Polska emerytura a praca za granicą – limity i zgłoszenie do ZUS

Czy można pobierać polską emeryturę i pracować za granicą?

Tak. Samo podjęcie pracy za granicą nie powoduje utraty prawa do polskiej emerytury. Trzeba jednak rozróżnić dwie sytuacje. Inaczej traktowana jest osoba, która osiągnęła już powszechny wiek emerytalny, a inaczej wcześniejszy emeryt lub rencista, którego nadal obowiązują limity przychodu.

Jeżeli kobieta ukończyła 60 lat, a mężczyzna 65 lat i mają ustalone prawo do zwykłej emerytury z ZUS, ich przychody z pracy, także zagranicznej, zasadniczo nie powodują zmniejszenia ani zawieszenia świadczenia. W takiej sytuacji emeryt może pracować na etacie, wykonywać zlecenia albo prowadzić działalność za granicą i nadal pobierać polską emeryturę.

W praktyce najwięcej problemów pojawia się przy wcześniejszych emeryturach, rentach oraz przy wnioskach składanych przez osoby, które nadal pozostają w stosunku pracy. Wtedy trzeba sprawdzić zarówno limity dorabiania, jak i zasadę z art. 103a ustawy emerytalnej, zgodnie z którą emerytura może zostać zawieszona bez względu na wysokość przychodu, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie u pracodawcy, u którego pracował bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, bez wcześniejszego rozwiązania tej umowy.

Kogo dotyczą limity dorabiania do emerytury?

Limity dorabiania dotyczą przede wszystkim osób, które pobierają wcześniejszą emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną i uzyskują przychód z działalności objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych. Chodzi m.in. o umowę o pracę, umowę-zlecenia, umowę agencyjną, inną umowę o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, pozarolniczą działalność gospodarczą oraz współpracę przy wykonywaniu takich umów lub działalności.

Nie ma znaczenia, czy praca jest wykonywana w Polsce, w innym kraju Unii Europejskiej, w Wielkiej Brytanii czy w państwie, z którym Polska ma umowę o zabezpieczeniu społecznym. Dla ZUS ważne jest to, czy uzyskiwany przychód pochodzi z aktywności, która według polskich zasad odpowiada tytułowi do ubezpieczeń społecznych.

Limitów nie stosuje się co do zasady do emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny. Trzeba jednak pamiętać o dwóch praktycznych wyjątkach. Po pierwsze, emerytura może zostać zawieszona, jeśli osoba nie rozwiązała stosunku pracy z pracodawcą, u którego była zatrudniona bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury. Po drugie, jeżeli ZUS podwyższa emeryturę do kwoty najniższej emerytury, przychód przekraczający kwotę tej dopłaty może spowodować wypłatę świadczenia bez podwyższenia do minimum.

Limity dorabiania do emerytury w 2026 r.

Limity są ustalane kwartalnie, na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa GUS. Przekroczenie niższego progu powoduje zmniejszenie świadczenia, a przekroczenie wyższego progu skutkuje zawieszeniem wypłaty świadczenia za dany okres rozliczeniowy.

Jeżeli przychód mieści się między niższym a wyższym progiem, ZUS zmniejsza świadczenie o kwotę przekroczenia, ale nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia. Od 1 marca 2026 r. maksymalne zmniejszenie emerytury oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi 989,41 zł.

Gdzie i kiedy zgłosić pracę za granicą do ZUS?

Jeżeli emeryta albo rencistę obowiązują limity dorabiania, powinien poinformować ZUS o podjęciu pracy oraz o przewidywanej wysokości przychodu. Do tego służy formularz EROP. Po zakończeniu roku trzeba rozliczyć faktycznie osiągnięty przychód, składając zaświadczenie płatnika składek albo własne oświadczenie. Termin na rozliczenie przychodów za poprzedni rok upływa z końcem lutego.

Obowiązek zgłoszenia może dotyczyć również zarobków uzyskiwanych poza Polską. Nie przesądza o tym miejsce opodatkowania ani to, czy dochód jest rozliczany w państwie wykonywania pracy. Kwestie podatkowe należy oceniać osobno, zwłaszcza gdy emeryt zmienia rezydencję podatkową albo pobiera świadczenia z kilku krajów; w takich sprawach pomocne może być indywidualne rozliczenie podatkowe emerytury.

Nie warto pomijać obowiązku informacyjnego. Jeżeli osoba, której dotyczyły limity, dorabiała i nie poinformowała ZUS o przychodzie, może zostać zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz. Gdy przychód został zgłoszony, ewentualne rozliczenie zwrotu obejmuje zasadniczo krótszy okres.

Czy trzeba rozwiązać umowę o pracę przed przejściem na emeryturę?

Tak, jeżeli emeryt chce, aby ZUS wypłacał emeryturę mimo kontynuowania pracy u tego samego pracodawcy. Art. 103a ustawy emerytalnej przewiduje zawieszenie prawa do emerytury bez względu na wysokość przychodu, gdy emeryt kontynuuje zatrudnienie bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego pracował bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury.

Rozwiązanie umowy może nastąpić przed złożeniem wniosku o emeryturę albo najpóźniej tak, aby przy wniosku wykazać ustanie zatrudnienia. Po rozwiązaniu stosunku pracy możliwe jest ponowne zatrudnienie, nawet u tego samego pracodawcy, ale dla wypłaty emerytury istotne jest formalne przerwanie wcześniejszego stosunku pracy.

Przy zatrudnieniu zagranicznym trzeba ustalić, jakie dokumenty potwierdzą rozwiązanie umowy i czy ZUS uzna je za wystarczające. W praktyce mogą to być zagraniczne świadectwa pracy, zaświadczenia pracodawcy, dokumenty podatkowo-ubezpieczeniowe albo umowa potwierdzająca datę zakończenia zatrudnienia.

Czy praca za granicą podwyższy polską emeryturę?

Nie zawsze. Składki opłacane do zagranicznego systemu ubezpieczeń społecznych co do zasady budują uprawnienia emerytalne w państwie, w którym są odprowadzane. Nie zwiększają automatycznie salda konta emerytalnego w ZUS, chyba że w danym okresie składki trafiają również do polskiego systemu.

Okresy pracy za granicą mogą mieć jednak znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczeń na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dotyczy to m.in. państw UE, EFTA, Wielkiej Brytanii oraz państw, z którymi Polska zawarła umowy o zabezpieczeniu społecznym. W zależności od kraju możliwe jest doliczenie zagranicznego stażu do spełnienia warunków do świadczenia, przy czym wysokość emerytury jest zwykle ustalana proporcjonalnie do okresów ubezpieczenia w danym państwie.

Jeżeli emeryt po przyznaniu świadczenia nadal podlega ubezpieczeniom w Polsce i odprowadza składki emerytalne do ZUS, może wystąpić o ponowne obliczenie świadczenia. Zwykle robi się to po zakończeniu roku kalendarzowego albo po ustaniu ubezpieczenia.

Polska i zagraniczna emerytura jednocześnie

Można pobierać polską emeryturę i świadczenie z innego państwa, jeżeli spełnione są warunki przewidziane w każdym z tych systemów. Polska emerytura z ZUS jest obliczana według polskich przepisów i zależy przede wszystkim od składek zapisanych na koncie ubezpieczonego, kapitału początkowego, środków z subkonta oraz średniego dalszego trwania życia. Zagraniczne świadczenie jest ustalane przez właściwą instytucję zagraniczną.

Jeżeli dana osoba pracowała np. w Polsce i w Niemczech, w Wielkiej Brytanii albo w USA, nie oznacza to jednej wspólnej emerytury z jednego państwa. Zwykle każde państwo wydaje własną decyzję i wypłaca własną część świadczenia, jeśli przepisy danego kraju na to pozwalają. Podobne zasady mogą wystąpić przy świadczeniach takich jak emerytura w innym kraju umownym albo wypłata emerytury z innego kraju UE.

Praca w Wielkiej Brytanii a polska emerytura

Wielka Brytania nie jest już państwem członkowskim Unii Europejskiej, ale uprawnienia emerytalne osób pracujących w Polsce i w Wielkiej Brytanii nadal są chronione przez przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Znaczenie ma zwłaszcza to, czy dana sytuacja była objęta umową o wystąpieniu, czy dotyczy nowych okresów po 1 stycznia 2021 r.

Osoba, która pracowała w Wielkiej Brytanii, może ubiegać się o brytyjską emeryturę państwową, jeśli spełni warunki wynikające z brytyjskich przepisów. Dla nowej brytyjskiej emerytury państwowej co do zasady wymagane jest co najmniej 10 kwalifikujących lat ubezpieczenia National Insurance, przy czym lata te nie muszą następować po sobie. Wysokość świadczenia zależy od brytyjskiego rekordu ubezpieczeniowego i ewentualnych zasad koordynacji.

Jeżeli osoba mieszka w Polsce i chce ubiegać się o świadczenie z Wielkiej Brytanii, zwykle składa wniosek w państwie zamieszkania, a instytucje ubezpieczeniowe przekazują sobie informacje. Warto gromadzić dokumenty potwierdzające zatrudnienie, takie jak numer National Insurance, payslipy, P60, P45, umowy i zaświadczenia pracodawców.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 103–106 oraz art. 103a.
• ZUS – wpływ przychodów z tytułu pracy wykonywanej za granicą na emeryturę lub rentę.
• ZUS – limity dorabiania od 1 marca 2026 r..
• Komunikat Prezesa ZUS z 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia za I kwartał 2026 r..
• Serwis Brexit.gov.pl – koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego po Brexicie.
• GOV.UK – zasady nowej brytyjskiej emerytury państwowej.