Dziedziczenie nieruchomości po ojczymie a podatek od spadku

Moment powstania obowiązku podatkowego

Opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn po stronie spadkobiercy podlega nabycie spadku. Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, co oznacza, że samo sporządzenie testamentu nie wywołuje żadnych skutków podatkowych.

Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku albo z dniem zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Zwolnienie z podatku dla najbliższej rodziny

Stosownie do art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli nabywca zgłosi nabycie spadku w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu albo od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, na formularzu SD-Z2, do właściwego naczelnika urzędu skarbowego.

Status pasierbicy w świetle prawa

Pasierbem lub pasierbicą jest dziecko małżonka, które nie jest jednocześnie dzieckiem drugiego małżonka. Z chwilą zawarcia małżeństwa pomiędzy ojczymem lub macochą a pasierbem powstaje stosunek powinowactwa, o którym mowa w art. 61(8) ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.

Zgodnie z tym przepisem z małżeństwa wynika powinowactwo między małżonkiem a krewnymi drugiego małżonka. Stosunek ten trwa także po ustaniu małżeństwa, w tym wskutek śmierci jednego z małżonków. Nie ma znaczenia, czy doszło do przysposobienia pasierba.

Skutki podatkowe dziedziczenia przez pasierbicę

Ustawodawca wprost wskazał pasierba jako osobę uprawnioną do skorzystania ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Oznacza to, że nabycie spadku przez pasierbicę, przy spełnieniu warunku zgłoszenia w terminie 6 miesięcy, korzysta z całkowitego zwolnienia z podatku.

Stanowisko to potwierdza m.in. interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 25 lipca 2018 r., nr 0111-KDIB4.4015.89.2018.1.MCZ, w której wskazano:

„Wśród osób, o których mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, jest wprost wymieniony pasierb jako obdarowany.”

Analogiczne stanowisko wyrażono również w interpretacji indywidualnej z dnia 26 stycznia 2015 r., nr IBPBII/1/436-335/14/MZ, wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach.

Brak obowiązków po stronie spadkodawcy

W opisanej sytuacji żadne obowiązki podatkowe nie obciążają ojczyma jako spadkodawcy. Obowiązki formalne, w postaci zgłoszenia nabycia spadku, dotyczą wyłącznie spadkobiercy.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

1. Czy samo sporządzenie testamentu powoduje obowiązek zapłaty podatku?
Nie. Obowiązek podatkowy powstaje dopiero z chwilą nabycia spadku, czyli po śmierci spadkodawcy i po uprawomocnieniu się postanowienia sądu albo zarejestrowaniu aktu poświadczenia dziedziczenia.

2. Czy pasierbica może skorzystać ze zwolnienia z podatku od spadku?
Tak. Pasierb jest wprost wymieniony w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn jako osoba uprawniona do całkowitego zwolnienia z podatku.

3. Jakie warunki trzeba spełnić, aby nie zapłacić podatku?
Należy zgłosić nabycie spadku do właściwego urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu albo sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.

4. Czy przysposobienie (adopcja) pasierbicy ma znaczenie dla zwolnienia?
Nie. Status pasierba wynika z małżeństwa z rodzicem i nie wymaga przysposobienia.

5. Kto ma obowiązek dopełnić formalności podatkowych?
Obowiązki formalne ciążą wyłącznie na spadkobiercy (pasierbicy). Spadkodawca nie ma w tym zakresie żadnych obowiązków podatkowych.