Wyrównanie emerytury policyjnej bez odsetek – kiedy można ich żądać?

Czy po wyrównaniu emerytury policyjnej należą się odsetki?

Tak, ale nie w każdej sprawie. Sam fakt, że po wyroku sądu otrzymała Pani wyrównanie emerytury policyjnej za wcześniejszy okres, nie przesądza jeszcze o obowiązku wypłaty odsetek. W praktyce trzeba rozdzielić dwie kwestie: prawo do samego wyrównania oraz prawo do odsetek za opóźnienie.

W sprawach dotyczących emerytur policyjnych nie stosuje się wprost art. 85 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych do wszystkich stanów faktycznych tak samo jak w klasycznych sprawach ZUS. Emerytura policyjna jest świadczeniem z systemu zaopatrzeniowego, regulowanym przede wszystkim przez ustawę z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, SOP, PSP, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

Jeżeli organ emerytalny wydał błędną decyzję, a następnie po przegranym procesie wypłacił zaległe świadczenie, można rozważać żądanie odsetek za opóźnienie. O wyniku decyduje jednak konkretny stan faktyczny i treść zapadłych rozstrzygnięć.

Jaka jest podstawa prawna żądania odsetek?

W sprawach emerytury policyjnej podstawowe znaczenie mają:

• art. 64 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy... – przepis ten odsyła w sprawach nieuregulowanych do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego,
• art. 481 § 1 i § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi; jeżeli stopa odsetek nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie,
• art. 359 § 2¹ Kodeksu cywilnego – wskazujący sposób określania odsetek ustawowych,
• art. 118 § 1 i art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego – istotne przy ocenie przedawnienia roszczenia o odsetki,
• art. 477⁹ § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego – w zakresie odwołania od decyzji organu emerytalnego do sądu, jeśli organ wyda decyzję odmawiającą odsetek.

W praktyce spory o odsetki po wyrównaniu emerytury policyjnej są rozstrzygane z uwzględnieniem charakteru świadczenia zaopatrzeniowego oraz tego, od kiedy organ pozostawał w opóźnieniu. Nie zawsze będzie to dzień pierwotnej, błędnej decyzji. Czasem kluczowe będzie to, kiedy organ miał już pełną podstawę do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia.

Dlaczego organ wypłaca wyrównanie, ale bez odsetek?

Najczęściej dlatego, że organ uznaje, iż wykonał wyrok sądu tylko w zakresie należności głównej, a odsetki nie zostały wprost zasądzone albo nie wynikają automatycznie z decyzji wykonującej wyrok. W sprawach mundurowych to częsta praktyka.

Trzeba też pamiętać, że wyrok przywracający prawidłową wysokość emerytury nie zawsze zawiera rozstrzygnięcie o odsetkach. Jeżeli postępowanie dotyczyło wyłącznie wysokości świadczenia, organ po wyroku może przeliczyć i wypłacić zaległość, ale nie przyznać sam z siebie odsetek. Wtedy konieczne jest osobne wystąpienie z takim żądaniem.

Kiedy szanse na odsetki są największe?

Szanse rosną wtedy, gdy z akt sprawy wynika, że organ już na etapie pierwotnego postępowania dysponował materiałem pozwalającym wydać decyzję zgodną z prawem, a mimo to tego nie zrobił. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których:

• stan faktyczny był bezsporny,
• organ oparł się na błędnej wykładni przepisów,
• wydano decyzję, która później została uchylona jako niezgodna z prawem,
• po wyroku nie było potrzeby prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego.

Jeżeli natomiast rozstrzygnięcie zależało od złożonej oceny prawnej, zmiany linii orzeczniczej albo od okoliczności, których organ wcześniej obiektywnie nie mógł ustalić, dochodzenie odsetek może być trudniejsze.

Zobacz również:

prawo drugiej żony do renty po zmarłym mężu
renta rodzinna po rodzicu dla osoby niepełnosprawnej

Od kiedy liczyć odsetki?

To najważniejszy i zarazem najbardziej sporny element. Nie ma jednej daty właściwej dla każdej sprawy. W zależności od okoliczności odsetki mogą być liczone od dnia, w którym organ powinien był wydać prawidłową decyzję lub wypłacić świadczenie, ewentualnie od dnia następującego po upływie terminu na wykonanie obowiązku pieniężnego.

Przy ustalaniu początku biegu odsetek analizuje się m.in.:

• datę złożenia wniosku lub datę wszczęcia postępowania,
• datę wydania błędnej decyzji,
• treść i datę prawomocnego wyroku,
• datę, w której organ otrzymał akta albo odpis prawomocnego orzeczenia,
• termin, w jakim organ powinien był wykonać wyrok i wypłacić świadczenie.

Jeżeli organ wypłacił wyrównanie niezwłocznie po otrzymaniu prawomocnego wyroku i wcześniej nie można mu przypisać odpowiedzialności za opóźnienie, odsetki mogą nie zostać przyznane za cały okres oczekiwania. Jeżeli jednak wcześniejsza decyzja była wadliwa mimo kompletnego materiału, argumenty za odsetkami są mocniejsze.

Jak wystąpić o odsetki do ZER MSWiA?

Najbezpieczniej złożyć pisemny wniosek o wypłatę odsetek od wyrównania emerytury policyjnej i zażądać wydania decyzji. We wniosku warto:

1. wskazać numer decyzji, na podstawie której wypłacono wyrównanie,
2. określić okres, za jaki domaga się Pani odsetek,
3. powołać art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego w związku z art. 64 ustawy zaopatrzeniowej,
4. opisać, dlaczego opóźnienie wynikało z błędnego działania organu,
5. zażądać doręczenia decyzji na piśmie.

Jeżeli organ odmówi albo nie uwzględni żądania w całości, otwiera to drogę do wniesienia odwołania do sądu.

Co zrobić po odmowie?

Jeżeli ZER MSWiA wyda decyzję odmawiającą odsetek, można wnieść odwołanie do właściwego sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych – za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Podstawę proceduralną stanowi art. 477⁹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Termin do wniesienia odwołania wynosi co do zasady miesiąc od dnia doręczenia decyzji. W odwołaniu trzeba wskazać, z czym się Pani nie zgadza, czego się domaga i dlaczego uważa Pani, że organ pozostawał w opóźnieniu.

Warto dołączyć:

• decyzję wypłacającą wyrównanie,
• decyzję odmawiającą odsetek, jeśli została wydana,
• odpis prawomocnego wyroku,
• potwierdzenie daty wypłaty wyrównania,
• własne wyliczenie odsetek, nawet orientacyjne.

Czy roszczenie o odsetki może się przedawnić?

Tak. Roszczenie o odsetki ma charakter okresowy, dlatego co do zasady przedawnia się z upływem 3 lat na podstawie art. 118 Kodeksu cywilnego. Termin przedawnienia liczy się od dnia wymagalności roszczenia zgodnie z art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego.

W praktyce nie warto zwlekać. Nawet jeśli spór dotyczy świadczenia za długi okres, zwłoka w zgłoszeniu żądania odsetek może ograniczyć możliwość dochodzenia części należności.

Tabela: kiedy odsetki są bardziej prawdopodobne?

Ocena Pani sytuacji

W opisanym przypadku nie można z góry przyjąć, że odsetki się nie należą. Sam brak ich wypłaty razem z wyrównaniem nie zamyka sprawy. Jeżeli organ przez lata wypłacał zaniżoną emeryturę na podstawie decyzji, którą ostatecznie podważono prawomocnym wyrokiem, to istnieją argumenty do domagania się odsetek.

Jednocześnie ostateczna ocena zależy od tego:

• jaka była dokładna treść wyroku,
• czy sąd wypowiadał się o odpowiedzialności organu,
• kiedy wyrok stał się prawomocny,
• czy organ po wyroku musiał jeszcze prowadzić dodatkowe ustalenia,
• czy roszczenie o odsetki nie jest w części przedawnione.

Dlatego praktycznie najrozsądniejszy krok to złożenie do ZER MSWiA formalnego żądania wypłaty odsetek wraz z uzasadnieniem i żądaniem wydania decyzji. Dopiero odmowa lub brak właściwego rozstrzygnięcia pozwoli skierować sprawę dalej.

Zobacz również:

świadczenie przedemerytalne po utracie pracy
wstrzymanie wypłaty zasiłku chorobowego przez ZUS – terminy i co zrobić

FAQ

Czy odsetki od wyrównania emerytury policyjnej są wypłacane automatycznie?

Nie. Zwykle trzeba wyraźnie o nie wystąpić, a w razie odmowy dochodzić ich w odwołaniu od decyzji organu.

Czy można żądać odsetek, jeśli wyrok sądu nic o nich nie mówił?

Tak, to możliwe. Brak rozstrzygnięcia o odsetkach w samym wyroku nie zawsze wyklucza osobne dochodzenie tego roszczenia.

Do kogo złożyć wniosek o odsetki?

Do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA, który wypłacił wyrównanie i wydał decyzję wykonującą wyrok.

Ile jest czasu na odwołanie od decyzji odmawiającej odsetek?

Co do zasady miesiąc od dnia doręczenia decyzji, zgodnie z art. 477⁹ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy roszczenie o odsetki się przedawnia?

Tak. Co do zasady roszczenie o odsetki jako świadczenie okresowe przedawnia się po 3 latach na podstawie art. 118 Kodeksu cywilnego.

Źródła

• art. 64 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, ABW, AW, SKW, SWW, CBA, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, SOP, PSP, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, Dz.U. z 2024 r. poz. 1121 ze zm.
• art. 481 § 1 i § 2, art. 359 § 2¹, art. 118, art. 120 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.
• art. 477⁹ § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. z 2024 r. poz. 1568 ze zm.
• art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – przepis pomocniczo porównawczy dla spraw świadczeń z ubezpieczeń społecznych.