Konkurs na stanowisko dyrektora szkoły

Czy przerwa w pracy odbiera kwalifikacje nauczycielskie?

Nie. Sam fakt, że nauczyciel przez kilka lat nie pracował w szkole, nie powoduje utraty kwalifikacji nauczycielskich. Ogólne warunki zajmowania stanowiska nauczyciela określa art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela. Z przepisu tego wynika, że stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wymagane wykształcenie i przygotowanie pedagogiczne, przestrzega podstawowych zasad moralnych oraz spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu.

Karta Nauczyciela nie przewiduje zasady, że po kilkuletniej przerwie w wykonywaniu zawodu nauczyciel traci kwalifikacje. Jeżeli dana osoba ma wymagane wykształcenie, przygotowanie pedagogiczne i – gdy jest to potrzebne – stopień awansu zawodowego, może nadal wykazywać te uprawnienia. Czym innym są jednak kwalifikacje nauczycielskie, a czym innym spełnienie szczególnych warunków wymaganych przy konkursie na dyrektora szkoły.

W praktyce oznacza to, że komisja konkursowa nie powinna odrzucać kandydata wyłącznie dlatego, że nie pracuje on obecnie w szkole. Może natomiast odmówić dopuszczenia go do konkursu, jeżeli z dokumentów wynika brak spełnienia wymagań określonych dla kandydata na dyrektora.

Wymagania wobec nauczyciela kandydującego na dyrektora szkoły

Podstawową zasadę obsadzania stanowiska dyrektora szkoły publicznej określa art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe: stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza organ prowadzący szkołę lub placówkę. Zgodnie z art. 63 ust. 10 ustawy – Prawo oświatowe kandydata na stanowisko dyrektora wyłania się w drodze konkursu.

Szczegółowe wymagania wobec kandydata określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce. Dla nauczyciela mianowanego albo dyplomowanego kluczowy jest § 1 tego rozporządzenia.

Jeżeli chcesz szerzej sprawdzić, jakie dokumenty i warunki trzeba spełnić, pomocne może być omówienie dotyczące kwalifikacji dyrektora. W praktyce równie istotny jest sam konkurs dyrektora, ponieważ to na etapie badania ofert komisja weryfikuje dokumenty formalne.

Ocena pracy jako warunek formalny udziału w konkursie

Najważniejszy w opisanej sytuacji jest § 1 pkt 4 rozporządzenia MEN z 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań dyrektorskich. Przepis ten wymaga od nauczyciela kandydującego na dyrektora uzyskania co najmniej bardzo dobrej oceny pracy w okresie ostatnich 5 lat pracy albo pozytywnej oceny dorobku zawodowego w okresie ostatniego roku, a w przypadku nauczyciela akademickiego – pozytywnej oceny pracy w okresie ostatnich 4 lat pracy w uczelni. Ocena musi istnieć przed przystąpieniem do konkursu albo przed powierzeniem stanowiska, gdy konkursu się nie przeprowadza.

To wymaganie nie jest uzależnione od tego, czy kandydat w dniu składania oferty jest zatrudniony w szkole. Liczy się to, czy kandydat może przedstawić dokument potwierdzający spełnienie warunku z § 1 pkt 4 rozporządzenia. Jeżeli kandydat nie ma takiej oceny i nie może wykazać jej innym dopuszczalnym dokumentem, oferta może zostać uznana za niespełniającą wymagań formalnych.

Ocena pracy nauczyciela jest instytucją uregulowaną w art. 6a Karty Nauczyciela. Zgodnie z art. 6a ust. 1 Karty Nauczyciela praca nauczyciela podlega ocenie. Zgodnie z art. 6a ust. 5 Karty Nauczyciela oceny pracy nauczyciela dokonuje dyrektor szkoły. Ocena pracy dyrektora szkoły i nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora, jest dokonywana na zasadach określonych w art. 6a ust. 6 Karty Nauczyciela.

W praktyce problem pojawia się wtedy, gdy były nauczyciel nie zadbał o ocenę pracy w okresie zatrudnienia. Po rozwiązaniu stosunku pracy nie ma już bieżącego pracodawcy szkolnego, który oceniałby aktualną pracę nauczyciela. Dlatego możliwość uzupełnienia takiego braku po latach zależy od konkretnego stanu faktycznego i dokumentów znajdujących się w aktach osobowych.

Czy komisja mogła odrzucić kandydata bez oceny pracy?

Tak, jeżeli z oferty wynikało, że kandydat nie spełnia wymagań wskazanych w ogłoszeniu konkursu albo nie przedłożył wymaganych dokumentów. Zasady pracy komisji określa rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej.

Na podstawie § 4 ust. 2 tego rozporządzenia komisja odmawia dopuszczenia kandydata do postępowania konkursowego m.in. wtedy, gdy oferta została złożona po terminie, nie zawiera wszystkich dokumentów wskazanych w ogłoszeniu konkursu albo z oferty wynika, że kandydat nie spełnia wymagań wskazanych w ogłoszeniu konkursu.

Jeżeli więc ogłoszenie wymagało przedstawienia dokumentu potwierdzającego ocenę pracy, a kandydat nie przedstawił takiego dokumentu, odrzucenie oferty mogło być prawidłowe. Inaczej należałoby ocenić sytuację, gdy kandydat dokument posiadał, ale komisja błędnie uznała go za niewystarczający, albo gdy ogłoszenie konkursowe sformułowano niezgodnie z przepisami. W takich przypadkach warto przeanalizować uchwałę komisji, treść ogłoszenia i kompletną ofertę kandydata.

Podobne problemy formalne mogą dotyczyć także innych braków w dokumentach. Przykładem jest dyskwalifikacja kandydata z przyczyn formalnych, gdy komisja uznaje, że oferta nie spełnia wymagań ogłoszenia.

Czy można wystartować jako osoba niebędąca nauczycielem?

Prawo oświatowe dopuszcza powierzenie stanowiska dyrektora także osobie niebędącej nauczycielem. Wynika to z art. 63 ust. 12 ustawy – Prawo oświatowe, który przewiduje możliwość powierzenia stanowiska dyrektora osobie niebędącej nauczycielem po spełnieniu warunków określonych w przepisach. Szczegółowe wymagania dla takiej osoby określa § 6 rozporządzenia MEN z 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań dyrektorskich.

Osoba niebędąca nauczycielem musi spełnić odrębne warunki, m.in. dotyczące obywatelstwa, wykształcenia, stażu pracy, doświadczenia kierowniczego, pełnej zdolności do czynności prawnych, korzystania z praw publicznych, niekaralności oraz przygotowania z zakresu zarządzania oświatą. Nie jest to więc prosty sposób obejścia wymogu oceny pracy. Kandydat musi od początku wykazać, że startuje w tej formule i spełnia wymagania przewidziane dla osoby niebędącej nauczycielem.

Samo przekwalifikowanie się na inny zawód nie zmienia automatycznie oceny złożonej już oferty konkursowej. Jeżeli kandydat złożył dokumenty jako nauczyciel mianowany albo dyplomowany, komisja bada spełnienie warunków właściwych dla tej ścieżki. Dopiero w innym postępowaniu lub przy inaczej przygotowanej ofercie można analizować, czy dana osoba spełnia wymagania jako kandydat niebędący nauczycielem.

Co może zrobić kandydat odrzucony z powodu braku oceny?

Po pierwsze, trzeba ustalić, czy kandydat kiedykolwiek uzyskał ocenę pracy albo ocenę dorobku zawodowego, która mieści się w wymaganiach z § 1 pkt 4 rozporządzenia MEN z 11 sierpnia 2017 r. Warto sprawdzić akta osobowe u poprzedniego pracodawcy i poprosić o kopie dokumentów potwierdzających ocenę.

Po drugie, należy przeanalizować ogłoszenie konkursowe i uchwałę komisji o odmowie dopuszczenia do konkursu. Jeżeli komisja oparła się na błędnej interpretacji dokumentów, możliwe jest podjęcie działań wobec organu prowadzącego, w szczególności złożenie pisma wskazującego naruszenia regulaminu konkursu. Skuteczność takiego działania zależy od okoliczności sprawy i etapu postępowania.

Po trzecie, jeżeli kandydat chce startować w kolejnym konkursie, powinien wcześniej ustalić, czy może uzyskać wymaganą ocenę pracy. Jeżeli nie jest już zatrudniony jako nauczyciel, najczęściej konieczne będzie rozważenie ponownego zatrudnienia w szkole i dopiero późniejsze ubieganie się o ocenę na zasadach z art. 6a Karty Nauczyciela.

Warto też pamiętać, że samo powołanie dyrektora i czas powierzenia stanowiska to osobne zagadnienia, które podlegają przepisom Prawa oświatowego i wymagają analizy decyzji organu prowadzącego.

FAQ

Źródła

• Art. 6a i art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.
• Art. 63 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.
• § 1 i § 6 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w publicznym przedszkolu, publicznej szkole podstawowej, publicznej szkole ponadpodstawowej oraz publicznej placówce.
• § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej.