Praca na statku dla armatora z USA a podatek w Polsce

Ocena, czy trzeba zapłacić podatek w Polsce od pracy w restauracji na statku, wymaga sprawdzenia dwóch kwestii: po pierwsze Pana rezydencji podatkowej w Polsce, a po drugie treści właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Jeżeli ma Pan miejsce zamieszkania dla celów podatkowych w Polsce, to zgodnie z art. 3 ust. 1a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium RP uważa się osobę fizyczną, która:

1. posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych, czyli ośrodek interesów życiowych, albo
2. przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Wystarczy spełnienie jednego z tych warunków. W takiej sytuacji, na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlega Pan w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli co do zasady od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania.

Jednocześnie art. 4a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie stanowi, że przepisy o rezydencji i obowiązku podatkowym stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. To oznacza, że sama polska rezydencja nie przesądza jeszcze o konieczności zapłaty podatku w Polsce od pracy na statku.

Kiedy dochód z pracy na statku może być zwolniony w Polsce?

W opisanej sytuacji kluczowa jest umowa między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisana w Waszyngtonie 8 października 1974 r..

Zgodnie z art. 16 tej umowy wynagrodzenia otrzymywane z tytułu pracy lub usług osobistych wykonywanych jako pracownik na statku lub samolocie eksploatowanym w transporcie międzynarodowym przez osobę mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę w jednym z umawiających się państw są zwolnione od opodatkowania przez drugie umawiające się państwo, jeżeli taka osoba fizyczna jest członkiem regularnej załogi statku lub samolotu.

W praktyce oznacza to, że jeżeli:

• statek jest eksploatowany w transporcie międzynarodowym,
• przedsiębiorstwo eksploatujące statek ma siedzibę lub miejsce zamieszkania w USA,
• jest Pan członkiem regularnej załogi statku,

to wynagrodzenie z tej pracy powinno być w Polsce zwolnione z opodatkowania.

Co oznacza „członek regularnej załogi”?

To bardzo ważny warunek. Sama praca „na statku” nie wystarcza automatycznie do skorzystania ze zwolnienia. Trzeba ustalić, czy dana osoba faktycznie należy do regularnej załogi jednostki, a nie wykonuje jedynie incydentalne usługi na pokładzie.

Przy pracy w restauracji na statku zwykle jest to możliwe, ale zależy od dokumentów i realnych warunków zatrudnienia, w szczególności od:

• umowy o pracę lub kontraktu,
• zakresu obowiązków,
• wpisów w dokumentach marynarskich lub załogowych,
• tego, czy praca jest związana z normalnym funkcjonowaniem statku podczas rejsu.

Jeżeli status członka załogi jest wątpliwy, urząd skarbowy może oczekiwać dokumentów potwierdzających charakter zatrudnienia.

Czy zawsze nie trzeba składać PIT w Polsce?

Nie zawsze. Stwierdzenie, że „nie trzeba składać żadnych zeznań podatkowych”, jest prawidłowe tylko wtedy, gdy w danym roku podatkowym nie uzyskał Pan innych dochodów podlegających wykazaniu w Polsce i rzeczywiście całość dochodu z pracy na statku korzysta ze zwolnienia.

Jeżeli uzyskiwał Pan wyłącznie taki dochód i nie miał innych polskich lub zagranicznych przychodów wpływających na obowiązek złożenia zeznania, co do zasady może nie powstać obowiązek złożenia rocznego PIT w Polsce.

Jeżeli jednak oprócz pracy na statku miał Pan np. dochody z pracy w Polsce, działalności gospodarczej, najmu albo inne przychody wymagające rozliczenia, obowiązek złożenia zeznania może powstać. Wtedy trzeba ustalić, czy dochód ze statku wpływa na sposób obliczenia podatku od pozostałych dochodów.

Dlatego końcowy wniosek zależy od całego rocznego rozliczenia, a nie tylko od jednego źródła przychodu.

Jakie dokumenty warto zachować?

Dla własnego bezpieczeństwa warto przechowywać:

• kontrakt lub umowę z pracodawcą,
• zaświadczenie o zatrudnieniu na statku,
• dane przedsiębiorstwa eksploatującego statek i jego siedziby,
• dokumenty potwierdzające trasy i charakter rejsów,
• roczne zestawienia wynagrodzeń,
• dokumenty potwierdzające status członka załogi.

Takie dokumenty mogą być potrzebne w razie pytań urzędu skarbowego albo przy wniosku o interpretację indywidualną.

Tabela: kiedy dochód z pracy na statku zwykle jest zwolniony w Polsce?

Przykłady

Poniżej dwa typowe warianty, które pokazują, jak te zasady działają w praktyce.

FAQ

Czy sama praca w restauracji na statku oznacza zwolnienie z PIT w Polsce?

Nie. Potrzebne jest jeszcze spełnienie warunków z art. 16 umowy polsko-amerykańskiej, zwłaszcza wykonywanie pracy jako członek regularnej załogi na statku eksploatowanym w transporcie międzynarodowym.

Czy ma znaczenie, że statek „należy do USA”?

Tak, ale ważniejsze od samej potocznej informacji o „amerykańskim statku” jest to, jakie przedsiębiorstwo faktycznie eksploatuje statek i gdzie ma siedzibę. To trzeba potwierdzić dokumentami.

Czy muszę złożyć PIT w Polsce, jeśli poza statkiem pracowałem też w kraju?

Bardzo możliwe, że tak. Jeżeli miał Pan inne dochody podlegające rozliczeniu w Polsce, samo zwolnienie dochodu ze statku nie wyłącza automatycznie obowiązku złożenia rocznego zeznania.

Czy urząd skarbowy może żądać dowodów?

Tak. W razie wątpliwości urząd może poprosić o umowę, zaświadczenie od pracodawcy, dane armatora lub operatora statku i dokumenty potwierdzające status członka załogi.

Źródła

• art. 3 ust. 1, ust. 1a oraz art. 4a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
• art. 16 umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki o uniknięciu podwójnego opodatkowania i zapobieżeniu uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu, podpisanej w Waszyngtonie 8 października 1974 r.
• interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 12 czerwca 2013 r., nr IPTPB2/415-228/13-2/JR