Podatek od dochodów z Islandii a rozliczenie w Polsce

Rezydencja podatkowa jest punktem wyjścia

Przy pracy w Islandii pierwsze pytanie nie brzmi jeszcze, ile podatku wyniesie w Polsce, ale gdzie dana osoba ma miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Polski rezydent podatkowy podlega w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, czyli co do zasady rozlicza w Polsce całość swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia. Zawsze trzeba jednak uwzględnić właściwą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Za polskiego rezydenta podatkowego uważa się osobę, która ma w Polsce ośrodek interesów życiowych, czyli centrum interesów osobistych lub gospodarczych, albo przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. W praktyce liczą się m.in. rodzina, mieszkanie, stałe związki osobiste, majątek, miejsce pracy, działalność gospodarcza, rachunki bankowe i realny zamiar stałego pobytu.

Samo wykonywanie pracy w Islandii przez kilka miesięcy nie musi automatycznie oznaczać utraty polskiej rezydencji podatkowej. Jeżeli jednak wyjazd ma charakter długotrwały, centrum życia przeniosło się do Islandii, a w Polsce pozostają wyłącznie ograniczone powiązania, trzeba zbadać rezydencję według polskiej ustawy o PIT i reguł kolizyjnych z umowy między Polską a Islandią.

W podobnych sprawach istotne jest nie tylko miejsce wykonywania pracy, ale również rezydencja podatkowa i źródło dochodów. Zobacz również omówienie tematu: rezydencja a praca w UE.

Kiedy Islandia może opodatkować wynagrodzenie za pracę?

Zgodnie z art. 15 umowy między Polską a Islandią wynagrodzenie osoby mającej miejsce zamieszkania w jednym państwie z pracy najemnej podlega opodatkowaniu tylko w tym państwie, chyba że praca jest wykonywana w drugim państwie. Jeżeli praca jest wykonywana w Islandii, wynagrodzenie może być opodatkowane w Islandii.

Od tej zasady istnieje wyjątek. Wynagrodzenie za pracę wykonywaną w Islandii podlega opodatkowaniu wyłącznie w państwie rezydencji pracownika, jeżeli łącznie spełnione są trzy warunki: pracownik przebywa w Islandii nie dłużej niż 183 dni w każdym dwunastomiesięcznym okresie rozpoczynającym się lub kończącym w danym roku podatkowym, wynagrodzenie wypłaca pracodawca niemający miejsca zamieszkania ani siedziby w Islandii oraz wynagrodzenie nie jest ponoszone przez zakład lub stałą placówkę pracodawcy w Islandii.

Jeżeli choć jeden z tych warunków nie jest spełniony, Islandia może opodatkować dochody z pracy wykonywanej na jej terytorium. Tak będzie najczęściej wtedy, gdy praca najemna w Islandii wykonywana jest dla islandzkiego pracodawcy albo pobyt przekracza limit 183 dni. Przy analizie takich wyjazdów pomocne może być także omówienie sytuacji, w której praca za granicą łączy się z dochodami uzyskiwanymi w Polsce.

Metoda wyłączenia z progresją przy dochodach z Islandii

W relacji Polska-Islandia przy dochodach z pracy najemnej zastosowanie ma metoda wyłączenia z progresją. Oznacza to, że dochód z Islandii, który zgodnie z umową może być opodatkowany w Islandii, jest w Polsce zwolniony z podatku. Polska może jednak uwzględnić ten dochód przy ustalaniu stopy procentowej podatku od innych dochodów opodatkowanych w Polsce według skali podatkowej.

Praktyczny skutek jest taki, że jeżeli polski rezydent podatkowy uzyskał w danym roku dochody z pracy w Islandii oraz dochody z pracy w Polsce, dochód islandzki nie jest drugi raz opodatkowany w Polsce, ale wpływa na wysokość podatku od polskich dochodów. Jeżeli natomiast podatnik miał wyłącznie dochody z Islandii zwolnione w Polsce na podstawie umowy i nie korzysta ze wspólnego rozliczenia ani innych preferencji wymagających zeznania, zwykle nie ma obowiązku składania w Polsce PIT tylko z tego powodu.

Jeżeli oprócz wynagrodzenia podatnik otrzymuje również świadczenie emerytalne z Islandii, osobno omawiamy rozliczenie pracy i emerytury z Islandii w Polsce.

Nie należy mylić tej metody z metodą proporcjonalnego odliczenia. Przy metodzie wyłączenia z progresją nie odlicza się islandzkiego podatku od polskiego podatku od tego samego dochodu, ponieważ dochód z pracy w Islandii jest w Polsce zwolniony. Islandzki podatek ma znaczenie przede wszystkim dla rozliczenia w Islandii i dokumentacyjnie, a nie jako klasyczne odliczenie w polskim PIT.

Jak wykazać dochody z Islandii w polskim zeznaniu?

Polski rezydent, który oprócz dochodów z Islandii uzyskał dochody podlegające w Polsce opodatkowaniu według skali podatkowej, składa PIT-36 z załącznikiem PIT/ZG. Załącznik PIT/ZG sporządza się odrębnie dla każdego państwa, z którego uzyskano dochody zagraniczne.

Przychód z pracy w Islandii należy ustalić na podstawie dokumentów od pracodawcy lub islandzkiego organu podatkowego. Następnie przychód w walucie obcej przelicza się na złote według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu. Przy pracy najemnej za granicą polskie przepisy pozwalają pomniejszyć przychód o 30% wartości diety za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku pracy. Nie jest to roczny limit trzydziestu diet, lecz pomniejszenie liczone za dni pobytu spełniające warunki ustawowe.

Dopiero po takim ustaleniu dochodu zagranicznego oblicza się stopę procentową właściwą dla łącznych dochodów, a następnie stosuje ją wyłącznie do dochodów opodatkowanych w Polsce. Przy rozliczaniu dochodów z pracy najemnej warto pamiętać, że dochody zagraniczne wymagają porównania danych z dokumentów płacowych, dat wypłat, kursów walut, polskich kosztów uzyskania przychodów oraz zasad z właściwej umowy podatkowej.

Co w sytuacji, gdy podatnik stał się rezydentem Islandii?

Jeżeli dana osoba przeniosła centrum interesów życiowych do Islandii i zgodnie z umową podatkową powinna być uznana za rezydenta Islandii, Polska może opodatkować zasadniczo tylko dochody osiągnięte ze źródeł położonych w Polsce, o ile przepisy i umowa przyznają Polsce takie prawo. Przykładem mogą być wynagrodzenia za pracę faktycznie wykonywaną w Polsce, dochody z polskiej działalności gospodarczej, najmu nieruchomości położonej w Polsce albo sprzedaży określonych składników majątku.

W razie sporu o rezydencję istotne znaczenie mają dokumenty potwierdzające faktyczne okoliczności życia i pracy, w tym umowa o pracę, umowa najmu mieszkania, dokumenty rodzinne, potwierdzenia pobytu, rachunki, certyfikat rezydencji podatkowej, decyzje lub zaświadczenia organów podatkowych. Sam meldunek, adres korespondencyjny albo posiadanie rachunku bankowego zwykle nie rozstrzygają sprawy samodzielnie.

Jakich dokumentów warto dopilnować?

Osoba pracująca w Islandii powinna zachować przede wszystkim umowę z pracodawcą, paski płacowe, roczne zestawienie dochodów, informację o pobranym podatku, potwierdzenia wypłat, dokumenty dotyczące pobytu i ewentualny certyfikat rezydencji podatkowej. Przy rozliczeniu w Polsce potrzebne mogą być również dane o dochodach z Polski, zaliczkach pobranych przez polskich płatników oraz informacje o ulgach i preferencjach podatkowych.

Jeżeli praca za granicą obejmuje przełom roku podatkowego, warto oddzielnie przeanalizować każdy rok. Rezydencja, liczba dni pobytu, wysokość dochodów, pracodawca i obowiązek złożenia PIT mogą być inne w poszczególnych latach.

FAQ

Źródła

• Tekst syntetyczny Konwencji MLI oraz umowy między Polską a Islandią w sprawie unikania podwójnego opodatkowania
• Ministerstwo Finansów: dochody z pracy wykonywanej za granicą
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych