Komornik w domu żony, co może zająć, a co jest chronione?

Postępowanie egzekucyjne a rozdzielność majątkowa

Na samym początku należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne toczy się wobec Pana, nie Pańskiej małżonki. Komornik prowadzi swoje postępowanie na podstawie wniosku wierzyciela oraz dołączonego do niego tytułu wykonawczego. Klauzula wykonalności to swego rodzaju postanowienie, które wydaje sąd celem przedłożenia wyroku lub innego orzeczenia właściwemu komornikowi. Komornik otrzymując wniosek wraz ze wspomnianym tytułem dokonuje wszczęcia postępowania egzekucyjnego, doręczając dłużnikowi przy pierwszej czynności odpis zawiadomienia o wszczęciu postępowania wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Komornik w swoim postępowania dysponuje wpierw adresem wskazanym mu przez wierzyciela, a następnie adresami, które ustali w wyniku zapytań do różnych instytucji – np. Baza PESEL NET lub Biuro Ewidencji Ludności. Adres, pod którym Pan zamieszkuje został zapewne wskazany przez wierzyciela. Wierzyciel zaś dysponuje adresem, który podał sam dłużnik przy zawieraniu umowy pożyczki/kredytu czy innych, np. o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Biorąc pod uwagę sam fakt, że ten adres nie był adresem Pańskiego zamieszkania to wątpię, aby komornik udał się na czynności terenowe pod ten adres.

Wejście komornika do mieszkania

W przypadku gdy wierzyciel złoży wniosek o przeprowadzenie czynności terenowych, lub komornik sam z urzędu podejmie takie czynności, organ egzekucyjny uda się pod wskazany adres. W przypadku gdyby komornik nie zastał w mieszkaniu nikogo z dorosłych domowników najpewniej odstąpi od czynności i pozostawi wezwanie do stawienia się w kancelarii. Jednakże w przypadku gdy kwota dochodzonego roszczenia będzie duża, a wierzyciel złoży wniosek o otwarcie mieszkania i przeprowadzenie czynności w asyście policji, komornik może zarządzić otwarcie mieszkania. Upoważnia go do tego art. 814 K.p.c., który mówi, że:

„Jeżeli cel egzekucji tego wymaga, komornik zarządzi otworzenie mieszkania oraz innych pomieszczeń i schowków dłużnika, jak również przeszuka jego rzeczy, mieszkanie i schowki. Gdyby to nie wystarczyło, komornik może ponadto przeszukać odzież, którą dłużnik ma na sobie. Komornik może to uczynić także wówczas, gdy dłużnik chce się wydalić lub gdy zachodzi podejrzenie, że chce usunąć od egzekucji przedmioty, które ma przy sobie. Jeżeli w czasie dokonywania czynności egzekucyjnych w mieszkaniu dłużnika komornik zauważy, że dłużnik oddał poszukiwane przedmioty swemu domownikowi lub innej osobie do ukrycia, komornik może przeszukać odzież tej osoby oraz przedmioty, jakie ma ona przy sobie.”

Wskazać należy jednak, że takie sytuacje mają miejsce niezwykle rzadko z uwagi na konieczność poniesienia przez wierzyciela dodatkowych kosztów, takich jak np. ślusarz czy opłata za asystę policji.

Zajęcie ruchomości znajdujących się we władaniu dłużnika

Dochodząc już do samego sedna sprawy informuję, że komornik sądowy ma prawo dokonać zajęcia ruchomości znajdujących się we władaniu dłużnika. Oznacza to, że – najogólniej rzecz ujmując – komornik nie ustala, czy rzecz należy formalno-prawnie do dłużnika, lecz to, czy nią włada, tzn. korzysta z niej, używa jej.

Zajęcie ruchomości przez komornika sądowego polega na spisaniu protokołu zajęcia. Dokument ten wskazuje, jaka ruchomość (ruchomości) jest zajęta, a także jaka jest jej wartość. Komornik podczas zajęcia musi także wyznaczyć dozorcę – najczęściej jest nią sam dłużnik lub osoba, u której ruchomości zostały zajęte. Komornik dokonując zajęcia ustali również, komu mogą przysługiwać prawa do zajętych ruchomości i o samym fakcie zajęcia niezwłocznie ich powiadomi i pouczy o prawie zwolnienia ruchomości spod zajęcia poprzez złożenie stosownego wniosku/powództwa.

W Pana przypadku komornik nie będzie w stanie ustalić, którymi ruchomościami Pan włada z uwagi na fakt aktualnego niezamieszkiwania pod wskazanym adresem. W tym przypadku komornik będzie mógł zająć tylko te rzeczy będące w posiadaniu Pana żony, co do których przyzna Pana żona, iż stanowią one własność Pana, bądź zgodzi się na ich zajęcie. Fakt rozdzielności majątkowej ma duże znaczenie i komornik nie może go pominąć. Jeśli zaś w mieszkaniu znajdują się ruchomości stanowiące jedynie własność Pana żony, należy ten fakt zgłosić komornikowi i formalnie do protokołu wyrazić swój sprzeciw wobec zajęcia.

Jeśli postępowanie egzekucyjne, które prowadzone jest wobec Pana dotyczy niespłaconych alimentów, wtedy zgodnie z art. 845 § 2a komornik będzie mógł również zająć ruchomości będące we władaniu osoby zamieszkującej wspólnie z dłużnikiem, nawet bez zgody tej osoby. Aby upewnić się jakie postępowanie prowadzi komornik, zwykle czy alimentacyjne, wystarczy ustalić jego sygnaturę – postępowanie alimentacyjne jest poprzedzone literami KMP. Jednakże w tym przypadku, jak Pan twierdzi, pod tym adresem Pan nie zamieszkuje i dlatego w przypadku ponownej wizyty komornika można złożyć np. skargę na jego czynności.

Czy są takie ruchomości których nie może zająć komornik?

Dodatkowo warto pamiętać o rzeczach, których zajęcie jest niedopuszczalne z uwagi na ograniczenia przewidziane w art. 829 K.p.c.:

„Art. 829. [Ograniczenia przedmiotowe]

Nie podlegają egzekucji:

1) przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego domowników, w szczególności lodówka, pralka, odkurzacz, piekarnik lub kuchenka mikrofalowa, płyta grzewcza służąca podgrzewaniu i przygotowywaniu posiłków, łóżka, stół i krzesła w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników oraz po jednym źródle oświetlenia na izbę, chyba że są to przedmioty, których wartość znacznie przekracza przeciętną wartość nowych przedmiotów danego rodzaju;

1¹) pościel, bielizna i ubranie codzienne, w liczbie niezbędnej dla dłużnika i jego domowników, a także ubranie niezbędne do pełnienia służby lub wykonywania zawodu;

2) zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny na okres jednego miesiąca;

3) jedna krowa lub dwie kozy albo trzy owce potrzebne do wyżywienia dłużnika i będących na jego utrzymaniu członków jego rodziny wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów;

4) narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika oraz surowce niezbędne dla niego do produkcji na okres jednego tygodnia, z wyłączeniem jednak pojazdów mechanicznych;

5) u dłużnika pobierającego periodyczną stałą płacę – pieniądze w kwocie, która odpowiada niepodlegającej egzekucji części płacy za czas do najbliższego terminu wypłaty, a u dłużnika nieotrzymującego stałej płacy – pieniądze niezbędne dla niego i jego rodziny na utrzymanie przez dwa tygodnie;

6) przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia i przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową;

7) (uchylony);

8) produkty lecznicze w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2211 oraz z 2018 r. poz. 650, 697 i 1039) niezbędne do funkcjonowania podmiotu leczniczego w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej przez okres trzech miesięcy oraz niezbędne do jego funkcjonowania wyroby medyczne w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 211 oraz z 2018 r. poz. 650);

9) przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny.”

W przypadku takich sytuacji można również wnieść skargę bezpośrednio do protokołu komornika oraz poprosić o rejestrowanie przez niego czynności – jest to obowiązkowe od 1 stycznia 2019 roku. W przypadku zajęcia jakiś ruchomości należy złożyć powództwo o ich zwolnienie spod zajęcia. Na przyszłość w przypadku zakupu bardziej wartościowych rzeczy takich jak np. telewizor czy komputer, należy również zachować faktury zakupu.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy komornik może przyjść do domu żony, jeśli dłużnikiem jest tylko mąż?
Tak, komornik może udać się pod adres wskazany w sprawie, nawet jeśli należy on do żony. Nie oznacza to jednak, że może prowadzić egzekucję z majątku żony.

Czy komornik może zająć rzeczy należące do żony?
Nie. Komornik może zająć tylko rzeczy należące do dłużnika lub takie, którymi faktycznie włada. Jeśli rzeczy są wyłącznie własnością żony, należy zgłosić sprzeciw wobec ich zajęcia.

Czy rozdzielność majątkowa chroni majątek małżonka?
Tak. Rozdzielność majątkowa powoduje, że majątek żony nie odpowiada za długi męża. Komornik nie może prowadzić egzekucji z jej majątku osobistego.

Co zrobić, gdy komornik chce zająć rzeczy należące do żony?
Należy poinformować komornika, że przedmioty stanowią wyłączną własność żony i zgłosić sprzeciw do protokołu. W razie zajęcia możliwe jest wniesienie powództwa o zwolnienie rzeczy spod egzekucji.

Czy komornik może wejść do mieszkania pod nieobecność domowników?
Co do zasady komornik odstępuje od czynności, gdy nikogo nie ma w domu. W wyjątkowych sytuacjach – np. na wniosek wierzyciela – może zarządzić otwarcie mieszkania w asyście policji.

Jakie rzeczy są chronione przed zajęciem przez komornika?
Komornik nie może zająć m.in. podstawowych sprzętów domowych (np. lodówki, pralki, łóżka), zapasów żywności, niezbędnych ubrań, przedmiotów potrzebnych do pracy czy rzeczy niezbędnych ze względu na niepełnosprawność.

Czy komornik może zająć rzeczy żony przy egzekucji alimentów?
W sprawach alimentacyjnych komornik ma szersze uprawnienia i może zająć ruchomości znajdujące się we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednak gdy dłużnik faktycznie tam nie mieszka, zajęcie może być kwestionowane.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296