Przeniesienie pracownika na inne stanowisko a stan zdrowia

Badania lekarskie przed powrotem do pracy

Najważniejsza kwestia w opisanej sytuacji to to, czy po zakończeniu zwolnienia lekarskiego będzie Pan miał aktualne orzeczenie lekarskie dopuszczające do pracy na stanowisku, na które został Pan przeniesiony. Zgodnie z art. 229 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim po niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeżeli zmiana stanowiska następuje właśnie po dłuższym zwolnieniu, warto także sprawdzić zasady przesunięcia pracownika po powrocie z L4.

W praktyce przy przeniesieniu znaczenie ma również art. 229 § 4 Kodeksu pracy, zgodnie z którym pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku, w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania. Jeżeli więc po chorobie miałby Pan pracować jako monter, to lekarz medycyny pracy ocenia zdolność właśnie do pracy na stanowisku montera, a nie na poprzednim stanowisku spawacza.

Jeżeli lekarz wyda orzeczenie z przeciwwskazaniami do pracy na stanowisku montera, pracodawca nie może dopuścić Pana do tej pracy. Dopuszczenie pracownika mimo braku aktualnego orzeczenia albo mimo przeciwwskazań byłoby naruszeniem obowiązków z zakresu bhp.

Warto też pamiętać, że od orzeczenia lekarskiego wydanego w ramach badań profilaktycznych przysługuje odwołanie. Zasady te wynikają z art. 229 § 5 Kodeksu pracy oraz z rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem lekarza, który wydał orzeczenie, w terminie 7 dni od dnia otrzymania orzeczenia.

Jeżeli po dłuższej chorobie wraca Pan do pracy, pomocne mogą być także informacje o tym, kiedy są wymagane badania kontrolne.

Czy pracodawca może przenieść pracownika na inne stanowisko

Trzeba odróżnić kilka sytuacji. Jeżeli doszło do trwałej zmiany warunków pracy, np. po likwidacji stanowiska, to co do zasady zmiana rodzaju pracy lub miejsca wykonywania pracy wymaga porozumienia stron albo wypowiedzenia zmieniającego, chyba że mieści się w granicach dopuszczalnego czasowego powierzenia innej pracy.

Zgodnie z art. 42 § 4 Kodeksu pracy pracodawca może bez wypowiedzenia dotychczasowych warunków pracy lub płacy powierzyć pracownikowi inną pracę niż określona w umowie, ale tylko na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami pracodawcy, nie powoduje obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika. Jeżeli więc przeniesienie miało charakter stały albo wiązało się także ze zmianą miejsca pracy, zazwyczaj potrzebna jest wyraźna podstawa w postaci porozumienia albo wypowiedzenia zmieniającego.

Jeżeli nowe stanowisko jest zbyt obciążające fizycznie i nie ma Pan do niego ważnego orzeczenia lekarskiego, to nie jest to tylko problem organizacyjny, ale również problem legalności dopuszczenia do pracy.

Stan zdrowia a obowiązek przeniesienia do innej pracy

Przepisy Kodeksu pracy przewidują obowiązek przeniesienia pracownika do innej pracy w niektórych szczególnych przypadkach.

Po pierwsze, zgodnie z art. 230 § 1 Kodeksu pracy, w razie stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstawanie choroby zawodowej pracodawca jest obowiązany, na podstawie orzeczenia lekarskiego, w terminie i na czas określony w tym orzeczeniu, przenieść pracownika do innej pracy nienarażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy. Jeżeli takie przeniesienie powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy – art. 230 § 2 Kodeksu pracy.

Po drugie, zgodnie z art. 231 Kodeksu pracy, pracodawca, na podstawie orzeczenia lekarskiego, przenosi do odpowiedniej pracy pracownika, który stał się niezdolny do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej i nie został uznany za niezdolnego do pracy w rozumieniu przepisów emerytalno-rentowych. W takim przypadku odpowiednio stosuje się także zasady dodatku wyrównawczego.

Jeżeli więc Pana ograniczenia zdrowotne są skutkiem zwykłej choroby, a nie choroby zawodowej lub wypadku przy pracy, przepisy art. 230 i 231 Kodeksu pracy nie zawsze znajdą zastosowanie wprost. Nadal jednak pracodawca nie może dopuścić Pana do pracy sprzecznej z orzeczeniem medycyny pracy.

Zobacz również:

przeniesienie ze względu na zdrowie

Pracownik w okresie ochronnym

Jeżeli jest Pan objęty ochroną przedemerytalną, podstawowe znaczenie ma art. 39 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.

Nie oznacza to jednak całkowitego zakazu zmiany warunków zatrudnienia. Zgodnie z art. 43 Kodeksu pracy pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy lub płacy pracownikowi objętemu ochroną z art. 39 Kodeksu pracy, jeżeli wypowiedzenie stało się konieczne ze względu na:

• wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub tej grupy, do której pracownik należy – art. 43 pkt 1 Kodeksu pracy,
• stwierdzoną orzeczeniem lekarskim utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinioną przez pracownika utratę uprawnień koniecznych do jej wykonywania – art. 43 pkt 2 Kodeksu pracy.

To oznacza, że pracownik w okresie ochronnym nie jest całkowicie „nietykalny”, ale zakres dopuszczalnych działań pracodawcy jest ograniczony i musi mieć konkretną podstawę ustawową. Przy podobnych problemach warto znać zasady, jakie daje ochrona przedemerytalna.

Jeżeli pracodawca wręczy wypowiedzenie zmieniające, trzeba sprawdzić jego treść, uzasadnienie i pouczenia. Przy umowie na czas nieokreślony wypowiedzenie zmieniające powinno wskazywać przyczynę uzasadniającą tę czynność, a pracownik ma prawo odmówić przyjęcia zaproponowanych warunków w terminie wynikającym z art. 42 § 3 Kodeksu pracy. Skutek takiej odmowy zależy od rodzaju i prawidłowości wypowiedzenia.

Co po wyczerpaniu 182 dni zasiłku chorobowego

Jeżeli po wykorzystaniu okresu zasiłkowego nadal jest Pan niezdolny do pracy, warto rozważyć świadczenie rehabilitacyjne. Zasady te reguluje art. 18 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje maksymalnie przez 12 miesięcy. Wniosek składa się do ZUS z odpowiednią dokumentacją medyczną. Jeżeli nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy, w grę może wchodzić renta z tytułu niezdolności do pracy, ale to wymaga odrębnej oceny orzeczniczej według przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

To bardzo ważne praktycznie: ochrona przedemerytalna z art. 39 Kodeksu pracy nie blokuje rozwiązania umowy bez wypowiedzenia po długiej usprawiedliwionej nieobecności, jeżeli spełnione są przesłanki z art. 53 Kodeksu pracy. Dlatego przed końcem okresu zasiłkowego warto działać z wyprzedzeniem i ustalić, czy będzie możliwy powrót do pracy, czy potrzebny będzie wniosek do ZUS.

Jakie działania warto podjąć w praktyce

W opisanym stanie faktycznym najrozsądniejsze jest równoległe działanie na kilku płaszczyznach:

1. Proszę zgromadzić dokumenty: umowę o pracę, ewentualne aneksy, wypowiedzenie zmieniające lub inne pismo dotyczące przeniesienia, skierowania na badania i dotychczasowe orzeczenia lekarskie.
2. Po zakończeniu zwolnienia proszę dopilnować, aby pracodawca skierował Pana na badania kontrolne z prawidłowym opisem rzeczywistego stanowiska i warunków pracy.
3. Jeżeli lekarz medycyny pracy stwierdzi przeciwwskazania do pracy montera, proszę nie podejmować tej pracy bez ważnego orzeczenia dopuszczającego.
4. Jeżeli w zakładzie są inne stanowiska zgodne ze stanem zdrowia, warto złożyć pisemny wniosek o powierzenie pracy odpowiedniej do ograniczeń zdrowotnych.
5. Jeżeli niezdolność do pracy utrzyma się po zakończeniu okresu zasiłkowego, trzeba rozważyć złożenie do ZUS wniosku o świadczenie rehabilitacyjne.

W piśmie do pracodawcy warto spokojnie wskazać, że celem jest dalsze zatrudnienie aż do emerytury, ale na stanowisku zgodnym z aktualnym stanem zdrowia i orzeczeniem lekarskim. Taka forma często ułatwia znalezienie rozwiązania organizacyjnego bez sporu sądowego.

Kiedy warto odwołać się do sądu pracy

Droga sądowa może być potrzebna wtedy, gdy pracodawca:

• dopuściłby lub próbował dopuścić pracownika do pracy mimo braku aktualnego orzeczenia,
• wręczył wadliwe wypowiedzenie zmieniające albo wypowiedzenie definitywne,
• nieprawidłowo powołuje się na utratę zdolności do pracy,
• narusza przepisy ochronne dotyczące pracownika w wieku przedemerytalnym.

Ocena szans procesowych zawsze zależy od dokumentów i konkretnego przebiegu zdarzeń, zwłaszcza od tego, jak formalnie przeprowadzono przeniesienie, jakie jest brzmienie orzeczenia medycyny pracy oraz czy i kiedy pracodawca złożył wypowiedzenie zmieniające.

FAQ

Czy pracodawca może kazać mi wrócić na nowe stanowisko bez badań?

Nie. Zgodnie z art. 229 § 4 Kodeksu pracy pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku.

Czy ochrona przedemerytalna całkowicie blokuje zmianę stanowiska?

Nie. Art. 39 Kodeksu pracy chroni przed wypowiedzeniem umowy, ale art. 43 Kodeksu pracy dopuszcza w określonych sytuacjach wypowiedzenie warunków pracy lub płacy.

Czy mogę odwołać się od orzeczenia medycyny pracy?

Tak. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od otrzymania orzeczenia, za pośrednictwem lekarza, który je wydał, zgodnie z art. 229 § 5 Kodeksu pracy i przepisami wykonawczymi.

Co jeśli po 182 dniach nadal nie będę zdolny do pracy?

Można ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne na podstawie art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, jeżeli dalsze leczenie rokuje odzyskanie zdolności do pracy.

Czy pracodawca musi znaleźć mi lżejszą pracę?

Nie zawsze. Taki obowiązek wynika wprost zwłaszcza z art. 230 i 231 Kodeksu pracy przy chorobie zawodowej lub wypadku przy pracy. W innych przypadkach wiele zależy od treści orzeczenia lekarskiego, możliwości organizacyjnych pracodawcy i sposobu zmiany warunków zatrudnienia.

Źródła

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy – Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141

Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – Dz.U. z późn. zm.

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – Dz.U. z późn. zm.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy – Dz.U. z późn. zm.