Polska emerytura a praca za granicą – limity i zgłoszenie do ZUS

Czy można pobierać polską emeryturę i pracować za granicą?

Emeryt podejmujący zatrudnienie poza Polską powinien osobno sprawdzić zagadnienie: praca za granicą na emeryturze a zgłoszenie do ZUS. Samo podjęcie pracy za granicą nie powoduje utraty prawa do polskiej emerytury. Trzeba jednak rozróżnić sytuację osoby, która osiągnęła już powszechny wiek emerytalny, od wcześniejszego emeryta lub rencisty, którego nadal obowiązują limity przychodu. Przy państwach poza UE trzeba dodatkowo sprawdzić lokalne zasady ubezpieczeniowe i podatkowe; przykładem jest praca w ZEA przy pobieraniu polskiej emerytury.

Jeżeli kobieta ukończyła 60 lat, a mężczyzna 65 lat i mają ustalone prawo do zwykłej emerytury z ZUS, ich przychody z pracy, także zagranicznej, zasadniczo nie powodują zmniejszenia ani zawieszenia świadczenia. W takiej sytuacji emeryt może pracować na etacie, wykonywać zlecenia albo prowadzić działalność za granicą i nadal pobierać polską emeryturę.

Więcej uwagi wymagają wcześniejsze emerytury, renty oraz sytuacje, w których osoba po nabyciu prawa do emerytury nadal pozostaje w stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą. Wtedy trzeba sprawdzić zarówno limity dorabiania, jak i zasadę z art. 103a ustawy emerytalnej.

Kogo dotyczą limity dorabiania do emerytury?

Limity dorabiania dotyczą przede wszystkim osób, które pobierają wcześniejszą emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy albo rentę rodzinną i uzyskują przychód z działalności uwzględnianej przy zawieszaniu lub zmniejszaniu świadczeń. Chodzi m.in. o przychód z umowy o pracę, umowy-zlecenia, umowy agencyjnej, innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, a także z pozarolniczej działalności gospodarczej i współpracy przy jej wykonywaniu.

Zasady te obejmują również przychody z pracy wykonywanej za granicą. Dla zastosowania limitów nie jest decydujące samo miejsce wykonywania pracy; trzeba ustalić charakter aktywności i to, czy uzyskany przychód należy uwzględnić według przepisów o zawieszaniu i zmniejszaniu emerytur i rent.

Limitów nie stosuje się co do zasady do emerytów, którzy osiągnęli powszechny wiek emerytalny. Trzeba jednak pamiętać o dwóch praktycznych wyjątkach. Po pierwsze, art. 103a może spowodować zawieszenie wypłaty emerytury przy kontynuowaniu zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy bez wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy. Po drugie, jeżeli ZUS podwyższa emeryturę do kwoty najniższej emerytury, osiągnięcie przychodu przekraczającego kwotę tej dopłaty może spowodować wypłatę świadczenia bez podwyższenia do minimum.

Limity dorabiania do emerytury w 2026 r.

Limity są ustalane kwartalnie na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez Prezesa GUS. Przychód nieprzekraczający 70% przeciętnego wynagrodzenia nie powoduje zmniejszenia świadczenia. Przychód wyższy niż 70%, ale nieprzekraczający 130% przeciętnego wynagrodzenia, może spowodować zmniejszenie świadczenia, natomiast przekroczenie 130% powoduje jego zawieszenie.

Jeżeli przychód mieści się między niższym a wyższym progiem, ZUS zmniejsza świadczenie o kwotę przekroczenia, ale nie więcej niż o maksymalną kwotę zmniejszenia. Od 1 marca 2026 r. maksymalne zmniejszenie emerytury oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi 989,41 zł.

Gdzie i kiedy zgłosić pracę za granicą do ZUS?

Jeżeli emeryta albo rencistę obowiązują limity dorabiania, powinien poinformować ZUS o podjęciu pracy oraz o przewidywanej wysokości przychodu. Można to zrobić na formularzu EROP. Po zakończeniu roku trzeba rozliczyć faktycznie osiągnięty przychód, przekazując zaświadczenie płatnika składek albo – w sytuacjach, w których ZUS je dopuszcza – własne oświadczenie. Termin na rozliczenie przychodów za poprzedni rok upływa z końcem lutego.

Obowiązek informacyjny może dotyczyć również zarobków uzyskiwanych poza Polską. Nie przesądza o nim miejsce opodatkowania dochodu. Kwestie podatkowe należy oceniać osobno, zwłaszcza gdy emeryt zmienia rezydencję podatkową albo pobiera świadczenia z kilku krajów; w takich sprawach pomocne może być indywidualne rozliczenie podatkowe emerytury.

Nie warto pomijać obowiązku informacyjnego. Jeżeli osoba, której dotyczyły limity, osiągała przychód i nie poinformowała ZUS, może zostać zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata kalendarzowe poprzedzające rok wydania decyzji o rozliczeniu. Jeżeli przychód został zgłoszony, okres, za który ZUS może żądać zwrotu w związku z osiągnięciem przychodu, jest zasadniczo ograniczony do jednego roku kalendarzowego poprzedzającego rok wydania decyzji.

Czy trzeba rozwiązać umowę o pracę przed wypłatą emerytury?

Art. 103a ustawy emerytalnej przewiduje zawieszenie prawa do emerytury bez względu na wysokość przychodu, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego pracował bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. Oznacza to, że samo osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego nie usuwa tego warunku.

Nie oznacza to, że wniosek o emeryturę można złożyć dopiero po rozwiązaniu umowy. ZUS może ustalić prawo do emerytury, ale dopóki stosunek pracy z dotychczasowym pracodawcą nie zostanie rozwiązany, wypłata świadczenia będzie zawieszona. Po ustaniu zatrudnienia można ponownie podjąć pracę, również u tego samego pracodawcy.

Przy zatrudnieniu zagranicznym trzeba ustalić, jakie dokumenty potwierdzą rozwiązanie stosunku pracy. W praktyce mogą to być zagraniczne świadectwa pracy, zaświadczenia pracodawcy, dokumenty ubezpieczeniowe albo inne dokumenty jednoznacznie wskazujące datę zakończenia zatrudnienia.

Czy praca za granicą podwyższy polską emeryturę?

Nie zawsze. Składki opłacane do zagranicznego systemu ubezpieczeń społecznych co do zasady budują uprawnienia emerytalne w państwie, w którym są odprowadzane. Nie zwiększają automatycznie salda konta emerytalnego w ZUS, chyba że w danym okresie składki trafiają również do polskiego systemu.

Okresy pracy za granicą mogą mieć jednak znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczeń na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W państwach UE i EFTA oraz w państwach objętych odpowiednimi umowami międzynarodowymi możliwe jest doliczenie zagranicznego stażu do spełnienia warunków do świadczenia, a każde państwo ustala i wypłaca świadczenie zgodnie z własnymi przepisami i zasadami koordynacji.

Jeżeli emeryt po przyznaniu świadczenia nadal podlega ubezpieczeniom w Polsce i odprowadza składki emerytalne do ZUS, może wystąpić o ponowne obliczenie świadczenia na zasadach przewidzianych w ustawie.

Polska i zagraniczna emerytura jednocześnie

Można pobierać polską emeryturę i świadczenie z innego państwa, jeżeli spełnione są warunki przewidziane w każdym z tych systemów. Polska emerytura z ZUS jest obliczana według polskich przepisów i zależy przede wszystkim od składek zapisanych na koncie ubezpieczonego, kapitału początkowego, środków z subkonta oraz średniego dalszego trwania życia. Zagraniczne świadczenie ustala właściwa instytucja zagraniczna.

Jeżeli dana osoba pracowała np. w Polsce i w Niemczech, Wielkiej Brytanii albo USA, nie oznacza to jednej wspólnej emerytury wypłacanej przez jedno państwo. Zwykle każde państwo wydaje własną decyzję i wypłaca własne świadczenie lub jego część, jeśli spełnione są warunki w danym systemie. Podobne zasady mogą wystąpić przy świadczeniach takich jak emerytura w innym kraju umownym.

Praca w Wielkiej Brytanii a polska emerytura

Wielka Brytania nie jest państwem członkowskim Unii Europejskiej, ale uprawnienia emerytalne osób pracujących w Polsce i w Wielkiej Brytanii nadal mogą podlegać regułom koordynacji zabezpieczenia społecznego. Znaczenie ma m.in. okres, w którym wykonywano pracę, oraz to, czy dana sytuacja jest objęta umową o wystąpieniu, czy zasadami obowiązującymi w relacjach UE–Wielka Brytania po 1 stycznia 2021 r.

Osoba, która pracowała w Wielkiej Brytanii, może ubiegać się o brytyjską emeryturę państwową, jeśli spełni warunki wynikające z brytyjskich przepisów. Dla nowej brytyjskiej emerytury państwowej co do zasady potrzeba co najmniej 10 kwalifikujących lat w rekordzie National Insurance, aby uzyskać jakiekolwiek świadczenie, przy czym szczegółową ocenę należy oprzeć na indywidualnym rekordzie ubezpieczeniowym i zasadach koordynacji.

Jeżeli osoba mieszka w Polsce i chce ubiegać się o świadczenie z Wielkiej Brytanii, warto zgromadzić dokumenty potwierdzające zatrudnienie i ubezpieczenie, takie jak numer National Insurance, P60, P45, payslipy, umowy i zaświadczenia pracodawców. Sposób złożenia wniosku zależy od sytuacji ubezpieczonego i właściwych zasad koordynacji.

FAQ

Jakie limity ZUS obowiązują od 1 września 2026 r.?

Od 1 września do 30 listopada 2026 r. przychód do 6463,20 zł miesięcznie nie powoduje zmniejszenia świadczenia. Przychód wyższy niż 6463,20 zł, ale nieprzekraczający 12 003,10 zł, może spowodować zmniejszenie świadczenia. Przekroczenie 12 003,10 zł powoduje jego zawieszenie.

Czy muszę zgłaszać zagraniczne zarobki do ZUS?

Jeżeli należysz do grupy osób objętych limitami dorabiania, musisz informować ZUS o pracy i przychodach, również zagranicznych, oraz rozliczyć przychód po zakończeniu roku. Emeryt, który osiągnął powszechny wiek emerytalny i nie jest objęty szczególnym wyjątkiem, co do zasady nie musi zgłaszać przychodu tylko z powodu limitów dorabiania.

Kiedy ZUS zawiesi emeryturę z powodu pracy za granicą?

W przypadku świadczeń objętych limitami ZUS zawiesza wypłatę, gdy przychód przekroczy 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Niezależnie od wysokości przychodu art. 103a może też zablokować wypłatę emerytury, jeżeli emeryt kontynuuje zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy bez wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy.

Czy limity dotyczą osoby, która ukończyła 60 albo 65 lat?

Co do zasady nie. Kobieta po ukończeniu 60 lat i mężczyzna po ukończeniu 65 lat mogą dorabiać do zwykłej emerytury bez limitów. Osobno trzeba sprawdzić art. 103a oraz zasady dotyczące emerytury podwyższanej do kwoty minimalnej.

Czy praca w Wielkiej Brytanii może dać prawo do brytyjskiej emerytury?

Tak, jeżeli spełnione są warunki brytyjskiego systemu. Dla nowej brytyjskiej emerytury państwowej co do zasady potrzeba co najmniej 10 kwalifikujących lat w rekordzie National Insurance, ale konkretne uprawnienia należy potwierdzić na podstawie własnego rekordu ubezpieczeniowego.

Czy zagraniczne składki powiększą polską emeryturę?

Zazwyczaj nie bezpośrednio. Składki płacone za granicą z reguły budują świadczenie w państwie, w którym są odprowadzane. Zagraniczne okresy ubezpieczenia mogą jednak mieć znaczenie przy ustalaniu prawa do świadczeń na zasadach koordynacji.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególności art. 103–106 oraz art. 103a.
• ZUS – wpływ przychodów z tytułu pracy wykonywanej za granicą na emeryturę lub rentę.
• ZUS – limity dorabiania i maksymalne kwoty zmniejszenia od 1 marca 2026 r..
• Komunikat Prezesa ZUS z 14 maja 2026 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia za I kwartał 2026 r..
• Komunikat Prezesa ZUS z 18 sierpnia 2026 r. w sprawie kwot przychodu obowiązujących od 1 września 2026 r..
• Serwis Brexit.gov.pl – koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego po Brexicie.
• GOV.UK – zasady nowej brytyjskiej emerytury państwowej.