Nowa praca na okres próbny a ciąża – L4 i zasiłek macierzyński

Ciąża po zmianie pracy – od którego pracodawcy przysługuje L4?

Jeżeli poprzednia umowa o pracę została skutecznie rozwiązana, a następnie pracownica podjęła nowe zatrudnienie, zwolnienie lekarskie wystawione w czasie niezdolności do pracy co do zasady dotyczy aktualnego tytułu ubezpieczenia chorobowego. Nie można „przenieść” L4 na poprzedniego pracodawcę tylko dlatego, że wcześniejsza praca była lepiej płatna.

Rozpoczynając chorobę w nowej pracy, pracownica korzysta z uprawnień wynikających z nowego stosunku pracy. W praktyce oznacza to, że e-ZLA trafia do aktualnego pracodawcy, a świadczenie chorobowe jest rozliczane według zasad obowiązujących przy nowym zatrudnieniu. Więcej o tym, jak działa zwolnienie lekarskie w ciąży, omawiamy w osobnym materiale.

Wyjątkowo po ustaniu zatrudnienia można otrzymać zasiłek chorobowy z ZUS, ale tylko wtedy, gdy niezdolność do pracy powstała w terminach przewidzianych w ustawie zasiłkowej, zwykle nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia, i trwa odpowiednio długo. Nie jest to jednak sytuacja, w której pracownica po ponad miesięcznej przerwie i po podjęciu nowej pracy wybiera sobie korzystniejszego, poprzedniego płatnika.

Umowa na okres próbny a przedłużenie do dnia porodu

Najważniejszy przepis to art. 177 § 3 Kodeksu pracy. Zgodnie z nim umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, przedłuża się z mocy prawa do dnia porodu.

Oznacza to, że pracodawca nie musi podpisywać aneksu ani nowej umowy. Jeżeli warunki ustawowe są spełnione, umowa trwa do dnia porodu automatycznie. W dniu porodu stosunek pracy kończy się, ale pracownica zachowuje prawo do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia, wypłacanego przez ZUS.

Trzeba jednak sprawdzić trzy elementy:

• czy umowa jest umową o pracę, a nie umową zlecenia albo kontraktem B2B;
• czy jest to umowa na czas określony albo umowa na okres próbny dłuższy niż jeden miesiąc;
• czy w planowanym dniu rozwiązania umowy ciąża będzie już po upływie trzeciego miesiąca, czyli według utrwalonego orzecznictwa po upływie 12 tygodni ciąży.

Jeżeli umowa na okres próbny została zawarta na 3 miesiące i w dniu, w którym miałaby się zakończyć, ciąża jest po upływie trzeciego miesiąca, umowa przedłuży się do dnia porodu. Jeżeli natomiast umowa miałaby się zakończyć przed upływem trzeciego miesiąca ciąży, przepis o automatycznym przedłużeniu nie zadziała.

Kiedy umowa w ciąży nie przedłuży się do porodu?

Nie każda umowa terminowa daje ten sam poziom ochrony. Automatyczne przedłużenie do dnia porodu nie obejmuje umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika podczas jego usprawiedliwionej nieobecności. Nie obejmuje też umowy na okres próbny, która nie przekracza jednego miesiąca.

Inaczej należy oceniać sytuację przy zwykłej umowie na czas określony. Jeżeli taka umowa miałaby zakończyć się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, powinna zostać przedłużona do dnia porodu. Jako analogię warto porównać problem opisany w materiale: umowa na czas określony w ciąży.

Osobno trzeba oceniać sytuacje, w których umowa kończy się w okresie korzystania z uprawnień rodzicielskich albo pracownica zachodzi w kolejną ciążę po zakończeniu zatrudnienia. Taki szczególny przypadek omawiamy szerzej w materiale o tym, czym skutkuje wygaśnięcie umowy w ciąży/macierzyńskim.

Zasiłek chorobowy w ciąży po rozpoczęciu nowej pracy

W okresie ciąży wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy wynoszą 100% podstawy wymiaru. Nie oznacza to jednak automatycznie 100% wcześniejszej pensji od poprzedniego pracodawcy. Podstawę świadczenia ustala się z aktualnego tytułu ubezpieczenia, czyli zasadniczo z wynagrodzenia w nowej pracy.

Jeżeli pracownica jest objęta obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym jako pracownik, prawo do zasiłku chorobowego powstaje po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Do tego okresu wlicza się poprzednie okresy ubezpieczenia, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni albo była spowodowana wyjątkami wskazanymi w ustawie, np. urlopem wychowawczym lub bezpłatnym. Jeżeli przerwa między starą a nową pracą była dłuższa niż 30 dni, zwykle trzeba liczyć nowy okres wyczekiwania.

Przy pracowniku za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a u pracownika po 50. roku życia za pierwsze 14 dni, przysługuje wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę. Po tym okresie wypłacany jest zasiłek chorobowy. To rozróżnienie nie zmienia jednak podstawowej zasady: w ciąży świadczenie chorobowe wynosi 100% podstawy wymiaru.

Czy można cofnąć własne wypowiedzenie po wykryciu ciąży?

Jeżeli pracownica sama wypowiedziała umowę, a dopiero później dowiedziała się, że w chwili składania wypowiedzenia była w ciąży, może próbować uchylić się od skutków swojego oświadczenia jako złożonego pod wpływem błędu. W praktyce należy niezwłocznie poinformować pracodawcę na piśmie, przedstawić zaświadczenie o ciąży i wskazać, że wypowiedzenie zostało złożone bez wiedzy o ciąży.

Jeżeli pracodawca uzna takie oświadczenie, stosunek pracy może być kontynuowany. Jeżeli odmówi, spór może wymagać skierowania sprawy do sądu pracy. Im później pracownica reaguje, zwłaszcza po upływie okresu wypowiedzenia i po rozpoczęciu nowej pracy, tym bardziej złożona staje się sytuacja dowodowa i praktyczna.

Nie należy natomiast zakładać, że samo zajście w ciążę automatycznie „cofa” wypowiedzenie złożone przez pracownicę. Inaczej wygląda sytuacja, gdy wypowiedzenie złożył pracodawca, a inaczej, gdy oświadczenie o rozwiązaniu umowy wyszło od samej pracownicy.

Zasiłek macierzyński po umowie przedłużonej do porodu

Jeżeli umowa o pracę została przedłużona do dnia porodu na podstawie art. 177 § 3 Kodeksu pracy, to w dniu porodu ulega rozwiązaniu. Pracownica nie korzysta wtedy z urlopu macierzyńskiego u pracodawcy, bo po porodzie nie pozostaje już w stosunku pracy, ale przysługuje jej zasiłek macierzyński po ustaniu ubezpieczenia.

Zasiłek macierzyński wypłaca w takiej sytuacji ZUS. Co do zasady obejmuje on okres odpowiadający urlopowi macierzyńskiemu oraz, po spełnieniu warunków ustawowych i złożeniu odpowiednich wniosków, także okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu. Wysokość świadczenia zależy od rodzaju wniosku i okresu, za który zasiłek jest wypłacany.

Dla osoby, która zmieniła pracę na gorzej płatną, kluczowe jest to, że podstawa zasiłku będzie ustalana według zasad z ustawy zasiłkowej, z wynagrodzenia z aktualnego zatrudnienia, a nie według wynagrodzenia u byłego pracodawcy. Właśnie dlatego przy zmianie pracy w ciąży trzeba analizować nie tylko ochronę samej umowy, ale też realną wysokość świadczeń.

FAQ

Czy po zmianie pracy mogę iść na L4 na poprzedniego pracodawcę?

Co do zasady nie. Jeżeli poprzednia umowa już się zakończyła, a niezdolność do pracy powstała w czasie nowej pracy, zwolnienie lekarskie i świadczenia chorobowe są związane z aktualnym tytułem ubezpieczenia. Poprzednie zatrudnienie może mieć znaczenie tylko w szczególnych przypadkach, np. przy liczeniu okresu wyczekiwania, jeżeli przerwa między ubezpieczeniami nie przekroczyła 30 dni.

Czy umowa na okres próbny zawsze przedłuża się do dnia porodu?

Nie. Przedłuża się tylko umowa na okres próbny przekraczający jeden miesiąc i tylko wtedy, gdy miałaby się rozwiązać po upływie trzeciego miesiąca ciąży. Umowa próbna na miesiąc albo krótsza nie korzysta z tej automatycznej ochrony.

Jak liczyć trzeci miesiąc ciąży przy przedłużeniu umowy?

W praktyce przyjmuje się, że chodzi o 3 miesiące księżycowe, czyli 12 tygodni ciąży. Dla bezpieczeństwa stan ciąży i tydzień ciąży powinny wynikać z zaświadczenia lekarskiego przedstawionego pracodawcy.

Czy umowa na zastępstwo przedłuży się do porodu?

Nie. Art. 177 § 3 Kodeksu pracy nie stosuje się do umowy na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności. Taka umowa może zakończyć się w terminie wskazanym w umowie mimo ciąży.

Czy zasiłek macierzyński będzie liczony od starej, wyższej pensji?

Zasadniczo nie, jeżeli poprzednia umowa została rozwiązana, a świadczenia wynikają z nowej umowy. Podstawa zasiłku jest ustalana według zasad z ustawy zasiłkowej z aktualnego tytułu ubezpieczenia. Wysokość wcześniejszej pensji u innego pracodawcy nie jest prostym punktem odniesienia dla nowego zasiłku.

Czy można wycofać własne wypowiedzenie, gdy po czasie okaże się, że byłam w ciąży?

Można próbować, jeżeli w chwili składania wypowiedzenia pracownica nie wiedziała o ciąży. Warto zrobić to niezwłocznie, pisemnie i z zaświadczeniem lekarskim. Jeżeli pracodawca odmówi, sprawa może wymagać oceny przez sąd pracy.

Podsumowanie

Po zmianie pracy w ciąży nie można automatycznie korzystać ze świadczeń „na konto” starego pracodawcy. Decyduje aktualny tytuł ubezpieczenia, rodzaj nowej umowy, długość przerwy między zatrudnieniami oraz moment, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeśli nowa umowa jest umową na czas określony albo okresem próbnym dłuższym niż miesiąc i miałaby zakończyć się po upływie trzeciego miesiąca ciąży, przedłuża się do dnia porodu.

Po porodzie taka umowa wygasa, ale pracownicy przysługuje zasiłek macierzyński z ZUS po ustaniu ubezpieczenia. Gdy wynagrodzenie w nowej pracy jest niższe, trzeba liczyć się z tym, że świadczenia mogą być ustalane od niższej podstawy niż w poprzednim zatrudnieniu. Cofnięcie własnego wypowiedzenia u poprzedniego pracodawcy jest możliwe głównie wtedy, gdy wypowiedzenie złożono bez wiedzy o ciąży, ale w razie odmowy pracodawcy może być potrzebne postępowanie sądowe.

Źródła

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 92 i art. 177 - ISAP Sejm
2. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 4, art. 11, art. 29a, art. 30, art. 30a i art. 31 - ISAP Sejm
3. Informacje ZUS dotyczące zasiłku macierzyńskiego - ZUS
4. Wyjaśnienia Państwowej Inspekcji Pracy dotyczące cofnięcia wypowiedzenia przez pracownicę w ciąży - PIP
5. Wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2002 r., I PK 33/02 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2019 r., II PK 252/17, dotyczące sposobu liczenia trzeciego miesiąca ciąży.