Świadczenie rehabilitacyjne po ustaniu zatrudnienia

Świadczenie rehabilitacyjne, nie zasiłek rehabilitacyjny

W praktyce często używa się określenia „zasiłek rehabilitacyjny”, ale prawidłowa nazwa świadczenia przewidziana w ustawie zasiłkowej to świadczenie rehabilitacyjne. Przysługuje ono osobie, która wykorzystała już okres zasiłku chorobowego, nadal jest niezdolna do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.

Podstawą jest art. 18 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Świadczenie nie jest więc automatycznym przedłużeniem zasiłku chorobowego. ZUS ocenia stan zdrowia, dokumentację medyczną i rokowania na odzyskanie zdolności do pracy.

Kto wypłaca świadczenie po ustaniu zatrudnienia?

Jeżeli w czasie trwania umowy pracodawca był płatnikiem zasiłków, może wypłacać zasiłek chorobowy lub świadczenie tylko za okres przypadający na czas trwania zatrudnienia. Po rozwiązaniu albo wygaśnięciu umowy dalszą wypłatę świadczenia za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego przejmuje ZUS, o ile zostaną spełnione ustawowe warunki.

Decyzja ZUS wskazuje, czy świadczenie przysługuje, na jaki okres zostało przyznane i kto je wypłaca. Były pracodawca może być zobowiązany do przekazania dokumentów, np. zaświadczenia płatnika składek, oraz do skorygowania dokumentów rozliczeniowych za okres, w którym świadczenie należało się jeszcze za czas zatrudnienia.

Po zakończeniu świadczenia trzeba też uważać na sposób powrotu do aktywności zawodowej. Osobnym zagadnieniem jest powrót do pracy po świadczeniu, zwłaszcza gdy pracownik nadal ma ograniczenia zdrowotne albo pracodawca kieruje go na badania kontrolne.

Działalność gospodarcza po ustaniu umowy a prawo do świadczenia

Najważniejsza kwestia w opisanej sytuacji dotyczy działalności gospodarczej. Jeżeli w czasie zatrudnienia przedsiębiorca opłacał z działalności tylko składkę zdrowotną, po ustaniu umowy o pracę ta działalność może stać się samodzielnym tytułem do ubezpieczeń społecznych. Dla świadczenia po ustaniu zatrudnienia ma to bardzo duże znaczenie.

Do świadczenia rehabilitacyjnego stosuje się odpowiednio m.in. art. 13 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Oznacza to, że świadczenie za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje, jeżeli osoba niezdolna do pracy kontynuuje albo podejmuje działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres choroby.

W praktyce ZUS może więc odmówić świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu zatrudnienia, jeżeli uzna, że przedsiębiorca nadal faktycznie prowadzi działalność. Znaczenie mają nie tylko wpis w CEIDG, lecz także realne czynności: wystawianie faktur, obsługa klientów, wykonywanie usług, przyjmowanie zleceń, sprzedaż towarów czy zarządzanie firmą w sposób zarobkowy.

Jeżeli działalność faktycznie nie jest wykonywana, sprawa wymaga ostrożnego przygotowania dowodów. Samo twierdzenie, że firma nie przynosi dochodu, może nie wystarczyć. ZUS zwykle bada dokumenty, oświadczenia, rozliczenia, historię zgłoszeń do ubezpieczeń i faktyczne czynności podejmowane w okresie niezdolności do pracy.

Ile wynosi świadczenie rehabilitacyjne?

Świadczenie rehabilitacyjne wynosi co do zasady 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za pierwsze 3 miesiące, a za dalszy okres 75% tej podstawy. Jeżeli niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży, świadczenie wynosi 100% podstawy wymiaru.

Podstawą świadczenia jest podstawa wymiaru zasiłku chorobowego, z odpowiednimi zasadami waloryzacji. Jeżeli świadczenie przysługuje za okres po ustaniu zatrudnienia, podstawa wymiaru nie może przekroczyć 100% przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego dla celów emerytalnych. W praktyce oznacza to, że osoba z wysokim wcześniejszym wynagrodzeniem może dostać świadczenie liczone od ograniczonej podstawy.

Nie da się więc prawidłowo wyliczyć konkretnej kwoty bez danych o wynagrodzeniu, okresach ubezpieczenia, podstawie zasiłku chorobowego, dacie ustania zatrudnienia i ewentualnym ograniczeniu podstawy po ustaniu tytułu ubezpieczenia.

Na jak długo ZUS może przyznać świadczenie?

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy. Może zostać przyznane od razu na dłuższy okres albo w częściach, np. najpierw na kilka miesięcy, a potem po kolejnym badaniu na dalszy okres.

O prawie do świadczenia rozstrzyga ZUS na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika. Jeżeli ubezpieczony nie zgadza się z orzeczeniem, może wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w terminie wskazanym w pouczeniu. Po wydaniu decyzji odmownej można odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Jak złożyć wniosek o świadczenie rehabilitacyjne?

Wniosek składa się na formularzu ZNp-7. Najlepiej zrobić to co najmniej 6 tygodni przed zakończeniem okresu zasiłkowego, aby uniknąć przerwy w wypłacie świadczeń. Do wniosku dołącza się dokumentację medyczną i dokumenty wymagane przez ZUS, zależnie od tego, czy świadczenie ma być wypłacane przez ZUS, czy przez płatnika składek.

Jeżeli świadczenie ma być wypłacane po ustaniu zatrudnienia, ZUS zwykle wymaga także oświadczenia dotyczącego okoliczności wpływających na prawo do świadczenia, w tym informacji o działalności zarobkowej, prawie do emerytury, renty, zasiłku dla bezrobotnych lub innych świadczeń. Warto dokładnie opisać swoją sytuację, bo niepełne albo nieprecyzyjne oświadczenie może skutkować odmową, wezwaniem do uzupełnienia dokumentów albo późniejszym żądaniem zwrotu świadczenia.

Kiedy świadczenie nie przysługuje?

Poza problemem kontynuowania działalności zarobkowej świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje m.in. osobie uprawnionej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego albo urlopu dla poratowania zdrowia. Prawo do świadczenia mogą wyłączyć także okresy, w których ustawa wyłącza prawo do zasiłku, np. wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy lub wykorzystywanie świadczenia niezgodnie z jego celem.

Osoby prowadzące działalność gospodarczą muszą dodatkowo pamiętać o zadłużeniu składkowym. Jeżeli na dzień powstania prawa do świadczenia występuje zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przekraczające ustawowy próg, świadczenie może nie przysługiwać do czasu spłaty zadłużenia. Jeżeli zaległość nie zostanie spłacona w ustawowym terminie, prawo do świadczenia może się przedawnić.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w szczególności art. 13, art. 18, art. 19, art. 22, art. 46, art. 61 i art. 63 – tekst ustawy w ISAP.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, informacje o świadczeniu rehabilitacyjnym po ustaniu tytułu ubezpieczenia – informacja ZUS.
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych, aktualne formularze dotyczące świadczenia rehabilitacyjnego, w tym ZNp-7 – formularze ZUS.