wyłącznie na podstawie aktu powołania jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście na podstawie art. 13 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Taki przychód jest co do zasady opodatkowany według skali z art. 27 tej ustawy, dlatego może mieć wpływ na zawieszenie renty socjalnej.

Czy wynagrodzenie członka zarządu z powołania podlega ZUS?

Jeżeli mówimy wyłącznie o powołaniu do zarządu, bez dodatkowej umowy, to nadal aktualne jest stanowisko, że samo powołanie nie zostało wymienione jako odrębny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Oznacza to, że wynagrodzenie z samego powołania zasadniczo nie rodzi obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Trzeba jednak pamiętać o odrębnej kwestii ubezpieczenia zdrowotnego, bo osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które pobierają z tego tytułu wynagrodzenie, są objęte ubezpieczeniem zdrowotnym na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W praktyce oznacza to, że:

• co do zasady nie ma składek emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych z samego powołania,
• może wystąpić obowiązek składki zdrowotnej, jeżeli wypłacane jest wynagrodzenie z tytułu powołania.

To rozróżnienie jest bardzo ważne, bo brak składek społecznych nie przesądza, że przychód nie wpłynie na rentę socjalną.

Jaki jest limit dorabiania do renty socjalnej?

Limit nie jest stałą kwotą roczną. Zmienia się wraz ze zmianą przeciętnego wynagrodzenia.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej, renta socjalna podlega zawieszeniu za miesiąc, w którym przychód przekroczył 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy.

Dlatego zawsze trzeba sprawdzać aktualny komunikat ZUS dla danego okresu. Nie warto opierać się na dawnych kwotach z artykułów archiwalnych, bo limity są aktualizowane.

Jak rozlicza się wynagrodzenie członka zarządu z powołania?

Podatkowo wynagrodzenie członka zarządu wypłacane na podstawie powołania jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście. Wynika to wprost z art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Spółka jako płatnik pobiera zaliczkę na podatek dochodowy zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz przekazuje ją do urzędu skarbowego w terminie wynikającym z art. 42 ust. 1 tej ustawy.

W praktyce najczęściej wygląda to tak:

• spółka nalicza wynagrodzenie brutto z uchwały,
• ustala obciążenia publicznoprawne, w tym zaliczkę PIT i ewentualnie składkę zdrowotną,
• wypłaca kwotę netto członkowi zarządu,
• po zakończeniu roku wystawia informację podatkową.

Jeżeli poza powołaniem zawarto z Panią inną umowę, np. umowę o pracę albo kontrakt, rozliczenia mogą wyglądać inaczej.

Zobacz również: zwrot składek ZUS przy emeryturze wojskowej

Obowiązek informowania ZUS o przychodzie

Osoba pobierająca rentę socjalną ma obowiązek zawiadomić ZUS o osiąganiu przychodu, który może mieć wpływ na prawo do świadczenia. Wynika to z art. 10 ust. 6-8 ustawy o rencie socjalnej w związku z zasadami rozliczania świadczeń przez organ rentowy.

W praktyce najlepiej zrobić to niezwłocznie po podjęciu odpłatnej funkcji albo przed pierwszą wypłatą, wskazując:

• że pełni Pani funkcję członka zarządu na podstawie powołania,
• czy funkcja jest odpłatna,
• jakiego przychodu miesięcznego można się spodziewać,
• czy istnieje jeszcze inny tytuł prawny, np. umowa o pracę lub zlecenie.

Jeżeli przychód przekroczy limit, ZUS może zawiesić rentę socjalną za dany miesiąc. Gdy świadczenie zostało pobrane mimo braku prawa, może pojawić się obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń na zasadach wynikających z art. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stosowanej odpowiednio w sprawach rentowych.

Co w sytuacji, gdy oprócz powołania istnieje umowa?

To bardzo ważny wyjątek. Jeżeli obok uchwały o powołaniu ma Pani:

• umowę o pracę,
• umowę-zlecenie,
• kontrakt menedżerski,
• prowadzi działalność gospodarczą,

to ocena skutków dla renty socjalnej i dla składek ZUS zmienia się istotnie. Wtedy może istnieć odrębny tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, a do limitu dla renty socjalnej mogą być brane pod uwagę także inne przychody.

W takich sprawach znaczenie ma konkretny stan faktyczny: treść uchwały, treść umowy, wysokość wynagrodzenia, terminy wypłat i to, czy wynagrodzenie jest stałe czy zmienne.

Wnioski praktyczne

W opisanym modelu, czyli powołanie do zarządu spółki z o.o. + wynagrodzenie przyznane uchwałą + brak dodatkowej umowy, najbezpieczniej przyjąć następujące wnioski:

• samo powołanie nie powoduje powstania stosunku pracy,
• samo powołanie nie stanowi tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
• wynagrodzenie z powołania jest przychodem z art. 13 pkt 7 ustawy o PIT,
• taki przychód może mieć wpływ na zawieszenie renty socjalnej na podstawie art. 10 ustawy o rencie socjalnej,
• trzeba na bieżąco kontrolować miesięczny limit i poinformować ZUS o osiąganym przychodzie.

FAQ

Czy członek zarządu na samym powołaniu ma umowę o pracę?

Nie. Sam akt powołania do zarządu nie jest umową o pracę. Stosunek organizacyjny wynikający z powołania jest czym innym niż zatrudnienie pracownicze.

Czy brak składek ZUS oznacza, że renta socjalna jest bezpieczna?

Nie zawsze. Przy rencie socjalnej liczy się nie tylko istnienie tytułu do ubezpieczeń społecznych, ale także określone kategorie przychodów wskazane w art. 10 ustawy o rencie socjalnej.

Czy trzeba zgłosić do ZUS wynagrodzenie z powołania?

Tak, jeżeli osiąga Pani przychód mogący wpływać na prawo do renty socjalnej, należy poinformować o tym ZUS. Najlepiej zrobić to od razu po objęciu odpłatnej funkcji.

Czy renta socjalna jest zmniejszana, czy tylko zawieszana?

W przypadku renty socjalnej ustawa przewiduje mechanizm zawieszenia prawa do świadczenia za miesiąc, w którym przychód przekroczył ustawowy limit z art. 10 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej.

Czy składka zdrowotna przy powołaniu ma znaczenie dla renty socjalnej?

Sama składka zdrowotna nie przesądza o prawie do świadczenia, ale potwierdza, że wynagrodzenie jest faktycznie wypłacane. Dla renty socjalnej kluczowy pozostaje rodzaj i wysokość przychodu w danym miesiącu.

Źródła

• Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej.
• Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności art. 6 ust. 1.
• Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w szczególności art. 66 ust. 1 pkt 35a.
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w szczególności art. 13 pkt 7, art. 27, art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 1.
• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 138.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2000 r., I PKN 404/99 – w zakresie odrębności członkostwa w zarządzie od stosunku pracy.