Niechciana korespondencja listowna – co zrobić?

Niechciana korespondencja listowna – od czego zacząć?

Jeżeli na Pana adres przychodzi korespondencja do siostry, która nigdy nie mieszkała w tym domu, najważniejsze jest zachowanie spokoju i działanie w sposób udokumentowany. Nie należy otwierać listów ani próbować ustalać ich treści. Zamknięta korespondencja jest chroniona prawnie, a art. 267 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny przewiduje odpowiedzialność karną za bezprawne uzyskanie dostępu do informacji dla sprawcy nieprzeznaczonej m.in. przez otwarcie zamkniętego pisma.

Najbezpieczniejsze rozwiązanie to zwracanie nieotwartych przesyłek z czytelną adnotacją na kopercie, np. „adresat nie mieszka pod tym adresem – zwrot do nadawcy”. W przypadku listów poleconych nie należy podpisywać odbioru za adresata ani odbierać przesyłki jako domownik, jeżeli wiadomo, że ta osoba pod adresem nie zamieszkuje.

Pismo do banku lub firmy windykacyjnej

Do banku i firmy windykacyjnej warto skierować krótkie pismo, najlepiej listem poleconym albo inną formą dającą potwierdzenie wysłania. W piśmie należy wskazać, że dana osoba nie mieszka i nigdy nie mieszkała pod Pana adresem, nie jest Pan upoważniony do odbioru jej korespondencji, a dalsze kierowanie listów na ten adres jest nieuzasadnione.

W piśmie można zażądać zaprzestania przesyłania korespondencji na Pana adres oraz usunięcia tego adresu z danych korespondencyjnych używanych do kontaktu z adresatem. Jeżeli nadawca przetwarza Pana dane osobowe, np. Pana imię i nazwisko w związku z cudzą sprawą, można dodatkowo powołać się na art. 5 ust. 1 lit. d oraz art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, czyli RODO, dotyczące prawidłowości danych i prawa do sprostowania danych. Trzeba jednak odróżnić sytuację, w której przetwarzany jest wyłącznie adres przypisany do dłużnika, od sytuacji, w której przetwarzane są także Pana dane osobowe.

Dobra osobiste a uporczywe wysyłanie cudzych listów

Podstawą cywilnoprawną ochrony może być art. 23 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Przepis ten wymienia przykładowo dobra osobiste człowieka, w tym m.in. wolność, cześć, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji i nietykalność mieszkania. Katalog z art. 23 Kodeksu cywilnego jest otwarty, dlatego w praktyce sądowej chronione mogą być także prywatność, spokój domowy czy poczucie bezpieczeństwa, jeżeli w konkretnych okolicznościach dochodzi do ich naruszenia.

Zgodnie z art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego osoba, której dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie naruszenia może żądać także czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, a na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym również zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. Roszczenie pieniężne w razie naruszenia dobra osobistego wynika z art. 448 Kodeksu cywilnego.

Nie każde błędne zaadresowanie listu będzie od razu naruszeniem dóbr osobistych. Znaczenie ma skala, uporczywość, reakcja nadawcy na wcześniejsze informacje, rodzaj korespondencji oraz to, czy listy powodują realną uciążliwość, stres albo ingerencję w prywatność domowników. Inaczej oceniany będzie pojedynczy list, a inaczej wielomiesięczne ignorowanie pisemnych zawiadomień.

Czy można zawiadomić policję lub prokuraturę?

W skrajnych sytuacjach można rozważyć zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa uporczywego nękania. Art. 190a § 1 Kodeksu karnego stanowi, że kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Trzeba jednak podkreślić, że sama omyłkowa wysyłka listów przez bank lub firmę windykacyjną zwykle nie wystarczy do przyjęcia odpowiedzialności z art. 190a § 1 Kodeksu karnego. Przepis może mieć znaczenie dopiero wtedy, gdy działanie jest uporczywe, świadome, ignoruje Pana wielokrotne pisemne sprzeciwy i realnie narusza Pana prywatność lub spokój.

Jak przygotować dowody?

Przed ewentualnym pozwem albo zawiadomieniem warto zebrać dowody. Należy zachować kopie pism wysłanych do nadawców, potwierdzenia nadania, zdjęcia kopert bez ujawniania treści korespondencji, notatki z datami doręczeń oraz ewentualne odpowiedzi banku lub firmy windykacyjnej. Jeżeli listonosz nadal przynosi przesyłki polecone, można notować datę i sposób reakcji, np. odmowę odbioru z informacją, że adresat nie mieszka pod tym adresem. Jeżeli problem dotyczy nie błędnie adresowanej korespondencji, lecz anonimowego obraźliwego listu, sposób zabezpieczenia dowodów i ustalania nadawcy opisujemy przy anonimowym liście z wyzwiskami i ustalaniu jego autora.

Nie zaleca się wyrzucania korespondencji bez śladu, ponieważ później trudno wykazać skalę problemu. Lepsze jest systematyczne odsyłanie listów i dokumentowanie, że nadawca był informowany o błędnym adresie.

Co powinno zawierać wezwanie do zaprzestania wysyłki?

Wezwanie nie musi być długie. Powinno zawierać Pana dane jako właściciela lub mieszkańca adresu, wskazanie błędnie używanego adresu, informację, że adresat korespondencji nie mieszka i nie mieszkał pod tym adresem, żądanie zaprzestania wysyłki oraz prośbę o pisemne potwierdzenie aktualizacji danych. Warto wyznaczyć krótki termin, np. 7 albo 14 dni od doręczenia pisma.

Można również zastrzec, że dalsze kierowanie korespondencji mimo wiedzy o błędnym adresie będzie traktowane jako bezprawna ingerencja w Pana prywatność i spokój domowy, co może skutkować dochodzeniem roszczeń na podstawie art. 23, art. 24 § 1 i art. 448 Kodeksu cywilnego.

FAQ

Podsumowanie

W opisanej sytuacji należy przede wszystkim nie otwierać korespondencji, zwracać ją jako błędnie zaadresowaną i wysłać do banku oraz firmy windykacyjnej pisemne wezwanie do zaprzestania używania Pana adresu. Jeżeli nadawcy ignorują takie zawiadomienia, można rozważyć wezwanie przedsądowe, a następnie roszczenia z tytułu naruszenia dóbr osobistych na podstawie art. 23, art. 24 § 1 i art. 448 Kodeksu cywilnego. Zawiadomienie o nękaniu ma sens głównie wtedy, gdy działania są uporczywe i znacząco ingerują w prywatność.

Źródła

• Art. 23, art. 24 § 1 oraz art. 448 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
• Art. 190a § 1 oraz art. 267 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.
• Art. 5 ust. 1 lit. d oraz art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. – RODO.