
Zakres obowiązków nauczyciela specjalnego• Autor: Marta Handzlik-Rosuł |
|
Zwracam się z prośbą o poradę prawną w sprawie zakresu obowiązków pedagoga specjalnego. Pracuję w ośrodku szkolno-wychowawczym dla dzieci z umiarkowanym i znacznym upośledzeniem umysłowym. Jestem nauczycielką, prowadzę klasę na etapie gimnazjum. Jedną z uczennic w mojej klasie jest dziewczyna (16 lat) z porażeniem mózgowym, która wymaga odpoczynku w czasie zajęć (leżakowania). Dyrekcja wymaga ode mnie abym wykonywała te czynności jako wychowawca klasy, co wiąże się z ogromnym wysiłkiem fizycznym (dodatkowo jestem zobowiązana do zmiany pampersa). Jestem kobietą 52-letnią i mój stan zdrowia nie pozwala mi na takie obciążenie kręgosłupa. Dyrekcja nie reaguje na moje prośby o pomoc. Jaki jest zakres obowiązków nauczyciela specjalnego? Czy mogę donieść zaświadczenie o moim stanie zdrowia? |
|
Nauczanie w szkole specjalnejNauczyciel szkoły specjalnej jest to osoba pracująca z ludźmi niepełnosprawnymi, z dziećmi specjalnej troski, tzn. przewlekle chorymi, głuchymi i niedosłyszącymi, kalekimi, niewidomymi i niedowidzącymi oraz upośledzonymi umysłowo w różnym stopniu. Głównym celem pracy pedagoga specjalnego jest przygotowanie dzieci niepełnosprawnych, w miarę ich możliwości psychofizycznych, do samodzielnego życia w społeczeństwie. Zadaniem jego jest maksymalne ich usprawnienie, dbanie o wielokierunkowy rozwój oraz wyposażenie w niezbędną wiedzę i umiejętności. Te zadania nauczyciela szkoły specjalnej wynikają z nadrzędnych celów kształcenia i wychowania przyjętych we wszystkich szkołach oraz z celów specyficznych dla danego typu placówki specjalnej. Specyficzne cele uwarunkowane są rodzajem i stopniem niepełnosprawności uczniów, oczekiwaniami dzieci oraz ich opiekunów. Zalicza się do nich przede wszystkim wielokierunkowy rozwój osobowości wychowanków, kompensowanie i korekcję funkcji zaburzonych, usprawnianie funkcji niezaburzonych, ujawnianie i rozwój talentów, przygotowanie do czynnego życia w społeczeństwie, wyrabianie zaradności życiowej i odpowiedzialności za własne porażki i sukcesy. Realizacja tych wszystkich celów i zadań wymaga stałego i systematycznego wykonywania przez nauczycieli różnego rodzaju czynności podstawowych i dodatkowych. Podstawową czynnością nauczycieli jest prowadzenie obowiązkowych zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych bezpośrednio z dziećmi lub młodzieżą. Do zajęć tych zalicza się w szczególności nauczanie określonych przedmiotów w określonych klasach, prowadzenie zajęć specjalistycznych, tj. logopedia, gimnastyka korekcyjna, zajęcia świetlicowe, zajęcia w internacie. Opieka nad dziećmi w czasie zajęć w szkole specjalnejPrzepisy prawne nie nakładają na nauczyciela szkoły specjalnej obowiązku wykonywania czynności, o których mowa w pytaniu. W celu wykonywania czynności, o których mowa w pytaniu, powinna być w klasie zatrudniona tak zwana pomoc nauczyciela.
Niestety, aby dyrektor uwzględnił orzeczenie lekarskie, powinno ono być wystawione przez lekarza medycyny pracy na podstawie badań, na które skierował nauczyciela pracodawca. Bez skierowania dyrektor ma prawo nie uwzględnić orzeczenia dostarczonego przez nauczyciela. Obowiązki nauczyciela szkoły specjalnejNauczyciel szkoły specjalnej jest to osoba pracująca z ludźmi niepełnosprawnymi, z dziećmi specjalnej troski, tzn. przewlekle chorymi, głuchymi i niedosłyszącymi, kalekimi, niewidomymi i niedowidzącymi oraz upośledzonymi umysłowo w różnym stopniu. Głównym celem pracy pedagoga specjalnego jest przygotowanie dzieci niepełnosprawnych, w miarę ich możliwości psychofizycznych, do samodzielnego życia w społeczeństwie. Zadaniem jego jest maksymalne ich usprawnienie, dbanie o wielokierunkowy rozwój oraz wyposażenie w niezbędną wiedzę i umiejętności. Te zadania nauczyciela szkoły specjalnej wynikają z nadrzędnych celów kształcenia i wychowania przyjętych we wszystkich szkołach oraz z celów specyficznych dla danego typu placówki specjalnej. Specyficzne cele uwarunkowane są rodzajem i stopniem niepełnosprawności uczniów, oczekiwaniami dzieci oraz ich opiekunów. Zalicza się do nich przede wszystkim wielokierunkowy rozwój osobowości wychowanków, kompensowanie i korekcję funkcji zaburzonych, usprawnianie funkcji niezaburzonych, ujawnianie i rozwój talentów, przygotowanie do czynnego życia w społeczeństwie, wyrabianie zaradności życiowej i odpowiedzialności za własne porażki i sukcesy. Realizacja tych wszystkich celów i zadań wymaga stałego i systematycznego wykonywania przez nauczycieli różnego rodzaju czynności podstawowych i dodatkowych. Podstawową czynnością nauczycieli jest prowadzenie obowiązkowych zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych bezpośrednio z dziećmi lub młodzieżą. Do zajęć tych zalicza się w szczególności nauczanie określonych przedmiotów w określonych klasach, prowadzenie zajęć specjalistycznych, tj. logopedia, gimnastyka korekcyjna, zajęcia świetlicowe, zajęcia w internacie.
Przepisy prawne nie nakładają na nauczyciela szkoły specjalnej obowiązku wykonywania czynności, o których mowa w pytaniu. W celu wykonywania czynności, o których mowa w pytaniu, powinna być w klasie zatrudniona tak zwana pomoc nauczyciela.
Niestety, aby dyrektor uwzględnił orzeczenie lekarskie, powinno ono być wystawione przez lekarza medycyny pracy na podstawie badań, na które skierował nauczyciela pracodawca. Bez skierowania dyrektor ma prawo nie uwzględnić orzeczenia dostarczonego przez nauczyciela. PrzykładyW jednej z placówek specjalnych pani Anna, nauczycielka z ponad 20-letnim stażem, codziennie prowadziła zajęcia edukacyjne dla dzieci z autyzmem. Jej głównym zadaniem było nie tylko przekazywanie wiedzy, ale także rozwijanie kompetencji społecznych i komunikacyjnych swoich uczniów. Każdego dnia przygotowywała indywidualne plany pracy, dostosowane do potrzeb konkretnego dziecka, a także współpracowała z rodzicami i terapeutami, by wspólnie wspierać rozwój swoich podopiecznych.
W innym przypadku pan Marek, pedagog specjalny zatrudniony w szkole dla dzieci z niepełnosprawnością ruchową, prowadził zajęcia z zakresu rehabilitacji ruchowej i samoobsługi. Jego zadaniem było nauczenie uczniów, jak korzystać z wózków inwalidzkich, jak bezpiecznie poruszać się po budynku oraz jak radzić sobie z codziennymi czynnościami. Nie był natomiast zobowiązany do wykonywania czynności pielęgnacyjnych, które w szkole realizowała osobna osoba — pomoc nauczyciela.
Z kolei pani Jolanta, nauczycielka w ośrodku dla młodzieży z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności intelektualnej, realizowała program nauczania poprzez zajęcia praktyczne. W jej klasie uczniowie uczyli się gotowania prostych potraw, dbania o porządek w swoim otoczeniu oraz podstawowych zasad higieny osobistej. W pracy skupiała się na kształtowaniu umiejętności przydatnych w codziennym życiu, co wymagało od niej nie tylko wiedzy pedagogicznej, ale i cierpliwości oraz dużego zaangażowania. PodsumowaniePraca nauczyciela w szkole specjalnej wymaga nie tylko wiedzy i kompetencji pedagogicznych, ale także ogromnej empatii i zrozumienia dla indywidualnych potrzeb uczniów. Choć zakres obowiązków jest jasno określony przepisami prawa, w praktyce często pojawiają się sytuacje wykraczające poza te ramy. Dlatego tak ważne jest, by zarówno nauczyciele, jak i dyrektorzy placówek mieli świadomość swoich praw i obowiązków oraz dbali o odpowiednie warunki pracy, uwzględniające również stan zdrowia i możliwości fizyczne kadry pedagogicznej. Oferta porad prawnychJeśli masz wątpliwości dotyczące zakresu swoich obowiązków jako nauczyciel szkoły specjalnej, potrzebujesz pomocy w sporze z pracodawcą lub chcesz dowiedzieć się, jakie masz prawa i jak je skutecznie egzekwować — skorzystaj z porad prawnych online. Doświadczeni prawnicy szybko i rzetelnie ocenią Twoją sytuację, przygotują niezbędne pisma lub wskażą najlepsze rozwiązanie. Dzięki temu zyskasz pewność co do swoich praw i unikniesz niepotrzebnego stresu związanego z niejasnościami prawnymi. Źródła:1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając formularz poniżej ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Marta Handzlik-Rosuł Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Szczecińskiego. Specjalizuje się w prawie oświatowym i prawie pracy. Jest praktykującym prawnikiem z wieloletnim doświadczeniem zawodowym i byłym pracownikiem Ministerstwa Edukacji Narodowej. Odpowiada na najbardziej złożone pytania prawne. Jest autorką książki Finanse w oświacie. Prawo oświatowe w pytaniach i odpowiedziach, a także licznych artykułów, aktualności i komentarzy. |
|
Zapytaj prawnika
Najnowsze pytania w dziale