Ogrodzenie w pasie drogowym – co zrobić?

Stan prawny omówiony w artykule: 13 czerwca 2026 r. Problem ogrodzenia w pasie drogowym trzeba rozpatrywać równolegle na gruncie ustawy o drogach publicznych, Prawa budowlanego, dokumentacji geodezyjnej oraz prawa własności. To, że nadzór budowlany dopuścił do użytkowania dom, nie oznacza automatycznie, że zaakceptował lokalizację ogrodzenia.

Czym jest pas drogowy?

Pas drogowy to nie tylko sama jezdnia. Zgodnie z aktualnym art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych jest to wydzielony liniami rozgraniczającymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym jest albo będzie usytuowana droga. W praktyce w pasie drogowym mogą znajdować się także pobocza, chodniki, rowy, zieleń przydrożna, skarpy, urządzenia bezpieczeństwa ruchu, zjazdy i infrastruktura techniczna.

Dlatego ogrodzenie może być ustawione poza jezdnią, a mimo to nadal znajdować się w pasie drogowym. Nie wystarczy więc zmierzyć odległości od asfaltu. Trzeba ustalić, gdzie przebiegają linie rozgraniczające pas drogowy oraz granica działki właściciela nieruchomości.

W orzecznictwie podkreśla się, że ocena, czy określony obiekt znajduje się w pasie drogowym, wymaga odniesienia do konkretnych okoliczności sprawy, dokumentacji geodezyjnej, rodzaju drogi i urządzeń znajdujących się w tym pasie. Tak wypowiedział się m.in. NSA w wyroku z 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 171/08.

Dlaczego ogrodzenie w pasie drogowym jest problemem?

Art. 39 ust. 1 ustawy o drogach publicznych zakazuje dokonywania w pasie drogowym czynności, które mogłyby niszczyć lub uszkadzać drogę albo jej urządzenia, zmniejszać trwałość drogi lub zagrażać bezpieczeństwu ruchu. Przepis ten wprost zakazuje także lokalizacji lub umieszczania w pasie drogowym urządzeń obcych, przedmiotów i materiałów niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego.

Stałe ogrodzenie prywatnej posesji co do zasady nie jest obiektem potrzebnym do zarządzania drogą ani do obsługi ruchu drogowego. Jeżeli więc słupki, podmurówka, brama albo inna część ogrodzenia weszły w pas drogowy, zarządca drogi może żądać usunięcia naruszenia. W zależności od sytuacji może też dojść do odrębnego postępowania przed organem nadzoru budowlanego.

Nie należy mylić tej sprawy z sytuacją, w której ogrodzenie stoi na prywatnej działce, ale blisko drogi. Wtedy kluczowe mogą być minimalne odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni z art. 43 ustawy o drogach publicznych. Natomiast jeżeli ogrodzenie faktycznie weszło w pas drogowy, sam przepis o zmniejszeniu odległości od jezdni nie wystarczy do zalegalizowania zajęcia cudzego gruntu.

Jak ustalić, czy ogrodzenie rzeczywiście wchodzi w pas drogowy?

Pierwszym krokiem powinno być ustalenie stanu geodezyjnego. W praktyce warto zgromadzić mapę zasadniczą, wypis i wyrys z ewidencji gruntów, dokumentację powykonawczą ogrodzenia, mapę z projektem zagospodarowania działki oraz ewentualne decyzje lub uzgodnienia wydane przed budową.

Najbezpieczniej zlecić geodecie wskazanie granic działki i porównanie ich z liniami rozgraniczającymi pas drogowy. Jeżeli granice są sporne albo w ewidencji występują nieścisłości, konieczne może być postępowanie rozgraniczeniowe, aktualizacja danych ewidencyjnych albo uzyskanie stanowiska zarządcy drogi.

Właściwy zarządca zależy od kategorii drogi. Dla drogi gminnej będzie to zasadniczo wójt, burmistrz lub prezydent miasta, dla drogi powiatowej zarząd powiatu, dla drogi wojewódzkiej zarząd województwa, a dla drogi krajowej Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. W miastach na prawach powiatu część zadań wykonuje prezydent miasta.

Odległość ogrodzenia od drogi a zajęcie pasa drogowego

Art. 43 ustawy o drogach publicznych określa minimalne odległości obiektów budowlanych od zewnętrznej krawędzi jezdni. Dla drogi gminnej jest to 6 m w terenie zabudowy i 15 m poza terenem zabudowy, dla drogi powiatowej i wojewódzkiej 8 m i 20 m, a dla drogi krajowej 10 m i 25 m. Inne odległości dotyczą dróg ekspresowych i autostrad.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach obiekt przy drodze ogólnodostępnej może być usytuowany bliżej jezdni, ale wymaga to zgody zarządcy drogi wydanej przed uzyskaniem pozwolenia na budowę albo przed zgłoszeniem budowy lub robót. Taka zgoda dotyczy jednak odległości od jezdni. Nie oznacza automatycznej zgody na ustawienie ogrodzenia w pasie drogowym.

Jeżeli z pomiarów wynika, że ogrodzenie nie wchodzi w pas drogowy, lecz znajduje się tylko bliżej krawędzi jezdni niż wynika z art. 43, można próbować uzyskać zgodę zarządcy drogi na odstępstwo od odległości. Jeżeli natomiast ogrodzenie stoi w pasie drogowym, trzeba rozważyć inne działania.

Czy można uzyskać zgodę na pozostawienie ogrodzenia w pasie drogowym?

W szczególnie uzasadnionych przypadkach ustawa przewiduje możliwość wydania przez zarządcę drogi decyzji dotyczącej lokalizacji w pasie drogowym urządzenia obcego oraz późniejszego zezwolenia na zajęcie pasa drogowego. W praktyce jednak prywatne stałe ogrodzenie jest oceniane bardzo rygorystycznie, ponieważ zawęża pas drogowy, może utrudniać utrzymanie drogi i ograniczać bezpieczeństwo ruchu.

W starszym, nadal przywoływanym orzecznictwie wskazywano, że stałe ogrodzenia od strony drogi mogą być w szczególnie uzasadnionych przypadkach sytuowane bliżej jezdni, ale nie powinny być lokalizowane w pasie drogowym. Tak wypowiedział się NSA w wyroku z 27 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1493/97. Także WSA w Lublinie w wyroku z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 552/10, podkreślał znaczenie zgody zarządcy drogi przy ocenie dopuszczalności robót związanych z ogrodzeniem.

Dlatego wniosek do zarządcy drogi warto złożyć dopiero po ustaleniu dokładnego przebiegu granic i przygotowaniu dokumentacji. Trzeba liczyć się z odmową, zwłaszcza gdy ogrodzenie ogranicza widoczność, utrudnia odśnieżanie, koliduje z rowem, chodnikiem, poboczem, planowaną przebudową drogi albo infrastrukturą techniczną.

Jakie formalności budowlane dotyczą ogrodzenia?

Zgodnie z Prawem budowlanym budowa ogrodzenia o wysokości powyżej 2,20 m wymaga zgłoszenia. Ogrodzenie o wysokości nieprzekraczającej 2,20 m zasadniczo nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Nie oznacza to jednak, że można je postawić w dowolnym miejscu.

Nawet ogrodzenie niewymagające zgłoszenia musi być zgodne z przepisami odrębnymi, miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, warunkami technicznymi oraz przepisami o drogach publicznych. Jeżeli ogrodzenie stoi na cudzym gruncie albo w pasie drogowym, brak obowiązku zgłoszenia budowlanego nie legalizuje takiego usytuowania.

Gdy zgłoszenie jest wymagane, należy go dokonać przed rozpoczęciem robót. Organ administracji architektoniczno-budowlanej ma 21 dni na wniesienie sprzeciwu. Do robót można przystąpić po bezskutecznym upływie tego terminu albo po uzyskaniu zaświadczenia o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu.

Co grozi za samowolne zajęcie pasa drogowego?

Jeżeli pas drogowy został zajęty bez wymaganego zezwolenia, właściwy zarządca drogi może wydać decyzję o przywróceniu pasa drogowego do stanu poprzedniego. W sprawach, w których konieczna jest decyzja organu nadzoru budowlanego o rozbiórce obiektu budowlanego, właściwy może być również nadzór budowlany.

Za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Jeżeli pas został zajęty bez zezwolenia, z przekroczeniem terminu albo na większej powierzchni niż określona w zezwoleniu, zarządca drogi wymierza karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty. Termin zapłaty opłaty lub kary wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca jej wysokość stała się ostateczna.

W praktyce konsekwencje mogą więc obejmować: obowiązek przesunięcia albo rozbiórki ogrodzenia, opłaty za zajęcie pasa, karę administracyjną, problem z odbiorem ogrodzenia oraz dodatkowe koszty geodezyjne i projektowe.

Co zrobić, gdy ogrodzenie już zostało postawione?

W opisanej sytuacji najrozsądniejsza kolejność działań wygląda następująco:

• zlecić geodecie ustalenie położenia ogrodzenia względem granicy działki i pasa drogowego,
• ustalić kategorię drogi i właściwego zarządcę,
• sprawdzić, czy ogrodzenie wymagało zgłoszenia budowlanego, zgody zarządcy drogi albo innych uzgodnień,
• wystąpić do zarządcy drogi o pisemne stanowisko albo o decyzję, jeżeli istnieje realna podstawa do zalegalizowania lokalizacji,
• w razie odmowy przygotować przesunięcie ogrodzenia na własny grunt i uregulować dokumentację budowlaną.

Jeżeli sporny fragment gruntu formalnie stanowi własność gminy, powiatu, województwa albo Skarbu Państwa i jest częścią pasa drogowego, właściciel posesji nie ma roszczenia o jego sprzedaż. Wykup może być rozważany tylko wtedy, gdy organ uzna, że fragment gruntu nie jest potrzebny na cele drogi i może zostać zbyty zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami oraz planowaniem przestrzennym. W wielu przypadkach będzie to nierealne albo długotrwałe.

FAQ

Czy ogrodzenie może stać w pasie drogowym?

Co do zasady nie powinno. Prywatne ogrodzenie nie służy zarządzaniu drogą ani ruchowi drogowemu. Jeżeli znajduje się w pasie drogowym bez wymaganej decyzji lub zgody, zarządca drogi może żądać usunięcia naruszenia i naliczyć opłaty lub karę.

Czy zgoda na mniejszą odległość od jezdni legalizuje ogrodzenie w pasie drogowym?

Nie. Zgoda z art. 43 ustawy o drogach publicznych dotyczy usytuowania obiektu bliżej zewnętrznej krawędzi jezdni. Nie jest automatycznym pozwoleniem na zajęcie pasa drogowego ani na budowę na cudzym gruncie.

Czy ogrodzenie do 2,20 m można postawić bez żadnych formalności?

Ogrodzenie o wysokości do 2,20 m zasadniczo nie wymaga zgłoszenia ani pozwolenia na budowę. Nadal musi jednak być zgodne z przepisami o drogach publicznych, planem miejscowym, prawem własności i zasadami bezpieczeństwa.

Co zrobić, gdy nadzór budowlany nie zaakceptował ogrodzenia?

Należy ustalić, czy przyczyną jest naruszenie pasa drogowego, brak zgłoszenia, niezgodność z projektem, czy brak prawa do dysponowania gruntem. Bez mapy i stanowiska zarządcy drogi trudno skutecznie bronić lokalizacji ogrodzenia.

Czy można wykupić fragment pasa drogowego od gminy?

Nie ma automatycznego prawa do wykupu. Jeżeli grunt jest częścią pasa drogowego i jest potrzebny na cele drogi, sprzedaż będzie co do zasady wykluczona albo bardzo trudna. Możliwość zbycia zależy od statusu działki, planów drogowych i decyzji właściciela publicznego.

Kto wydaje zgodę w sprawie ogrodzenia przy drodze?

Zgodę albo decyzję wydaje właściwy zarządca drogi. Trzeba ustalić, czy droga jest gminna, powiatowa, wojewódzka czy krajowa. W praktyce sprawę zaczyna się zwykle od gminy albo od zarządu drogi wskazanego w ewidencji lub dokumentach planistycznych.

Podsumowanie

Ogrodzenie naruszające pas drogowy to problem nie tylko budowlany, lecz także administracyjny i własnościowy. Kluczowe jest dokładne ustalenie granic pasa drogowego i położenia ogrodzenia. Jeżeli płot znajduje się wyłącznie zbyt blisko jezdni, można rozważyć zgodę zarządcy drogi na mniejszą odległość. Jeżeli jednak wchodzi w pas drogowy, legalizacja jest trudniejsza, a często najbezpieczniejszym rozwiązaniem pozostaje przesunięcie ogrodzenia na własną działkę.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 889, w szczególności art. 4, art. 36, art. 39, art. 40 i art. 43 – tekst aktu.
2. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 418, w szczególności art. 29 i art. 30 – tekst aktu.
3. Wyrok NSA z 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 171/08.
4. Wyrok NSA w Warszawie z 27 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1493/97.
5. Wyrok WSA w Lublinie z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 552/10.