Zgłoszenie dziecka żony do ubezpieczenia zdrowotnego

Zgłoszenie żony i dziecka żony do ubezpieczenia zdrowotnego

Nie ma przeszkód prawnych, aby mąż zgłosił do ubezpieczenia zdrowotnego swoją żonę oraz dziecko żony z poprzedniego związku, o ile żona i dziecko nie mają własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego. Dotyczy to np. sytuacji, gdy żona nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i nie podlega ubezpieczeniu z innego tytułu.

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wprost zalicza do członków rodziny między innymi małżonka oraz dziecko własne, dziecko drugiego małżonka i dziecko przysposobione. Dziecko może być zgłoszone jako członek rodziny do ukończenia 18 lat, a jeżeli kontynuuje naukę w szkole, uczelni albo szkole doktorskiej – do ukończenia 26 lat. Przy znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniu równoważnym ograniczenie wieku nie obowiązuje.

Nazwisko dziecka nie ma znaczenia. Decydujące jest to, że po zawarciu małżeństwa dziecko stało się dzieckiem małżonka osoby ubezpieczonej. Nie trzeba też przeprowadzać przysposobienia, aby samo zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego było możliwe.

Kiedy zgłoszenie nie będzie możliwe albo trzeba je zmienić?

Zgłoszenie członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego jest możliwe tylko wtedy, gdy ta osoba nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia. Jeżeli żona podejmie pracę, zacznie prowadzić działalność gospodarczą, zarejestruje się jako bezrobotna albo uzyska inny tytuł ubezpieczeniowy, powinna zostać wyrejestrowana jako członek rodziny. Podobnie dziecko trzeba wyrejestrować, gdy uzyska własny tytuł do ubezpieczenia, np. podejmie zatrudnienie lub zacznie pobierać rentę.

W praktyce warto też pamiętać, że przy zmianie pracy albo formy zatrudnienia osoby ubezpieczonej członków rodziny zwykle trzeba zgłosić ponownie. Jedno dawne zgłoszenie nie zawsze wystarczy, gdy zmienia się płatnik składek.

Jak zgłosić członka rodziny w ZUS?

Jeżeli męża zgłasza do ubezpieczenia płatnik składek, np. pracodawca, mąż powinien poinformować płatnika o członkach rodziny, których chce zgłosić. Powinien zrobić to w ciągu 7 dni od dnia, w którym powstały okoliczności uzasadniające zgłoszenie, czyli np. od dnia ślubu albo od utraty przez żonę lub dziecko innego tytułu do ubezpieczenia.

Jeżeli mąż sam zgłasza się do ubezpieczenia zdrowotnego, np. jako przedsiębiorca, składa formularz ZUS ZCNA. Do zgłoszenia potrzebne są podstawowe dane identyfikacyjne członka rodziny, w szczególności imię, nazwisko, PESEL, data urodzenia oraz stopień pokrewieństwa lub powinowactwa. W przypadku dziecka żony stosuje się kategorię dziecka małżonka.

Zgłoszenie członka rodziny nie powoduje opłacania dodatkowej składki zdrowotnej. Ma jednak praktyczne znaczenie, bo porządkuje status w systemach ZUS i NFZ oraz ułatwia potwierdzanie prawa do świadczeń.

Ubezpieczenie dziecka a prawa biologicznego ojca

Zgłoszenie dziecka do ubezpieczenia zdrowotnego przez obecnego męża matki nie zmienia sytuacji prawnej biologicznego ojca. Nie odbiera mu władzy rodzicielskiej, nie uchyla obowiązku alimentacyjnego, nie zmienia zasad kontaktów i nie powoduje przysposobienia dziecka. Jest to wyłącznie czynność z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego.

Jeżeli problem dotyczy także relacji prawnej dziecka z obecnym mężem matki, trzeba odróżnić zwykłe zgłoszenie do ubezpieczenia od adopcji. Przysposobienie wywołuje znacznie dalej idące skutki rodzinne, w tym wpływa na władzę rodzicielską i obowiązki alimentacyjne. Praktyczne omówienie tej kwestii znajdziesz w artykułach: adopcja a alimenty oraz skutki przysposobienia.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej ojca dziecka

Ograniczenie władzy rodzicielskiej ojca nie następuje automatycznie dlatego, że matka ponownie wyszła za mąż, dziecko nosi inne nazwisko albo ojciec nie mieszka z dzieckiem. Decydujące jest dobro dziecka oraz konkretna sytuacja rodzinna.

Jeżeli rodzice żyją osobno, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę drugiego do określonych obowiązków i uprawnień, np. do współdecydowania o wyborze szkoły, leczeniu, wyjazdach zagranicznych albo zmianie miejsca pobytu dziecka. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być art. 107 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd może wydać zarządzenia na podstawie art. 109 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Może między innymi zobowiązać rodziców do określonego postępowania, ustanowić nadzór kuratora, skierować rodzinę do specjalistycznej pomocy albo ograniczyć samodzielność rodzica w podejmowaniu decyzji dotyczących dziecka.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej jest dalej idącym środkiem. Zgodnie z art. 111 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd może pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej, gdy nie może ona być wykonywana z powodu trwałej przeszkody, gdy rodzic nadużywa władzy albo rażąco zaniedbuje obowiązki względem dziecka.

Jak złożyć wniosek o ograniczenie albo pozbawienie władzy rodzicielskiej?

Wniosek składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego według miejsca zamieszkania dziecka, a gdy nie można go ustalić – według miejsca pobytu dziecka. We wniosku trzeba wskazać, czego matka żąda, np. ograniczenia ojcu władzy rodzicielskiej do współdecydowania tylko o najważniejszych sprawach dziecka albo pozbawienia go władzy rodzicielskiej.

Najważniejsze jest uzasadnienie. Powinno opisywać konkretne fakty: brak zainteresowania dzieckiem, niewykonywanie obowiązków, nadużywanie alkoholu lub narkotyków, przemoc, poważne zaniedbania, utrudnianie leczenia, konflikt o szkołę, wyjazdy albo dokumenty dziecka. Samo ogólne stwierdzenie, że ojciec nie pomaga albo jest trudny we współpracy, może nie wystarczyć.

Do wniosku warto dołączyć dowody: korespondencję, wydruki wiadomości, dokumenty ze szkoły, dokumentację medyczną, notatki policji, zaświadczenia z pomocy społecznej, wcześniejsze orzeczenia sądowe oraz dane świadków. Sąd może także zasięgnąć opinii specjalistów albo zarządzić wywiad kuratora.

Opłata sądowa od wniosku w sprawie z zakresu władzy rodzicielskiej co do zasady wynosi 100 zł. Jeżeli strona nie jest w stanie jej ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

FAQ

Czy mąż może zgłosić do ubezpieczenia dziecko żony, jeśli dziecko ma inne nazwisko?

Tak. Nazwisko dziecka nie decyduje o prawie do zgłoszenia. Ważne jest to, że dziecko jest dzieckiem małżonka osoby ubezpieczonej i nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego.

Czy do zgłoszenia dziecka potrzebna jest zgoda biologicznego ojca?

Co do zasady nie. Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest czynnością techniczną i nie zmienia władzy rodzicielskiej biologicznego ojca. Nie jest to adopcja ani zmiana nazwiska.

Czy zgłoszenie dziecka przez ojczyma odbiera ojcu alimenty albo kontakty?

Nie. Samo zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego nie wpływa na obowiązek alimentacyjny, kontakty ani władzę rodzicielską biologicznego ojca.

Ile czasu jest na zgłoszenie członka rodziny do ubezpieczenia?

Termin wynosi 7 dni od dnia, w którym powstały okoliczności uzasadniające zgłoszenie. Taki sam termin dotyczy poinformowania o konieczności wyrejestrowania członka rodziny, gdy utraci on ten status albo uzyska własny tytuł do ubezpieczenia.

Czy ograniczenie władzy rodzicielskiej oznacza zakaz kontaktów z dzieckiem?

Nie zawsze. Władza rodzicielska i kontakty to odrębne kwestie. Sąd może ograniczyć zakres decyzji podejmowanych przez rodzica, a jednocześnie pozostawić mu kontakty z dzieckiem, jeżeli jest to zgodne z dobrem dziecka.

Kiedy sąd może pozbawić ojca władzy rodzicielskiej?

Pozbawienie władzy rodzicielskiej jest możliwe w poważnych sytuacjach, np. przy trwałej przeszkodzie w wykonywaniu władzy, nadużywaniu władzy albo rażącym zaniedbywaniu obowiązków względem dziecka. Sama niechęć rodziców do współpracy zwykle nie wystarczy.

Podsumowanie

Dziecko żony z poprzedniego związku może zostać zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego obecnego męża matki jako dziecko małżonka. Nie ma znaczenia, że dziecko nosi nazwisko biologicznego ojca, o ile spełnione są warunki ustawowe i dziecko nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia. Zgłoszenia dokonuje się przez płatnika składek albo na formularzu ZUS ZCNA, a podstawowy termin na zgłoszenie lub wyrejestrowanie wynosi 7 dni. Ograniczenie albo pozbawienie władzy rodzicielskiej ojca wymaga natomiast odrębnego postępowania przed sądem rodzinnym i przekonujących dowodów, że przemawia za tym dobro dziecka.

Źródła

1. Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych – w szczególności art. 5 pkt 3 oraz art. 67 ust. 3, ISAP.
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – w szczególności art. 107, art. 109 i art. 111, ISAP.
3. Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, ISAP.
4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacja „Ubezpieczenie członków rodziny”, ZUS.
5. Narodowy Fundusz Zdrowia, informacja „Jak ubezpieczyć członka rodziny”, pacjent.gov.pl.