Odpowiedzialność miasta za uszkodzenie auta na parkingu miejskim

Kiedy miasto odpowiada za uszkodzenie samochodu na parkingu?

Odpowiedzialność za uszkodzenie samochodu na parkingu nie wynika z samego faktu, że parking jest „miejski” lub znajduje się przy drodze. Kluczowe jest ustalenie, kto był właścicielem albo zarządcą terenu i kto miał obowiązek jego utrzymania w stanie bezpiecznym dla użytkowników. Jeżeli szkoda na parkingu nie wynika z wad terenu, lecz z uszkodzenia auta przez innego kierowcę i odjazdu z miejsca zdarzenia, zastosowanie mają odrębne zasady opisane przy zarysowaniu auta na parkingu, mandacie i regresie z OC.

Jeżeli zdarzenie miało miejsce na drodze wewnętrznej, parkingu lub placu niezaliczonym do kategorii dróg publicznych, zastosowanie ma art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Z przepisu tego wynika, że drogi wewnętrzne, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, które nie są drogami publicznymi, są zarządzane przez podmiot władający terenem. To właśnie ten podmiot odpowiada za ich utrzymanie.

Jeżeli więc uszkodzony słupek znajdował się na parkingu należącym do gminy albo zarządzanym przez miejską jednostkę organizacyjną, roszczenie można kierować do gminy albo do jej ubezpieczyciela OC. Jeżeli jednak teren należał np. do spółki komunalnej, wspólnoty, centrum handlowego albo innego podmiotu, odpowiedzialność może obciążać właśnie ten podmiot.

Podstawą roszczenia odszkodowawczego jest najczęściej art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, zgodnie z którym kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Trzeba więc wykazać nie tylko szkodę, ale też zawinione zaniedbanie zarządcy parkingu.

Jakie warunki trzeba udowodnić, aby uzyskać odszkodowanie?

W praktyce trzeba wykazać cztery elementy:

• powstanie szkody w pojeździe,
• zaniechanie lub nienależyte działanie zarządcy terenu,
• normalny związek przyczynowy między stanem parkingu a uszkodzeniem auta,
• wysokość roszczenia.

Związek przyczynowy ocenia się na podstawie art. 361 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego. Odszkodowanie obejmuje normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła, a naprawienie szkody obejmuje co do zasady straty, które poszkodowany poniósł.

W opisanej sytuacji istotne jest to, czy złamany, zgięty lub niewidoczny słupek rzeczywiście stwarzał nietypową i trudną do zauważenia przeszkodę oraz czy pozostawienie go w takim stanie oznaczało brak właściwego utrzymania parkingu. Jeżeli słupek był uszkodzony wcześniej i nikt go nie zabezpieczył ani nie usunął, może to przemawiać za winą zarządcy.

Nie trzeba natomiast udowodnić, że urząd „wiedział” o uszkodzeniu w sensie faktycznym dzień wcześniej. Wystarczy wykazać, że podmiot odpowiedzialny nie zapewnił należytej kontroli i utrzymania terenu, choć powinien był to robić. Taka ocena zawsze zależy jednak od konkretnego stanu faktycznego: miejsca, czasu, widoczności przeszkody, sposobu organizacji parkingu i czasu trwania uszkodzenia.

Czy kierowca zawsze ponosi winę, jeśli najechał na przeszkodę?

Nie. Sam fakt, że kierowca najechał na przeszkodę, nie oznacza automatycznie jego wyłącznej winy. Kierujący oczywiście ma obowiązek zachować ostrożność. Wynika to z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani zachować ostrożność albo – gdy ustawa tego wymaga – szczególną ostrożność.

Trzeba jednak odróżnić zwykłe niedopatrzenie od sytuacji, w której przeszkoda była nienaturalna, źle widoczna, uszkodzona, wystająca w miejscu, gdzie kierowca miał prawo manewrować. Jeżeli słupek był złamany i pozostawał na poziomie utrudniającym dostrzeżenie, sąd może uznać, że główną przyczyną szkody było zaniedbanie zarządcy parkingu.

Jednocześnie trzeba liczyć się z możliwością zastosowania art. 362 Kodeksu cywilnego. Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania albo zwiększenia szkody, odszkodowanie ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza stopnia winy obu stron. W praktyce oznacza to, że nawet przy odpowiedzialności miasta odszkodowanie może zostać pomniejszone, np. o 20% lub 30%, jeśli manewr był wykonywany zbyt nieostrożnie.

Ocena przyczynienia nie jest automatyczna. Znaczenie mają m.in. prędkość manewru, warunki oświetleniowe, ustawienie auta, oznakowanie miejsca i to, czy uszkodzony element był realnie widoczny dla przeciętnego kierowcy.

Jakie dowody są najważniejsze?

Brak świadków albo brak notatki policyjnej nie przekreśla sprawy. W postępowaniu cywilnym można posługiwać się różnymi środkami dowodowymi. Najbardziej przydatne są:

• zdjęcia miejsca zdarzenia wykonane bezpośrednio po kolizji,
• zdjęcia uszkodzonego słupka z różnych ujęć,
• zdjęcia uszkodzeń pojazdu,
• nagranie z monitoringu parkingu lub okolicznych kamer, jeśli istnieje,
• zeznania świadka, który widział wcześniej uszkodzony słupek,
• rachunki, faktury, kosztorys naprawy albo opinia rzeczoznawcy,
• zgłoszenie szkody wysłane do zarządcy lub jego ubezpieczyciela,
• korespondencja z urzędem, zarządcą drogi lub jednostką miejską.

Zeznania samego kierowcy są dopuszczalne i mogą mieć znaczenie dowodowe, ale zwykle nie powinny być jedynym materiałem. Im lepiej udokumentowany stan parkingu i szkody, tym większa szansa na skuteczne dochodzenie roszczenia.

Warto też zabezpieczyć dowód, kto faktycznie zarządzał parkingiem. Można to ustalić np. przez zgłoszenie do urzędu miasta, zarządu dróg, jednostki gospodarki komunalnej albo przez wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jeżeli status terenu nie jest jasny.

Jak zgłosić szkodę krok po kroku?

Najbezpieczniej działać w następującej kolejności:

1. Wykonać dokumentację zdjęciową miejsca i pojazdu.
2. Ustalić właściciela lub zarządcę parkingu.
3. Złożyć pisemne zgłoszenie szkody do tego podmiotu albo bezpośrednio do jego ubezpieczyciela OC.
4. Dołączyć opis zdarzenia, datę, godzinę, miejsce, zdjęcia i wyliczenie szkody.
5. Zażądać wskazania numeru polisy OC, jeśli zarządca nie podał jej samodzielnie.
6. Zachować wszystkie rachunki, wyceny i odpowiedzi na pisma.

Jeżeli nie zna Pan ubezpieczyciela, najpierw warto wezwać zarządcę do uznania odpowiedzialności i wskazania danych polisy. Roszczenie można zgłosić jeszcze przed naprawą auta, ale dobrze jest zachować możliwość oględzin pojazdu lub szczegółowo udokumentować uszkodzenia.

Jeżeli sprawa dotyczy wyłącznie szkody majątkowej w pojeździe, roszczenie przedawnia się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż z upływem 10 lat od zdarzenia – art. 442¹ § 1 Kodeksu cywilnego.

Jakiej kwoty można żądać?

Wysokość roszczenia zależy od realnej szkody. Najczęściej obejmuje ona:

• koszt naprawy pojazdu,
• koszt ekspertyzy rzeczoznawcy, jeżeli była potrzebna do wykazania szkody,
• ewentualne inne normalne następstwa szkody, jeżeli pozostają w związku przyczynowym z zdarzeniem.

Podstawę stanowi art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego. W praktyce przy sporach o naprawę auta pomocne są kosztorysy warsztatu albo rzeczoznawcy. Jeżeli naprawa została już wykonana, warto zachować fakturę i dokumentację fotograficzną sprzed naprawy.

W niektórych przypadkach zarządca lub ubezpieczyciel może proponować wypłatę obniżoną z powodu przyczynienia kierowcy. Taką decyzję warto przeanalizować, bo sam manewr cofania lub skrętu nie przesądza jeszcze o zasadności potrącenia.

Co jeśli miasto odmówi wypłaty?

Jeżeli zarządca albo jego ubezpieczyciel odmówi uznania roszczenia, można:

• złożyć odwołanie i uzupełnić materiał dowodowy,
• wezwać do zapłaty z wyznaczeniem terminu,
• wystąpić z pozwem o zapłatę do sądu cywilnego.

W sądzie znaczenie będą miały przede wszystkim dowody dokumentujące stan przeszkody, miejsce kolizji, sposób powstania uszkodzeń oraz wysokość szkody. Przy braku notatki policyjnej szczególnie ważne są zdjęcia i świadkowie.

Jeżeli parking był objęty monitoringiem, warto jak najszybciej wystąpić o zabezpieczenie nagrania. W praktyce nagrania są często nadpisywane po kilku dniach albo tygodniach.

Ocena opisanej sytuacji

W opisanym stanie faktycznym istnieją podstawy do dochodzenia odszkodowania, jeżeli uda się wykazać, że uszkodzony słupek był wcześniej zgięty lub niewidoczny, znajdował się w miejscu przewidzianym do manewrowania pojazdem oraz nie został odpowiednio zabezpieczony lub usunięty przez zarządcę terenu.

Nie jest konieczne posiadanie notatki policji. Do wykazania odpowiedzialności mogą wystarczyć: zeznania kierującego, zeznania świadka potwierdzającego wcześniejsze uszkodzenie słupka, oględziny pojazdu, zdjęcia miejsca i dokumenty dotyczące kosztów naprawy. Ostateczna ocena zależy jednak od całokształtu okoliczności i od tego, czy druga strona nie wykaże przyczynienia kierowcy.

Przykłady

Poniżej dwa typowe warianty, które pokazują, jak podobne sprawy są oceniane w praktyce.

FAQ

Czy brak policji na miejscu przekreśla odszkodowanie?

Nie. W sprawach cywilnych notatka policyjna może pomóc, ale nie jest warunkiem koniecznym. Ważne są zdjęcia, świadkowie, kosztorys naprawy i ustalenie zarządcy terenu.

Czy miasto musi wcześniej wiedzieć o uszkodzonym słupku?

Nie zawsze. Wystarczy wykazać, że jako właściciel lub zarządca nie zapewniło należytego utrzymania i kontroli parkingu. Sama niewiedza nie wyłącza automatycznie odpowiedzialności.

Czy zeznania jednego świadka mają znaczenie?

Tak, zwłaszcza jeśli świadek potwierdza, że słupek był uszkodzony jeszcze przed zdarzeniem. Najlepiej jednak połączyć takie zeznania ze zdjęciami i dokumentami naprawy.

Czy odszkodowanie może być obniżone?

Tak. Jeżeli kierowca przyczynił się do szkody, sąd lub ubezpieczyciel mogą obniżyć świadczenie na podstawie art. 362 Kodeksu cywilnego.

Do kogo wysłać zgłoszenie szkody?

Najpierw do właściciela albo zarządcy parkingu, a jeżeli znany jest ubezpieczyciel OC tego podmiotu – również bezpośrednio do niego.

Źródła

• art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
• art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
• art. 361 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 362 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny
• art. 442¹ § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny