Podstawa prawna na świadectwie pracy nauczyciela

Jaka podstawa prawna powinna znaleźć się w świadectwie pracy?

W opisanej sytuacji, gdy nauczyciel był zatrudniony na podstawie mianowania i sam złożył wniosek o rozwiązanie stosunku pracy, prawidłową podstawą prawną zakończenia zatrudnienia jest art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że stosunek pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania ulega rozwiązaniu na wniosek nauczyciela.

W świadectwie pracy nie wpisuje się jako podstawy prawnej samego faktu przejścia na nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Świadectwo pracy ma wskazywać rzeczywisty tryb ustania stosunku pracy, ponieważ zgodnie z art. 97 § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy oraz przepisami rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy dokument ten obejmuje między innymi informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych i z ubezpieczenia społecznego, w tym tryb i podstawę prawną rozwiązania albo wygaśnięcia stosunku pracy.

Praktycznie zapis w świadectwie pracy może brzmieć na przykład: „stosunek pracy rozwiązano na wniosek nauczyciela – art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela”. Jeżeli szkoła stosuje urzędowy wzór świadectwa pracy, taka informacja powinna znaleźć się w części dotyczącej trybu i podstawy prawnej rozwiązania stosunku pracy.

Rozwiązanie stosunku pracy nauczyciela mianowanego na wniosek

Podstawowe zasady rozwiązania stosunku pracy nauczyciela mianowanego określa art. 23 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela stosunek pracy nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania ulega rozwiązaniu na wniosek nauczyciela.

Termin rozwiązania stosunku pracy wynika z art. 23 ust. 2 pkt 1 Karty Nauczyciela. W przypadku rozwiązania stosunku pracy na wniosek nauczyciela następuje ono z końcem roku szkolnego po uprzednim złożeniu przez nauczyciela trzymiesięcznego wypowiedzenia. Zastrzeżenie końca roku szkolnego nie ma zastosowania do nauczyciela szkoły, w której w organizacji pracy nie przewidziano ferii szkolnych, co wynika z art. 23 ust. 3 Karty Nauczyciela.

Jeżeli więc nauczyciel w szkole feryjnej chce zakończyć stosunek pracy 31 sierpnia, co do zasady powinien złożyć wniosek z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Jeżeli szkoła jest placówką nieferyjną, stosunek pracy może zakończyć się po upływie trzymiesięcznego wypowiedzenia bez konieczności przypadającego na koniec roku szkolnego terminu.

Rozwiązanie stosunku pracy za porozumieniem stron

Jeżeli nauczyciel i szkoła uzgodnili wspólnie datę oraz sposób zakończenia zatrudnienia, właściwą podstawą prawną jest art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Przepis ten przewiduje, że stosunek pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania może zostać rozwiązany na mocy porozumienia stron.

Porozumienie stron jest bardziej elastyczne niż wypowiedzenie. Na podstawie art. 23 ust. 4 pkt 1 Karty Nauczyciela strony mogą ustalić datę rozwiązania stosunku pracy bez oczekiwania na koniec roku szkolnego i bez zachowania trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, o ile obie strony rzeczywiście wyrażą na to zgodę.

W kontekście nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego warto zadbać, aby dokumenty jednoznacznie pokazywały, że zakończenie zatrudnienia nastąpiło z inicjatywy nauczyciela albo co najmniej przy jego świadomej zgodzie. Wynika to z praktyki postępowań przed ZUS, który przy ocenie warunku z art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych bada, czy stosunek pracy został skutecznie rozwiązany.

Świadectwo pracy a warunki do świadczenia kompensacyjnego

Prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego nie zależy wyłącznie od zapisu w świadectwie pracy. ZUS bada wszystkie przesłanki określone w art. 4 ust. 1 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Przepis ten wymaga łącznie między innymi osiągnięcia odpowiedniego wieku, posiadania okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze co najmniej 30 lat, wykonywania pracy nauczycielskiej przez co najmniej 20 lat w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć oraz rozwiązania stosunku pracy.

Jeżeli nauczyciel był zatrudniony na pełny etat, ten element może mieć znaczenie przy wykazywaniu okresu pracy nauczycielskiej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych. Sam pełny etat nie wystarcza jednak do przyznania świadczenia, jeżeli nie są spełnione pozostałe warunki ustawowe.

W praktyce do wniosku składanego do ZUS dołącza się świadectwo pracy oraz inne dokumenty potwierdzające zatrudnienie i okresy ubezpieczenia. Jeżeli w świadectwie pracy brakuje prawidłowej podstawy prawnej albo wpisano niewłaściwy tryb rozwiązania stosunku pracy, może to spowodować konieczność wyjaśnień lub uzupełnienia dokumentacji.

Jak odróżnić podstawy prawne w świadectwie pracy?

Co zrobić, gdy świadectwo pracy zawiera błędną podstawę?

Jeżeli świadectwo pracy zawiera błędny tryb lub błędną podstawę prawną rozwiązania stosunku pracy, nauczyciel może wystąpić o jego sprostowanie. Uprawnienie to wynika z art. 97 § 2^1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Pracownik ma 14 dni od otrzymania świadectwa pracy na złożenie wniosku o sprostowanie do pracodawcy.

Pracodawca powinien odnieść się do wniosku w terminie 7 dni. Jeżeli odmówi sprostowania świadectwa pracy, pracownik może wnieść żądanie sprostowania do sądu pracy w terminie 14 dni od zawiadomienia o odmowie. Jeżeli pracodawca nie zawiadomi pracownika o odmowie, termin ten liczy się od dnia, w którym upłynął termin na zawiadomienie, co również wynika z art. 97 § 2^1 Kodeksu pracy.

We wniosku o sprostowanie warto wskazać konkretną treść, której nauczyciel się domaga, na przykład wpisanie: „art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela”, jeżeli dokumenty potwierdzają, że rozwiązanie nastąpiło na wniosek nauczyciela.

Czy można dorabiać po przyznaniu świadczenia?

To osobna kwestia, ale często pojawia się przy planowaniu odejścia ze szkoły. Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne może podlegać zawieszeniu albo zmniejszeniu na zasadach właściwych dla świadczeń emerytalno-rentowych, jeżeli osoba osiąga przychód z działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi. Zasady te wynikają z odesłań zawartych w ustawie o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych oraz przepisów emerytalnych stosowanych przez ZUS. Praktyczne omówienie tematu znajdziesz w materiale: dorabianie na świadczeniu.

FAQ

Źródła

• art. 23 ust. 1 pkt 1, art. 23 ust. 2 pkt 1, art. 23 ust. 3 oraz art. 23 ust. 4 pkt 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela,
• art. 4 ust. 1 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych,
• art. 97 § 2 oraz art. 97 § 2^1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy,
• rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 30 grudnia 2016 r. w sprawie świadectwa pracy.