Dziedziczenie po cioci na podstawie testamentu, kiedy konieczna jest droga sądowa?

Akt poświadczenia dziedziczenie tylko w obecności wszystkich spadkobierców ustawowych

Tak, notariusz miał rację, ponieważ gdyby miał zostać sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia, musiałaby Pani stawić się u notariusza – pomimo posiadania testamentu – wraz ze wszystkimi spadkobiercami ustawowymi cioci, a więc z jej siostrami i Pani rodzeństwem. Jeśli bowiem ciocia nie posiadała w chwili śmierci męża i dzieci, do spadkobrania dochodzi jej rodzeństwo, a także dzieci rodzeństwa. Dlatego też te osoby musiałyby być obecne przy otwarciu i ogłoszeniu testamentu. Gdy nie ma możliwości ich osobistego stawiennictwa u notariusza – pozostaje jedynie droga sądowa.

Brak zstępnych i kolejni spadkobiercy ustawowi

Zgodnie z treścią art. 932 Kodeksu cywilnego: § 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

Wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu

Dlatego też, jak Pani widzi, do spadku z mocy ustawy – gdyby ciocia nie pozostawiła testamentu – doszłoby jej rodzeństwo, a w przypadku śmierci rodzeństwa, dzieci rodzeństwa, a więc Pani rodzeństwo.

Proszę więc złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po cioci na podstawie testamentu. Opłata od takiego wniosku to łącznie 105 zł, a wniosek należy złożyć w sądzie rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania cioci. We wniosku jako uczestników postępowania należy wskazać jej rodzeństwo oraz Pani rodzeństwo. Do wniosku należy dołączyć testament w oryginalnie, odpis skrócony aktu zgonu oraz Pani odpis skrócony aktu urodzenia.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Czy mając testament notarialny zawsze można załatwić sprawę spadku u notariusza?
Nie. Akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza jest możliwy tylko wtedy, gdy przy czynności stawią się wszyscy potencjalni spadkobiercy ustawowi.

2. Dlaczego notariusz może odmówić sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia?
Notariusz odmówi, jeśli nie ma obecności wszystkich osób, które mogłyby dziedziczyć z ustawy (np. rodzeństwa spadkodawcy lub dzieci rodzeństwa).

3. Kiedy konieczne jest postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku?
Gdy nie jest możliwe zebranie wszystkich spadkobierców ustawowych u notariusza albo istnieją wątpliwości co do kręgu spadkobierców.

4. Kogo należy wskazać we wniosku o stwierdzenie nabycia spadku?
We wniosku należy wskazać wszystkich potencjalnych spadkobierców ustawowych, nawet jeśli istnieje testament (np. rodzeństwo spadkodawcy i dzieci zmarłego rodzeństwa).

5. Do jakiego sądu należy złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?
Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

6. Ile kosztuje złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku?
Łączna opłata sądowa wynosi 105 zł.

7. Jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku?
Należy dołączyć oryginał testamentu, odpis aktu zgonu spadkodawcy oraz dokumenty potwierdzające pokrewieństwo (np. odpis aktu urodzenia).

Źródła:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93