Zamówienie dopalaczy z internetu – co grozi po zatrzymaniu paczki?

Co oznacza zatrzymanie paczki z dopalaczami?

Jeżeli przesyłka została zatrzymana przez organy celno-skarbowe albo Policję, nie oznacza to automatycznie skazania. Najpierw ustala się, co dokładnie znajdowało się w paczce. To bardzo ważne, bo potoczne określenie „dopalacze” nie jest kategorią prawną. W praktyce pod tą nazwą mogą występować:

• środki odurzające,
• substancje psychotropowe,
• nowe substancje psychoaktywne,
• środki zastępcze,
• albo substancje, które w ogóle nie są objęte odpowiedzialnością karną z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Definicje tych pojęć znajdują się odpowiednio w art. 4 pkt 25, pkt 26, pkt 11a i pkt 27 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii.

Dlatego sama informacja o „20 g dopalaczy” nie pozwala jeszcze jednoznacznie ocenić, co grozi. Decydujące będą wyniki badań laboratoryjnych, opis sposobu zamówienia, korespondencja, płatność i to, czy można wykazać, że zamawiający miał objąć substancję we władanie.

Kiedy grozi odpowiedzialność karna?

Jeżeli badanie wykaże, że w przesyłce znajdował się środek odurzający albo substancja psychotropowa wymieniona w załącznikach do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, zastosowanie może mieć art. 62 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Jeżeli ilość zostanie uznana za znaczną, zastosowanie może mieć art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który przewiduje karę pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Z kolei w wypadku mniejszej wagi stosuje się art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, przewidujący grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Jeżeli do faktycznego objęcia substancji we władanie nie doszło, organy mogą rozważać usiłowanie popełnienia przestępstwa. Podstawą jest art. 13 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, zgodnie z którym odpowiada za usiłowanie ten, kto zmierza bezpośrednio do dokonania czynu zabronionego, które jednak nie następuje.

W takich sprawach granica między przygotowaniem a usiłowaniem bywa sporna. Samo złożenie zamówienia nie zawsze wystarczy do przypisania odpowiedzialności – liczy się konkretny stan faktyczny, w tym stopień zaawansowania działania, potwierdzenie zapłaty, dane odbiorcy, korespondencja i możliwość odbioru przesyłki.

Zobacz również: odpowiedzialność za posiadanie marihuany

Czy samo zamówienie z internetu wystarczy do postawienia zarzutów?

Nie zawsze. W praktyce organy ścigania badają, czy można przypisać danej osobie zamiar i konkretne działanie prowadzące do wejścia w posiadanie substancji. Jeżeli paczka była adresowana na dane zamawiającego, opłacona przez niego i zawierała substancję objętą ustawą, ryzyko odpowiedzialności rośnie.

Jeżeli jednak występują wątpliwości co do odbiorcy, rodzaju substancji, świadomości zamawiającego albo celu zakupu, sprawa może wyglądać inaczej. Istotne jest też, czy doszło do przesłuchania, przeszukania telefonu lub komputera oraz czy zabezpieczono korespondencję z dostawcą.

W razie wezwania na przesłuchanie warto pamiętać, że osoba podejrzana ma prawo do obrony, w tym do korzystania z pomocy obrońcy, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, a także prawo do odmowy składania wyjaśnień na podstawie art. 175 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

Nowe substancje psychoaktywne i środki zastępcze – na czym polega różnica?

W praktyce najwięcej nieporozumień dotyczy właśnie tej części przepisów. Nie każda substancja nazywana potocznie dopalaczem powoduje odpowiedzialność karną za „posiadanie” na zasadach z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii przewiduje odrębne regulacje dotyczące nowych substancji psychoaktywnych i środków zastępczych. Zakazy dotyczące ich wytwarzania i wprowadzania do obrotu wynikają w szczególności z art. 44b i następnych tej ustawy, a sankcje administracyjne są powiązane m.in. z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W konkretnych stanach faktycznych może to oznaczać odpowiedzialność administracyjną albo karną, zależnie od rodzaju substancji i zachowania sprawcy.

Jeżeli sprawa dotyczy szerszego handlu, odsprzedaży albo importu pod kątem dalszego rozprowadzania, ocena będzie znacznie surowsza. W takich przypadkach znaczenia nabierają także przepisy dotyczące obrotu substancjami psychoaktywnymi.

Jakie znaczenie ma ilość, na przykład 20 g?

Sama waga nie wystarcza do oceny ryzyka. Znaczenie ma:

• dokładny skład chemiczny substancji,
• jej stężenie,
• liczba możliwych porcji konsumpcyjnych,
• sposób zapakowania,
• czy sprawa wskazuje na użytek własny czy obrót.

Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie zawiera legalnej definicji „znacznej ilości”. Pojęcie to zostało rozwinięte w orzecznictwie i zawsze wymaga odniesienia do rodzaju substancji oraz liczby możliwych dawek. Z tego powodu 20 g jednej substancji może być ocenione inaczej niż 20 g innej.

Podobnie „wypadek mniejszej wagi” z art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie zależy wyłącznie od gramatury. Sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności, w tym rodzaj narkotyku, ilość, cel posiadania, sposób działania i stopień społecznej szkodliwości czynu.

Czy możliwe jest umorzenie postępowania?

Tak, ale nie w każdej sprawie. Jeżeli chodzi o środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, prokurator, a na etapie sądowym także sąd, może umorzyć postępowanie na podstawie art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości.

To nie jest jednak automatyzm. Przepis ma charakter fakultatywny. Organ ocenia m.in. dotychczasową karalność, ilość substancji, okoliczności zamówienia, zachowanie po ujawnieniu sprawy i to, czy substancja była rzeczywiście przeznaczona wyłącznie na własny użytek.

Niezależnie od tego w niektórych sprawach możliwe jest warunkowe umorzenie postępowania na zasadach z art. 66 § 1 i § 2 Kodeksu karnego, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności nie budzą wątpliwości, a sprawca nie był karany za przestępstwo umyślne.

Zobacz również: sprzedaż narkotyków nieletniemu – jaka kara

Co zwykle dzieje się po zatrzymaniu przesyłki?

Typowy przebieg sprawy wygląda następująco:

Jak się zachować, gdy otrzymasz wezwanie?

Jeżeli po zatrzymaniu paczki otrzymasz telefon, wezwanie lub informację o czynnościach Policji albo prokuratury:

• nie usuwaj korespondencji ani danych z urządzeń,
• ustal, w jakim charakterze masz się stawić – świadek czy podejrzany,
• nie zakładaj, że sprawa jest „błaha”,
• skorzystaj z prawa do obrońcy,
• przed złożeniem wyjaśnień sprawdź, czy znany jest wynik badań zabezpieczonej substancji.

Jeżeli przedstawiono zarzut, podejrzany powinien zostać pouczony o swoich uprawnieniach zgodnie z art. 300 § 1 Kodeksu postępowania karnego. W praktyce warto domagać się wglądu do materiałów w zakresie możliwym na danym etapie oraz ustalić, czy organ opiera się tylko na zatrzymaniu paczki, czy także na innych dowodach. Jeżeli zatrzymana przesyłka zawiera klasyczną substancję psychotropową, np. amfetaminę, kwalifikacja i sytuacja procesowa mogą wyglądać inaczej; osobno omawiamy zamówienie amfetaminy przez internet i wezwanie na przesłuchanie.

FAQ

Czy za samo zamówienie dopalaczy można mieć sprawę karną?

Tak, jest to możliwe, ale nie automatyczne. Jeżeli substancja okaże się środkiem odurzającym albo substancją psychotropową, organy mogą badać, czy doszło do usiłowania przestępstwa na podstawie art. 13 § 1 Kodeksu karnego w zw. z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Czy 20 g to znaczna ilość?

Nie da się tego ocenić bez wiedzy, jaka to substancja i ile porcji można z niej uzyskać. Sama masa nie rozstrzyga o kwalifikacji z art. 62 ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Czy można uniknąć skazania?

W niektórych sprawach tak. W grę może wchodzić umorzenie na podstawie art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii albo warunkowe umorzenie postępowania na podstawie art. 66 Kodeksu karnego, ale zależy to od okoliczności sprawy.

Czy warto składać wyjaśnienia od razu?

Najczęściej lepiej najpierw ustalić, jaka substancja została zabezpieczona i jaki jest status procesowy osoby wzywanej. Podejrzany ma prawo odmówić składania wyjaśnień zgodnie z art. 175 § 1 Kodeksu postępowania karnego.

Podsumowanie

Po zatrzymaniu paczki z „dopalaczami” najważniejsze jest ustalenie, co faktycznie zawierała przesyłka. Dopiero wtedy można ocenić, czy sprawa dotyczy przestępstwa z art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, usiłowania z art. 13 § 1 Kodeksu karnego, czy raczej regulacji odnoszących się do nowych substancji psychoaktywnych i środków zastępczych. W takich sprawach drobne szczegóły mają duże znaczenie, dlatego nie warto opierać się wyłącznie na potocznych nazwach produktu lub zapewnieniach sprzedawcy.

Źródła

1. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii – ISAP.

2. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego.