Próba zastraszenia przez telefon – kiedy zgłosić groźby?

Czy telefoniczne zastraszanie jest groźbą karalną?

Nie każda przykra rozmowa telefoniczna jest od razu przestępstwem. Aktualnie art. 190 § 1 Kodeksu karnego stanowi, że odpowiedzialności karnej podlega ten, kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę albo na szkodę osoby dla niej najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w osobie, do której została skierowana lub której dotyczy, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona. Za taki czyn grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.

Oznacza to, że przy ocenie, czy zachowanie stanowi groźbę karalną i jak ją zgłosić, najważniejsze są trzy elementy: treść wypowiedzi, realny odbiór tej wypowiedzi przez pokrzywdzonego oraz obiektywne okoliczności, które pozwalają uznać obawę za uzasadnioną. Groźba może zostać przekazana nie tylko słownie, ale także SMS-em, komunikatorem internetowym, nagraniem, gestem albo przez inną osobę.

Sformułowania typu „będziesz miał problemy”, „nie odpuszczę” albo „jeszcze zobaczysz” mogą, ale nie muszą, wystarczyć do przyjęcia groźby karalnej. Jeżeli z całej sytuacji wynika jedynie ogólna zapowiedź konfliktu, skargi, pozwu lub nieprzyjemności, może to nie spełniać znamion art. 190 Kodeksu karnego. Jeżeli jednak kontekst wskazuje na zapowiedź pobicia, zniszczenia mienia, pozbawienia życia albo innego przestępstwa, sprawę warto potraktować poważnie.

Kiedy obawa spełnienia groźby jest uzasadniona?

Dla odpowiedzialności z art. 190 Kodeksu karnego nie jest konieczne, aby sprawca rzeczywiście zamierzał spełnić groźbę. Nie trzeba też wykazywać, że miał realne możliwości jej wykonania. Znaczenie ma to, czy groźba wzbudziła u pokrzywdzonego obawę oraz czy ta obawa była uzasadniona w świetle okoliczności sprawy.

Ocena nie jest wyłącznie subiektywna. Organ prowadzący sprawę będzie badał, czy przeciętna osoba znajdująca się w podobnej sytuacji mogłaby potraktować zapowiedź jako realne zagrożenie. Istotne mogą być wcześniejsze konflikty, relacja ze sprawcą, ton wypowiedzi, pora telefonów, powtarzalność kontaktów, wcześniejsze agresywne zachowania, treść wiadomości oraz to, czy pokrzywdzony po rozmowie rzeczywiście podjął działania obronne.

Sąd Najwyższy wskazywał, że groźba może być wyrażona w różnej formie, byle jej sens był zrozumiały dla pokrzywdzonego. W orzecznictwie podkreśla się również, że zachowanie pokrzywdzonego po zdarzeniu, np. szybkie zgłoszenie sprawy, unikanie sprawcy, zabezpieczanie dowodów, zmiana zwykłych planów albo szukanie ochrony, może mieć znaczenie przy ocenie poziomu obawy.

Co zrobić po groźbach przez telefon?

Po otrzymaniu gróźb przez telefon warto działać szybko i spokojnie. Najpierw należy spisać datę i godzinę połączenia, numer telefonu, jeżeli jest widoczny, przybliżoną treść wypowiedzi, czas trwania rozmowy, głos rozmówcy, tło rozmowy oraz wszystkie okoliczności, które mogą pomóc w identyfikacji sprawcy. Jeżeli były to trzy telefony lub więcej, warto rozpisać każde połączenie osobno; pomocne może być także porównanie sytuacji, w której problemem są telefony anonimowe.

Jeżeli rozmówca groził śmiercią, pobiciem, spaleniem auta, zniszczeniem mieszkania albo skrzywdzeniem bliskich, sprawa jest znacznie poważniejsza niż zwykła kłótnia. Przy ocenie zdarzenia pomocny może być także materiał o grożeniu śmiercią przez telefon.

Nie należy usuwać historii połączeń, wiadomości, nagrań poczty głosowej, SMS-ów ani korespondencji z komunikatorów. Jeżeli numer skasował się z telefonu, warto sprawdzić billing w aplikacji operatora, historię połączeń na koncie abonenckim, kopie zapasowe telefonu oraz inne urządzenia zsynchronizowane z tym samym kontem.

Jak zgłosić sprawę na policję?

Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa można złożyć ustnie do protokołu na komisariacie albo pisemnie w policji lub prokuraturze. W zawiadomieniu należy opisać, co dokładnie powiedział rozmówca, kiedy dzwonił, czy był to numer znany czy zastrzeżony, czy wcześniej istniał konflikt oraz dlaczego groźba wywołała realną obawę.

W przypadku art. 190 § 1 Kodeksu karnego ściganie co do zasady następuje na wniosek pokrzywdzonego. Dlatego w piśmie lub podczas składania zawiadomienia warto wyraźnie dodać, że składa się wniosek o ściganie sprawcy. Obecnie Kodeks postępowania karnego przewiduje jednak, że w sprawie o groźbę karalną można wszcząć i prowadzić postępowanie mimo niezłożenia wniosku, jeżeli istnieje duże prawdopodobieństwo, że brak wniosku wynika z obawy pokrzywdzonego przed odwetem albo przemawia za tym interes społeczny.

Brak zapisanego numeru nie zamyka drogi do zgłoszenia. Organy ścigania mogą zwrócić się do operatora telekomunikacyjnego o dane dotyczące połączeń, jeżeli są one dostępne i potrzebne w sprawie. Nie warto jednak zwlekać, ponieważ dostępność danych technicznych zależy od czasu, rodzaju usługi oraz podstaw prawnych ich udostępnienia.

Czy słowa „będziesz miał problemy” wystarczą?

Takie słowa same w sobie często są zbyt ogólne. Prawo karne nie obejmuje każdego ostrzeżenia, nacisku psychicznego czy niekulturalnej wypowiedzi. Jeżeli ktoś mówi, że „nie odpuści”, bo zamierza złożyć pozew, zawiadomienie do urzędu, skargę do pracodawcy albo dochodzić swoich praw, co do zasady nie jest to groźba karalna w rozumieniu art. 190 Kodeksu karnego.

Inaczej będzie, gdy wypowiedź — oceniana razem z wcześniejszymi zdarzeniami — wskazuje na zapowiedź popełnienia przestępstwa. Przykładowo słowa „nie odpuszczę, spalę ci samochód” albo „będziesz miał problemy, bo cię pobiję” mogą już stanowić groźbę karalną. Z drugiej strony organ ścigania będzie badał zamiar, kontekst wypowiedzi oraz możliwość innej interpretacji słów; szerzej omawiamy to w materiale o odpowiedzialności za groźby karalne.

Zastraszanie, nękanie i inne możliwe kwalifikacje

Jeżeli telefony, wiadomości lub wizyty powtarzają się i prowadzą do poczucia zagrożenia, naruszenia prywatności albo istotnego utrudnienia normalnego funkcjonowania, w grę może wchodzić nie tylko groźba karalna, ale także uporczywe nękanie z art. 190a Kodeksu karnego. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy sprawca regularnie dzwoni, wysyła wiadomości, śledzi pokrzywdzonego albo kontaktuje się mimo wyraźnego sprzeciwu.

Inaczej ocenia się pojedynczą, niejasną wypowiedź, a inaczej dłuższe zastraszanie w relacji osobistej, rodzinnej, sąsiedzkiej albo po rozstaniu. W takich sprawach pomocny może być materiał o szantażu i groźbach po rozstaniu.

FAQ

Czy groźba przez telefon jest przestępstwem?

Może być przestępstwem, jeżeli zawiera zapowiedź popełnienia przestępstwa na szkodę rozmówcy lub osoby mu najbliższej i wzbudza uzasadnioną obawę spełnienia. Sama niegrzeczna lub ogólna wypowiedź zwykle nie wystarczy.

Czy muszę znać numer telefonu sprawcy?

Nie. Brak numeru nie uniemożliwia zgłoszenia sprawy, ale utrudnia ustalenie sprawcy. Warto podać policji daty, godziny i operatora telefonu oraz jak najszybciej zabezpieczyć historię połączeń lub billing.

Czy skasowanie numeru z telefonu przekreśla sprawę?

Nie przekreśla. Można sprawdzić billing u operatora, historię połączeń w aplikacji abonenckiej, kopię zapasową telefonu lub inne urządzenia połączone z kontem. W postępowaniu organy ścigania mogą też podejmować własne czynności dowodowe.

Czy trzeba złożyć wniosek o ściganie?

Co do zasady tak, ponieważ art. 190 § 2 Kodeksu karnego przewiduje ściganie na wniosek pokrzywdzonego. Warto więc wyraźnie zamieścić taki wniosek w zawiadomieniu lub złożyć go podczas przesłuchania. Obecnie istnieje jednak wyjątek pozwalający prowadzić sprawę mimo braku wniosku, m.in. gdy brak wniosku wynika z obawy przed odwetem.

Czy policja może ustalić sprawcę połączenia?

Może podjąć takie czynności, zwłaszcza gdy znane są daty i godziny połączeń. Nie można jednak zagwarantować wyniku, ponieważ zależy to od dostępnych danych, czasu, który upłynął od zdarzenia, i możliwości dowodowych w konkretnej sprawie.

Czy nagrywanie rozmowy z osobą grożącą jest dopuszczalne?

Jeżeli uczestniczysz w rozmowie, nagranie może mieć znaczenie dowodowe, ale jego wykorzystanie zawsze należy oceniać ostrożnie w konkretnym stanie faktycznym. Bezpieczniej jest przede wszystkim zachować historię połączeń, wiadomości i jak najszybciej opisać przebieg rozmowy.

Czy groźba musi być wypowiedziana wprost?

Nie zawsze. Groźba może wynikać także z zachowania, kontekstu albo sformułowań pośrednich, jeżeli dla pokrzywdzonego ich sens jest jasny. Im bardziej niejednoznaczna wypowiedź, tym większe znaczenie mają okoliczności towarzyszące.

Podsumowanie

Próbę zastraszenia przez telefon warto zgłosić wtedy, gdy rozmówca nie tylko zachowuje się nieprzyjemnie, ale zapowiada popełnienie przestępstwa i wzbudza realną, uzasadnioną obawę. W praktyce kluczowe jest dokładne odtworzenie treści rozmowy, wskazanie okoliczności konfliktu oraz szybkie zabezpieczenie dowodów.

Jeżeli numer telefonu został skasowany, nadal można złożyć zawiadomienie. Trzeba jednak działać bez zwłoki, ponieważ ustalenie sprawcy zależy od dostępności danych technicznych i jakości informacji przekazanych organom ścigania.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383, w szczególności art. 115 § 11, art. 190 i art. 190a.
2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego - tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 490, w szczególności art. 12 § 4, art. 304 i art. 304a.
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 1987 r., sygn. akt I KR 225/87.
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1990 r., sygn. akt IV KR 69/90.
5. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt II AKa 233/2005.
6. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt IV KK 273/2006.