.
Udzieliliśmy ponad 139,9 tys. porad prawnych i mamy 15 605 opinii Klientów

Zespół prawników

Specjaliści z różnych dziedzin prawa

Zadaj pytanie prawnikowi

(bezpłatna wycena)

Wycena do 2 godzin

(w większości przypadków do 1 h)

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadanie pytania nic Cię nie kosztuje

Poznanie wyceny do niczego nie zobowiązuje

Chcę zapytać prawnika

(bezpłatna wycena)

Zadaj pytanie » Zadaj pytanie »

Uproszczona legalizacja domu otrzymanego w spadku

• Data publikacji: 07-03-2026 • Autor: Urszula Trojanowska-Woźniak

Otrzymałem w spadku dom z samowolą budowlaną, tzn. z dobudowaną bez pozwolenia klatką schodową. Chciałbym dokonać uproszczonej legalizacji tej samowoli. Czy to 20 lat liczy się od miesiąca zakończenia budowy czy od końca roku kalendarzowego? Dziadek zakończył budowę 20 lat temu w maju – czy w czerwcu mogę złożyć wniosek o uproszczoną legalizację? Jak długo ważna jest inwentaryzacja geodezyjna i ekspertyza techniczna?


Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie. Pomagamy w podobnych sprawach.

Uproszczona legalizacja domu otrzymanego w spadku

Uproszczone postępowanie legalizacyjne

Wskazuję, że zgodnie z art. 49f ustawy – Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz. U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.), dalej „ustawa”, wprowadza instytucję uproszczonego postępowania legalizacyjnego, tj.: „W przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:

1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia

– jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne”.

Proszę pamiętać, że uproszczona metoda legalizacji samowoli budowlanej dotyczy tylko budynków wybudowanych ponad 20 lat wcześniej od daty zgłoszenia legalizacji. Tu liczy się data zakończenia budowy – w Pana przypadku będzie to maj, nie liczymy do końca miesiąca roku kalendarzowego. Zatem w czerwcu już można składać wniosek.

Masz problem prawny? Kliknij tutaj i zapytaj prawnika ›

Złożenie wniosku o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego

Legalizacja samowoli budowlanej wymaga zgłoszenia wniosku (wniosek PB-15 „Wniosek o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego”) do rejonowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Wniosek można wypełnić samodzielnie i na tym etapie nie jest konieczne składanie dodatkowych dokumentów.

Wniosek PB-15 należy wypełnić samodzielnie, uzupełniając jedynie własne dane osobowe. Na tym etapie nie dołącza się żadnych ekspertyz technicznych.

Legalizacja metodą uproszczoną jest zwolniona z opłat urzędowych. Koszt całkowity legalizacji samowoli budowlanej zależy od kilku czynników, z których najważniejszymi są wielkość i charakter obiektu, a także zakres prac niezgodnych z przepisami.

Polskie przepisy nie określają, jak długo jest ważna mapa geodezyjna, czyli nie wskazują precyzyjnego okresu, na przykład roku czy dwóch lat. Inwestor może więc korzystać z przygotowanego opracowania do momentu, aż rzeczywisty stan nieruchomości nie ulegnie zmianie. Natomiast ekspertyza budowlana jest ważna przez rok.

Potrzebujesz pomocy prawnika? Kliknij tutaj i opisz swój problem ›

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Kiedy można skorzystać z uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej?
Gdy od zakończenia budowy obiektu lub jego części upłynęło co najmniej 20 lat.

 

2. Od kiedy liczy się 20-letni okres?
Termin liczy się od faktycznej daty zakończenia budowy, a nie od końca roku kalendarzowego.

 

3. Czy po upływie 20 lat można od razu złożyć wniosek o legalizację?
Tak. Jeżeli budowę zakończono np. w maju, wniosek można złożyć już w czerwcu po upływie pełnych 20 lat.

 

4. Gdzie składa się wniosek o uproszczone postępowanie legalizacyjne?
Wniosek PB-15 składa się do właściwego miejscowo Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego.

 

5. Czy do wniosku trzeba od razu dołączać ekspertyzy i dokumenty?
Nie. Na etapie składania wniosku wystarczy uzupełnić formularz i podać dane wnioskodawcy.

 

6. Jak długo ważna jest mapa geodezyjna?
Przepisy nie określają jej konkretnej ważności – można z niej korzystać do czasu, aż stan nieruchomości nie ulegnie zmianie.

 

7. Jak długo ważna jest ekspertyza techniczna?
Zwykle przyjmuje się, że ekspertyza techniczna zachowuje aktualność przez około rok.

Przykłady

Altanka na działce rekreacyjnej

Pani Anna odziedziczyła działkę rekreacyjną po dziadkach. Na działce od lat stoi altanka zbudowana z drewna, której budowa nigdy nie była zgłoszona ani objęta pozwoleniem. Budynek został wzniesiony ok. 25 lat temu. Pani Anna chciała zalegalizować altankę, aby móc ją odnowić i ewentualnie wynajmować. Ponieważ od zakończenia budowy minęło ponad 20 lat, złożyła do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wniosek PB-15. Nie musiała dołączać ekspertyz ani wnosić opłat urzędowych.

 

Przebudowa strychu na mieszkanie

Pan Marek 22 lata temu bez zgłoszenia przekształcił strych w swoim domu jednorodzinnym w mieszkanie dla córki. Nigdy nie występował o pozwolenie ani nie zgłaszał tej zmiany. Teraz, gdy chciał sprzedać dom, zdał sobie sprawę, że niezgodność może stanowić problem przy sporządzaniu dokumentów notarialnych. Ponieważ od zakończenia prac minęło ponad 20 lat, złożył wniosek PB-15 o wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego.

 

Garaż murowany na posesji

W latach 90. pan Jerzy wybudował murowany garaż na swojej posesji – nie wystąpił wcześniej o pozwolenie na budowę. Obiekt stoi już ponad 30 lat i nie był nigdy przedmiotem kontroli. W 2025 roku pan Jerzy postanowił sprzedać nieruchomość, jednakże geodeta zauważył brak formalnego zatwierdzenia budynku. Ponieważ budowa zakończyła się dawno temu, pan Jerzy złożył wniosek PB-15, aby ją zalegalizować.

Podsumowanie

Uproszczone postępowanie legalizacyjne to procedura umożliwiająca zalegalizowanie samowoli budowlanej w sytuacji, gdy od zakończenia budowy obiektu (lub jego części) minęło co najmniej 20 lat, a budowa została przeprowadzona bez pozwolenia na budowę lub bez zgłoszenia (albo mimo sprzeciwu do zgłoszenia). W celu legalizacji należy złożyć do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego wniosek PB-15. Na tym etapie nie są wymagane żadne dokumenty techniczne ani ekspertyzy, a postępowanie jest zwolnione z opłat urzędowych. Legalizacja dotyczy wyłącznie budynków istniejących od minimum 20 lat i nie odnosi się do obiektów w trakcie budowy.

Oferta porad prawnych

Nie masz pewności, czy Twój budynek może zostać zalegalizowany? Jeśli od zakończenia budowy minęło co najmniej 20 lat, istnieje możliwość skorzystania z uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Skorzystaj z naszych porad prawnych online – przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy najlepsze rozwiązanie i pomożemy w przygotowaniu wniosku. Nie czekaj, skontaktuj się z nami już dziś!

Źródła:

1. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. 1994 nr 89 poz. 414

 

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając  formularz poniżej  ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.

Zapytaj prawnika - porady prawne online

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

O autorze: Urszula Trojanowska-Woźniak




.

»Podobne materiały

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem.

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

porady spadkowe

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Paragraf jako alternatywne logo serwisu