Opłata ryczałtowa za wodę a obowiązek założenia wodomierza

Czy można odmówić założenia wodomierza i dalej płacić ryczałtem?

Aktualne przepisy nie traktują ryczałtu za wodę jako metody, którą odbiorca może wybrać według własnego uznania. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków ilość wody dostarczonej do nieruchomości ustala się na podstawie wskazania wodomierza głównego. Dopiero w przypadku jego braku stosuje się przeciętne normy zużycia wody.

Oznacza to, że rozliczenie według norm, potocznie nazywane ryczałtem, jest rozwiązaniem zastępczym albo przejściowym. Jeżeli przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może założyć wodomierz główny i odczytywać jego wskazania, odbiorca co do zasady nie może skutecznie żądać, aby nadal rozliczano go wyłącznie ryczałtem.

W praktyce gmina lub zakład wodociągowy może więc dążyć do przejścia z rozliczenia według przeciętnych norm na rozliczenie według rzeczywistego zużycia. Jest to zgodne z zasadą racjonalnego korzystania z wody oraz z konstrukcją taryf, które przewidują ceny za wodę ustalane na podstawie odczytu wodomierza albo, gdy go nie ma, w oparciu o normy zużycia.

Umowa, taryfa i regulamin mają znaczenie

Usługi dostarczania wody i odprowadzania ścieków są świadczone na podstawie umowy zawartej z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. Umowa określa między innymi ilość i jakość usług, sposób i terminy rozliczeń, prawa i obowiązki stron, procedury kontroli urządzeń oraz warunki wypowiedzenia.

Poza ustawą trzeba więc sprawdzić trzy dokumenty: zawartą umowę, obowiązującą taryfę oraz regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w danej gminie. To z nich może wynikać, w jakim terminie i na jakich zasadach przedsiębiorstwo przechodzi z rozliczeń ryczałtowych na rozliczenia według wskazań wodomierza.

Jeżeli odbiorca uważa, że żądanie zakładu wodociągowego jest niejasne, powinien poprosić o wskazanie podstawy prawnej, podstawy umownej oraz technicznych warunków montażu. Sama informacja ustna zwykle nie wystarcza do oceny, kto ma wykonać konkretne prace i kto ma ponieść ich koszt.

Kto ponosi koszty wodomierza głównego?

Ustawa rozróżnia koszty przygotowania miejsca na wodomierz oraz koszty samego wodomierza głównego. Realizację budowy przyłączy do sieci, studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci.

Natomiast koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Jeżeli zakład wodociągowy żąda od właściciela zapłaty za sam wodomierz główny albo za jego montaż, warto zażądać pisemnego wyjaśnienia, czy chodzi o wodomierz główny, czy o inne elementy instalacji należące do właściciela nieruchomości.

Inaczej mogą wyglądać koszty dodatkowych urządzeń pomiarowych, wodomierzy lokalowych, podliczników albo przygotowania instalacji po stronie nieruchomości. Dlatego w sporze ważne jest precyzyjne ustalenie, o jakie urządzenie chodzi i gdzie znajduje się granica odpowiedzialności właściciela oraz przedsiębiorstwa.

Czy trzeba udostępnić nieruchomość do montażu i odczytu?

Przedstawiciele przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego mają ustawowe uprawnienie wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego między innymi w celu zainstalowania albo demontażu wodomierza głównego, przeprowadzenia kontroli urządzenia pomiarowego, dokonania odczytu wskazań oraz wykonania niezbędnych badań, pomiarów, przeglądów i napraw.

Nie oznacza to dowolnego, nieuzasadnionego wejścia na nieruchomość. Czynności powinny mieć związek z realizacją usług wodociągowo-kanalizacyjnych, powinny być wykonywane przez osoby uprawnione i w sposób możliwie najmniej uciążliwy dla właściciela. W praktyce warto ustalić termin montażu lub odczytu pisemnie albo mailowo.

Uporczywa odmowa dostępu do wodomierza lub uniemożliwianie jego instalacji może prowadzić do sporu z przedsiębiorstwem, problemów z rozliczeniami, a w określonych przypadkach także do działań przewidzianych w umowie, regulaminie albo ustawie.

Dom w budowie a rozliczenie wody

Fakt, że dom nie został jeszcze formalnie odebrany, nie przesądza automatycznie o prawie do dalszego rozliczania wody ryczałtem. Jeżeli nieruchomość jest przyłączona do sieci, woda jest pobierana, a przedsiębiorstwo ma techniczne możliwości montażu wodomierza głównego, zasadą pozostaje rozliczenie według rzeczywistego zużycia.

Status budynku może natomiast mieć znaczenie dla rodzaju umowy, grupy taryfowej albo zakresu obowiązków technicznych po stronie właściciela. Inaczej może wyglądać rozliczanie wody zużywanej wyłącznie na roboty budowlane, a inaczej wody pobieranej w faktycznie zamieszkałym domu. Te okoliczności trzeba ocenić na podstawie dokumentów i faktycznego sposobu korzystania z nieruchomości.

Jeżeli właściciel faktycznie mieszka w domu, mimo że część budynku nie została ukończona, argument o trwającej budowie może nie wystarczyć do utrzymania ryczałtu. Przedsiębiorstwo może uznać, że pobór ma już charakter stały i powinien być opomiarowany.

Co zrobić, gdy nie zgadzasz się z rozliczeniem albo żądaniem gminy?

W pierwszej kolejności warto wystąpić do przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego o pisemne stanowisko. W piśmie można poprosić o wskazanie podstawy prawnej, zapisów umowy, zapisów taryfy i regulaminu oraz wyjaśnienie, kto ma ponieść poszczególne koszty.

Jeżeli spór dotyczy samej faktury, trzeba pamiętać, że zgłoszenie zastrzeżeń do wysokości należności co do zasady nie wstrzymuje obowiązku zapłaty. W razie nadpłaty kwota powinna zostać zaliczona na poczet przyszłych należności albo zwrócona na wniosek odbiorcy.

Jeżeli problem dotyczy nieprawidłowego działania wodomierza głównego, odbiorca może wnioskować o sprawdzenie prawidłowości jego działania. Gdy badanie nie potwierdzi zastrzeżeń odbiorcy, koszty sprawdzenia mogą obciążyć odbiorcę. Jeżeli natomiast wodomierz działał nieprawidłowo, ilość pobranej wody ustala się według zasad przewidzianych w rozporządzeniu taryfowym, między innymi w oparciu o średnie zużycie z wcześniejszych okresów.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w szczególności art. 6, art. 7, art. 15 i art. 27.
• Rozporządzenie w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryfy oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków, w szczególności § 16–18.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 stycznia 2002 r. w sprawie określenia przeciętnych norm zużycia wody.