Najważniejsze:
- Pełnoletnie dziecko może nadal żądać alimentów, jeżeli nie jest jeszcze w stanie samodzielnie się utrzymać, ale samo staje się stroną uprawnioną.
- Po ukończeniu przez dziecko 18 lat matka traci status przedstawiciela ustawowego i może działać przed komornikiem tylko na podstawie pełnomocnictwa.
- Jeżeli wniosek o egzekucję złożyła matka już po pełnoletności dziecka i bez umocowania, dłużnik powinien sprawdzić akta komornicze i zakwestionować brak pełnomocnictwa.
- Skargę na czynności komornika wnosi się zasadniczo w terminie 7 dni do komornika, który dokonał czynności, a opłata od skargi wynosi obecnie 50 zł.
Pełnoletnie dziecko jako wierzyciel alimentacyjny
Ukończenie 18 lat nie powoduje automatycznego wygaśnięcia alimentów. Zgodnie z art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na jego utrzymanie i wychowanie. W przypadku dziecka pełnoletniego znaczenie mają więc przede wszystkim jego możliwości samodzielnego utrzymania, nauka, praca, stan zdrowia oraz rzeczywiste potrzeby.
Zmienia się natomiast kwestia reprezentacji. Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską tylko do pełnoletności, a rodzice są jego przedstawicielami ustawowymi jedynie w okresie, gdy dziecko pozostaje pod tą władzą. Po 18. urodzinach to pełnoletnie dziecko jest wierzycielem alimentacyjnym i co do zasady samo decyduje, czy wszcząć egzekucję, komu udzielić pełnomocnictwa i na jaki rachunek mają trafiać pieniądze.
W praktyce wyrok alimentacyjny wydany wcześniej na rzecz małoletniego dziecka nie traci znaczenia tylko dlatego, że dziecko stało się pełnoletnie. Nadal może być podstawą egzekucji, jeżeli obowiązek alimentacyjny nie został uchylony albo zmieniony przez sąd. Osobnym zagadnieniem są alimenty po pełnoletności, zwłaszcza gdy pełnoletnie dziecko uczy się, studiuje albo podejmuje pracę.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›
Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Czy matka może złożyć wniosek o egzekucję alimentów po 18. urodzinach dziecka?
Jeżeli dziecko jest już pełnoletnie, matka nie może działać jako jego przedstawiciel ustawowy. Może natomiast działać jako pełnomocnik, o ile pełnoletnie dziecko udzieli jej pełnomocnictwa. Art. 87 Kodeksu postępowania cywilnego dopuszcza ustanowienie pełnomocnikiem m.in. wstępnych, a więc także rodzica. W sprawach alimentacyjnych możliwe są również szczególne formy reprezentacji przez uprawnione podmioty pomocy społecznej lub organizacje pomagające rodzinie, ale w typowej sprawie najczęściej chodzi właśnie o pełnomocnictwo udzielone matce przez dorosłe dziecko.
Jeżeli matka złożyła wniosek egzekucyjny jeszcze przed ukończeniem przez dziecko 18 lat, działała jako przedstawiciel ustawowy i samo wszczęcie egzekucji nie było z tej przyczyny wadliwe. Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności komornik powinien jednak zwracać uwagę, czy dalsze czynności podejmowane przez matkę wynikają z pełnomocnictwa, zwłaszcza gdy matka składa nowe wnioski, odbiera korespondencję albo wskazuje rachunek do przekazywania wyegzekwowanych kwot.
Jeżeli natomiast wniosek został złożony już po 18. urodzinach dziecka i podpisała go wyłącznie matka bez pełnomocnictwa, jest to istotny brak umocowania. W takiej sytuacji komornik powinien wezwać do wykazania umocowania albo podjąć decyzję procesową wynikającą z braku prawidłowego wniosku. Nie zawsze oznacza to natychmiastowe zakończenie sprawy, bo brak pełnomocnictwa bywa uzupełniany, ale dłużnik ma podstawy, aby żądać wyjaśnienia tej kwestii.
Jak powinno wyglądać pełnomocnictwo w sprawie alimentów?
Pełnomocnictwo dla matki nie musi mieć formy aktu notarialnego. W zwykłej sprawie wystarczy dokument pisemny podpisany przez pełnoletnie dziecko. Dla bezpieczeństwa powinien on wskazywać: imię i nazwisko pełnoletniego dziecka jako wierzyciela, dane matki jako pełnomocnika, sygnaturę sprawy lub dane komornika, zakres umocowania oraz uprawnienie do składania wniosków w postępowaniu egzekucyjnym.
Jeżeli matka ma także odbierać pieniądze albo wskazać swój rachunek bankowy, powinno to wynikać z treści pełnomocnictwa lub z odrębnego upoważnienia. Bez takiego upoważnienia dłużnik i komornik powinni traktować pełnoletnie dziecko jako osobę uprawnioną do otrzymywania świadczenia. Więcej o tym problemie wyjaśnia omówienie dotyczące sytuacji, gdy alimenty mają trafiać jako alimenty do rąk pełnoletniego.
Wątpliwości dotyczące zakresu pełnomocnictwa warto rozstrzygać na podstawie samego dokumentu, a nie tylko twierdzeń drugiej strony. Jeżeli z akt komorniczych nie wynika, że matka jest umocowana, dłużnik może zwrócić się do komornika o wskazanie podstawy jej działania. Praktyczne znaczenie ma też właściwie sporządzone pełnomocnictwo w sprawie alimentów, bo zbyt ogólne upoważnienie może prowadzić do sporu o jego zakres.
Ważne: W sprawach alimentacyjnych samo przekonanie, że druga strona działa nieprawidłowo, zwykle nie wystarczy. Najpierw trzeba ustalić datę złożenia wniosku, treść tytułu wykonawczego i to, czy w aktach komorniczych znajduje się pełnomocnictwo od pełnoletniego dziecka.
Co sprawdzić po otrzymaniu zawiadomienia od komornika?
Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji alimentów należy działać szybko, ponieważ termin na skargę na czynności komornika jest krótki. W pierwszej kolejności warto ustalić, kto podpisał wniosek egzekucyjny, kiedy go złożono, czy dziecko było w tej dacie pełnoletnie oraz czy do wniosku dołączono pełnomocnictwo.
| Sytuacja |
Co to oznacza |
Możliwe działanie dłużnika |
| Wniosek złożony przed 18. urodzinami dziecka |
Matka mogła działać jako przedstawiciel ustawowy dziecka. |
Sprawdzić, czy po pełnoletności dziecka dalsze czynności matki mają podstawę w pełnomocnictwie. |
| Wniosek złożony po 18. urodzinach i podpisany przez matkę |
Matka powinna wykazać pełnomocnictwo od pełnoletniego dziecka. |
Złożyć do komornika wniosek o wykazanie umocowania i rozważyć skargę na czynność komornika. |
| Pełnoletnie dziecko chce kontynuować egzekucję |
Może działać samodzielnie albo przez pełnomocnika. |
Nie kwestionować samego obowiązku tylko z powodu pełnoletności, lecz sprawdzić podstawę egzekucji i aktualność alimentów. |
Do komornika można złożyć pisemny wniosek o udostępnienie informacji z akt, wskazanie osoby działającej jako wierzyciel lub pełnomocnik oraz potwierdzenie, czy pełnomocnictwo znajduje się w aktach. Jeżeli komornik prowadzi egzekucję na podstawie wadliwego wniosku, dłużnik może domagać się usunięcia uchybienia, a w razie potrzeby skorzystać ze skargi na czynności komornika.
Skarga na czynności komornika i termin 7 dni
Podstawowym środkiem kwestionowania wadliwej czynności komornika jest skarga na czynności komornika z art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego. Skargę wnosi się w terminie tygodniowym, najczęściej liczonym od dnia zawiadomienia o dokonaniu czynności. Jeżeli dłużnik otrzymał zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, nie powinien zwlekać z reakcją.
Aktualnie skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności lub zaniechał jej dokonania. W piśmie należy wskazać zaskarżoną czynność, zarzuty, wniosek o jej uchylenie albo zmianę oraz uzasadnienie. Opłata stała od skargi na czynności komornika wynosi 50 zł. Warto również złożyć wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego albo wstrzymanie zaskarżonej czynności do czasu rozpoznania skargi, ponieważ samo wniesienie skargi nie wstrzymuje automatycznie egzekucji.
W uzasadnieniu można podnieść, że wniosek egzekucyjny podpisała osoba, która w dacie jego złożenia nie była już przedstawicielem ustawowym dziecka i nie wykazała pełnomocnictwa. Dobrze jest powołać datę urodzenia dziecka, datę wniosku egzekucyjnego oraz brak dokumentu umocowania w aktach sprawy. Jeżeli pełnoletnie dziecko szybko potwierdzi działania matki albo udzieli jej pełnomocnictwa, spór może dotyczyć raczej skutków tego uzupełnienia niż samego prawa dziecka do alimentów.
Czego nie załatwi sama skarga na komornika?
Skarga na czynności komornika służy kontroli prawidłowości czynności egzekucyjnych, ale nie zastępuje sprawy o uchylenie, obniżenie albo zmianę alimentów. Jeżeli dłużnik uważa, że pełnoletnie dziecko może już utrzymać się samodzielnie, nie kontynuuje nauki, ma własne dochody albo nadużywa prawa do alimentów, co do zasady powinien rozważyć pozew o uchylenie lub obniżenie obowiązku alimentacyjnego. Dopóki istnieje wykonalny tytuł alimentacyjny, komornik zasadniczo nie bada, czy alimenty nadal są słuszne pod względem materialnym.
W sprawie o zmianę alimentów sąd ocenia aktualne usprawiedliwione potrzeby dziecka, możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica oraz zmianę stosunków od czasu poprzedniego orzeczenia. Z tego względu pełnoletność dziecka bywa argumentem, ale nie jest automatycznym powodem zakończenia alimentacji. Zdarza się również odwrotna sytuacja, gdy pełnoletnie dziecko domaga się wyższej kwoty i występuje o podwyższenie alimentów, jeżeli jego potrzeby wzrosły.
Przykłady
Poniższe przykłady pokazują, jak brak albo istnienie pełnomocnictwa wpływa na egzekucję alimentów po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.
PRZYKŁAD 1
Syn miał 19 lat, a matka złożyła do komornika wniosek o egzekucję zaległych alimentów, podpisując go jako przedstawiciel ustawowy. W aktach nie było pełnomocnictwa od syna. Dłużnik złożył skargę na czynności komornika i wskazał, że w dniu złożenia wniosku matka nie miała już ustawowego prawa reprezentacji. Komornik musiał wyjaśnić umocowanie, a dalsze prowadzenie sprawy zależało od tego, czy pełnoletni syn potwierdzi działania matki albo udzieli jej pełnomocnictwa.
PRZYKŁAD 2
Matka wszczęła egzekucję alimentów, gdy córka miała jeszcze 17 lat. Po kilku miesiącach córka ukończyła 18 lat i nadal się uczyła. Komornik nie musiał automatycznie kończyć egzekucji, ale matka, składając kolejne wnioski i odbierając korespondencję, powinna wykazać pełnomocnictwo od pełnoletniej córki. Po przedłożeniu takiego dokumentu egzekucja mogła być kontynuowana.
PRZYKŁAD 3
Pełnoletni student udzielił matce pisemnego pełnomocnictwa do prowadzenia egzekucji alimentów oraz wskazał jej rachunek bankowy do odbioru świadczeń. Ojciec zakwestionował udział matki w sprawie, ale w aktach znajdował się podpisany dokument obejmujący postępowanie egzekucyjne. W takiej sytuacji sam fakt, że dziecko było pełnoletnie, nie wystarczał do skutecznego podważenia działań matki jako pełnomocnika.
FAQ
Czy alimenty kończą się automatycznie po ukończeniu przez dziecko 18 lat?
Nie. Pełnoletność nie kończy automatycznie obowiązku alimentacyjnego. Znaczenie ma to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie oraz czy dalsze alimenty są uzasadnione jego sytuacją i możliwościami rodzica.
Czy matka może odbierać alimenty za pełnoletnie dziecko?
Tak, ale zasadniczo potrzebuje do tego upoważnienia albo pełnomocnictwa od pełnoletniego dziecka. Bez takiego dokumentu alimenty powinny być traktowane jako świadczenie należne dziecku, a nie matce.
Czy komornik może wszcząć egzekucję na wniosek matki bez pełnomocnictwa?
Jeżeli wniosek został złożony po pełnoletności dziecka i matka nie wykazała umocowania, dłużnik może kwestionować prawidłowość wszczęcia egzekucji. Komornik powinien wyjaśnić, czy matka działa jako pełnomocnik pełnoletniego wierzyciela.
Ile czasu jest na skargę na czynności komornika?
Co do zasady termin wynosi 7 dni. Najczęściej liczy się go od dnia zawiadomienia o czynności komornika albo od dnia, w którym strona dowiedziała się o czynności lub zaniechaniu.
Czy skarga na komornika wstrzymuje egzekucję alimentów?
Nie automatycznie. W skardze warto zawrzeć osobny wniosek o zawieszenie postępowania albo wstrzymanie czynności do czasu rozpoznania skargi.
Podsumowanie
W opisanej sytuacji kluczowe jest ustalenie, kiedy złożono wniosek egzekucyjny i czy matka miała pełnomocnictwo od pełnoletniego dziecka. Po ukończeniu 18 lat dziecko nadal może mieć prawo do alimentów, ale matka nie działa już jako przedstawiciel ustawowy. Jeżeli komornik wszczął egzekucję na podstawie wniosku podpisanego przez matkę po pełnoletności dziecka i bez pełnomocnictwa, dłużnik powinien szybko sprawdzić akta oraz rozważyć skargę na czynności komornika. Trzeba jednak pamiętać, że pełnoletność dziecka sama w sobie nie uchyla obowiązku alimentacyjnego.
Źródła
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 92, art. 98, art. 133 i art. 135 - ISAP
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 87, art. 767 i art. 7672 - ISAP
- Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 25 - ISAP
Fundusz alimentacyjny po przekroczeniu dochodu – co można zrobić?
