Opiekun prawny a finanse podopiecznego, kto płaci za pobyt w domu pomocy społecznej?

Dobro podopiecznego i interes społeczny – zasady działania opiekuna

W tym przypadku niestety nie wchodzą w grę zewnętrzne źródła wsparcia. Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie jest reprezentowana przez opiekuna prawnego. Zgodnie z art. 154 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (K.r.o.): Opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny. Celem przepisu jest dążenie ustawodawcy do tego, aby na wszystkich etapach istnienia opieki, tj. jej ustanawiania przez sąd opiekuńczy i wykonywania przez opiekuna powiązać opiekę z wymaganiami staranności i dobra małoletniego (analogicznie: osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej) i to pomimo podlegania opiekuna nadzorowi sprawowanemu przez sąd opiekuńczy. Należyta staranność opiekuna oznacza, że jego zachowanie cechuje się starannością (uwagą, pilnością, zapobiegliwością, przezornością), jakiej w danym przypadku musi dochować opiekun, aby zachować się właściwie , tzn. niebezprawnie, czyli wbrew ustawowym obowiązkom. Przepis odwołuje się do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju, co należy rozumieć jako staranność wymaganą w każdym zobowiązaniu, ale następnie jest mowa o staranności w jakimś konkretnym rodzaju zobowiązania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że przykładem braku należytej staranności opiekuna jest jego skupienie się na zaspokajaniu jedynie bieżących potrzeb dziecka (w szczególności w zakresie jego utrzymania). Niekorzystne rozporządzenie prawem majątkowym małoletniego przez opiekuna narusza obowiązek działania z należytą starannością i zgodnie z jego dobrem.

Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie utrzymuje się co do zasady z własnym środków, a jeżeli tych środków nie ma, to w tym zakresie może korzystać ze świadczeń pomocy społecznej. Natomiast co do zasady, jeżeli istnieją krewni, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec tej osoby, to wówczas instytucje pomocowe będę pozywać o alimenty te osoby.

Alimenty na rzecz osoby ubezwłasnowolnionej – kto odpowiada finansowo?

Zgodnie z art. 128 K.r.o.: Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W oparciu o art. 129 K.r.o.: Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (§ 1). Natomiast w oparciu o § 2: Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Stosunek alimentacyjny jest stosunkiem prawnym o charakterze obligacyjnym, stąd strony tego stosunku określa się także mianem wierzyciela i dłużnika alimentacyjnego. Jak wskazano powyżej, uprawnienia i obowiązki ze stosunku alimentacji mają charakter ściśle osobisty, nie wyklucza to jednak możliwości, aby obowiązek alimentacyjny zobowiązanego był spełniany przez osobę trzecią. Spełnianie obowiązku alimentacyjnego przez osobę trzecią, której nie łączy z uprawnionym żaden stosunek rodzinnoprawny, będący źródłem alimentacji, nie powoduje, że wygasa obowiązek zobowiązanego. Obowiązek ten nadal istnieje, a w przypadku zaprzestania przez osobę trzecią świadczeń alimentacyjnych na rzecz uprawnionego uprawniony będzie mógł dochodzić należnych mu środków utrzymania (i wychowania) od zobowiązanego do alimentacji.

Zatem biorąc pod uwagę wskazane przepisy i to, co Pan wskazał, jest Pan obowiązany do świadczeń alimentacyjnych wobec siostry. Źródłem utrzymania siostry jest otrzymywane przez nią świadczenie oraz jej majątek. W pozostałym zakresie obowiązek ten spoczywa na Panu.

Czy środki majątkowe podopiecznego mogą pracować?

Jedyne, co mogę zasugerować, to proszę zastanowić się, czy nie można byłoby zainwestować (za zgodą sądu rodzinnego) pieniędzy siostry w jakąś pewną inwestycję (zazwyczaj lokatę), tak aby zdobyć dodatkowe środki na jej utrzymanie. Szczególnie mając na uwadze jej wiek, zasadne wydaje się rozważenie możliwości pozyskania dodatkowego źródła dochodu.

Źródła:

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59