Darowizna pieniędzy od mamy – umowa, przelew i SD-Z2

Darowizna pieniędzy od mamy a podatek

Darowizna od mamy na rzecz dziecka należy do najbliższej rodziny, czyli tzw. grupy zerowej. W tej grupie możliwe jest pełne zwolnienie z podatku od spadków i darowizn. Nie oznacza to jednak, że każdą darowiznę można przyjąć bez żadnych formalności.

Jeżeli łączna wartość majątku otrzymanego od tej samej osoby w ustawowym okresie nie przekracza 36 120 zł, zgłoszenie SD-Z2 nie jest konieczne. Przy większej wartości, aby zachować zwolnienie, obdarowany powinien złożyć SD-Z2 do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny.

Przy darowiźnie pieniędzy dodatkowym warunkiem jest udokumentowanie przekazania środków. Najbezpieczniej, aby pieniądze zostały przelane na rachunek bankowy obdarowanego, jego rachunek w SKOK albo przekazane przekazem pocztowym. W tytule przelewu warto wpisać jasno, że chodzi o darowiznę, np. „darowizna dla córki na zakup działki”.

Czy umowa darowizny może być zawarta tylko z mamą?

Tak, umowa darowizny może być zawarta tylko z mamą, jeżeli to mama występuje jako jedyny darczyńca. Jeżeli jednak pieniądze pochodzą z majątku wspólnego rodziców, ojciec powinien wyrazić zgodę na dokonanie darowizny, ponieważ darowizna z majątku wspólnego małżonków, poza drobnymi darowiznami zwyczajowo przyjętymi, wymaga zgody drugiego małżonka.

W praktyce są dwa najczęstsze warianty. Pierwszy: mama jest jedynym darczyńcą, a ojciec składa w umowie albo w osobnym oświadczeniu zgodę na przekazanie pieniędzy z majątku wspólnego. Wtedy obdarowany składa jedno zgłoszenie SD-Z2 i wskazuje mamę jako darczyńcę. Drugi wariant: oboje rodzice występują jako darczyńcy. Wtedy dla celów podatkowych darowiznę należy rozpisać na oboje rodziców, najczęściej po połowie, i złożyć dwa formularze SD-Z2.

Najważniejsze jest zachowanie spójności dokumentów. Jeżeli w umowie wpisano, że darczyńcami są oboje rodzice, zgłoszenia podatkowe powinny odpowiadać temu zapisowi. Jeżeli darczyńcą jest tylko mama, a ojciec jedynie wyraża zgodę, nie należy w SD-Z2 sztucznie dzielić darowizny na dwoje rodziców.

Czy trzeba składać jeden czy dwa formularze SD-Z2?

Liczba formularzy SD-Z2 zależy od tego, ilu jest darczyńców. Formularz dotyczy nabycia od konkretnej osoby, dlatego przy darowiźnie od mamy składa się jedno zgłoszenie, a przy darowiźnie od mamy i ojca co do zasady dwa zgłoszenia.

Jeżeli rodzice przekazują dziecku 100 000 zł jako wspólną darowiznę, najczęściej przyjmuje się, że dziecko otrzymało po 50 000 zł od każdego z rodziców. W takim układzie należy złożyć dwa formularze SD-Z2: jeden dla darowizny od mamy, drugi dla darowizny od ojca. Do każdego warto dołączyć ten sam dowód przelewu oraz umowę darowizny albo oświadczenie wyjaśniające, że środki pochodzą z majątku wspólnego rodziców.

Jeżeli natomiast umowa jasno wskazuje mamę jako jedynego darczyńcę, a ojciec wyłącznie wyraził zgodę na przekazanie środków z majątku wspólnego, zasadniczo wystarczy jedno zgłoszenie SD-Z2 obejmujące całą kwotę darowizny od mamy.

Przelew z konta mamy a majątek wspólny rodziców

Sam fakt, że pieniądze są przelane z konta mamy, nie zawsze przesądza, że podatkowo darczyńcą jest wyłącznie mama. Jeżeli środki należą do majątku wspólnego małżonków, decydujące znaczenie ma treść umowy i oświadczeń stron.

Jeżeli darczyńcą ma być tylko mama, w umowie warto zapisać, że ojciec, jako małżonek pozostający z mamą we wspólności majątkowej, wyraża zgodę na dokonanie darowizny z majątku wspólnego. Dobrze też wskazać numer rachunku, z którego zostanie wykonany przelew, oraz numer rachunku obdarowanego.

Jeżeli darczyńcami mają być oboje rodzice, umowa powinna wprost wskazywać oboje jako darczyńców. Wtedy przelew może technicznie wyjść z jednego rachunku, ale z dokumentów powinno wynikać, że jest to wykonanie darowizny od obojga rodziców.

Czy umowa darowizny pieniędzy jest konieczna?

Przy darowiźnie pieniędzy umowa pisemna nie zawsze jest warunkiem ważności darowizny, zwłaszcza gdy świadczenie zostało już spełnione, czyli pieniądze zostały przelane. Mimo to przy większych kwotach zdecydowanie warto sporządzić prostą umowę darowizny.

Umowa ułatwia wykazanie, kto był darczyńcą, jaka była kwota darowizny, kiedy została przekazana i na jaki cel. Jest szczególnie przydatna wtedy, gdy środki pochodzą z majątku wspólnego rodziców albo gdy przelew wychodzi tylko z rachunku jednego z nich.

W umowie warto wskazać: strony, stopień pokrewieństwa, kwotę darowizny, rachunek darczyńcy, rachunek obdarowanego, datę przekazania środków, ewentualny cel darowizny oraz zgodę drugiego małżonka, jeżeli pieniądze pochodzą z majątku wspólnego.

Wcześniejsze darowizny od mamy a limit 36 120 zł

Przy ocenie, czy darowizna wymaga zgłoszenia, bierze się pod uwagę nabycia od tej samej osoby w ustawowym pięcioletnim okresie. Dlatego wcześniejsze darowizny od mamy mogą mieć znaczenie, jeżeli mieszczą się w tym okresie i łącznie z nową darowizną przekraczają 36 120 zł.

Jeżeli wcześniejsza darowizna była zgłoszona i korzystała ze zwolnienia, nie trzeba jej „zgłaszać ponownie”. Trzeba natomiast prawidłowo ustalić łączną wartość nabyć od tej samej osoby, gdy formularz albo urząd wymaga takiej informacji. W praktyce przy dużej darowiźnie pieniędzy i tak warto złożyć SD-Z2, aby nie ryzykować utraty zwolnienia.

Jeżeli wcześniejsza darowizna pochodziła od mamy, a nowa darowizna ma pochodzić od obojga rodziców, wartości należy przypisać odpowiednim darczyńcom. Darowizny od mamy i od ojca są oceniane osobno, bo limit dotyczy nabyć od tej samej osoby.

Co grozi za brak zgłoszenia darowizny?

Jeżeli obdarowany nie złoży SD-Z2 w terminie albo nie udokumentuje otrzymania pieniędzy w wymagany sposób, może stracić prawo do pełnego zwolnienia. Wtedy darowizna będzie opodatkowana według zasad właściwych dla I grupy podatkowej.

Szczególnie ryzykowna jest sytuacja, w której podatnik powołuje się na niezgłoszoną darowiznę dopiero w toku czynności sprawdzających, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej. W takim przypadku może pojawić się sankcyjna stawka podatku od niezgłoszonej darowizny.

Dlatego przy większych kwotach nie warto odkładać formalności. Najbezpieczniej wykonać przelew, zachować potwierdzenie, przygotować umowę lub oświadczenie darczyńcy i złożyć SD-Z2 przed upływem 6 miesięcy.

FAQ

Czy darowizna od mamy zawsze jest zwolniona z podatku?

Może być zwolniona w całości, ale przy kwotach przekraczających 36 120 zł trzeba złożyć SD-Z2 w terminie 6 miesięcy i udokumentować przekazanie pieniędzy przelewem, przekazem pocztowym albo na rachunek w SKOK.

Czy przy darowiźnie od mamy trzeba sporządzić umowę?

Przy darowiźnie pieniędzy umowa pisemna nie zawsze jest konieczna, ale przy większych kwotach jest bardzo zalecana. Pomaga wykazać, kto był darczyńcą, jaka była kwota i czy drugi małżonek wyraził zgodę na darowiznę z majątku wspólnego.

Czy ojciec musi podpisać umowę, jeżeli pieniądze przelewa mama?

Jeżeli pieniądze należą do majątku wspólnego rodziców, ojciec powinien co najmniej wyrazić zgodę na darowiznę. Może podpisać umowę jako osoba wyrażająca zgodę albo złożyć osobne oświadczenie.

Kiedy składa się dwa formularze SD-Z2?

Dwa formularze składa się wtedy, gdy darczyńcami są dwie osoby, np. mama i ojciec. Jeżeli każdy z rodziców przekazuje połowę kwoty, należy wykazać nabycie od każdego z nich osobno.

Czy tytuł przelewu musi zawierać słowo „darowizna”?

Przepisy nie wymagają konkretnego brzmienia tytułu przelewu, ale jasny tytuł bardzo ułatwia udowodnienie darowizny. Warto wpisać np. „darowizna od mamy dla syna” albo „darowizna na zakup mieszkania”.

Czy wcześniejszą darowiznę trzeba ponownie zgłaszać?

Nie zgłasza się ponownie darowizny, która była już prawidłowo zgłoszona. Trzeba jednak pamiętać o sumowaniu darowizn od tej samej osoby w ustawowym okresie, gdy ustala się, czy przekroczono limit 36 120 zł.

Co zrobić, jeśli termin 6 miesięcy już minął?

Jeżeli termin minął, warto jak najszybciej przeanalizować sprawę indywidualnie. Spóźnienie co do zasady powoduje utratę zwolnienia, ale w niektórych sytuacjach znaczenie może mieć to, kiedy obdarowany dowiedział się o nabyciu albo czy możliwe jest złożenie wyjaśnień do urzędu.

Źródła

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn, w szczególności art. 4a i art. 9.
• Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 37 dotyczący zgody małżonka na darowiznę z majątku wspólnego.
• Serwis gov.pl: zgłoszenie otrzymania majątku ze spadku lub darowizny, formularz SD-Z2.
• Serwis podatki.gov.pl: aktualny formularz SD-Z2 oraz informacje o zwolnieniu dla najbliższej rodziny.