Wycofanie pozwu a koszty procesowe w sądzie pracy

Kiedy można cofnąć pozew w sądzie pracy?

Zasady cofnięcia pozwu określa art. 203 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Z przepisu wynika, że powód może cofnąć pozew bez zezwolenia pozwanego aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli cofnięcie połączone jest ze zrzeczeniem się roszczenia – aż do wydania wyroku.

W opisanej sytuacji, skoro nie wyznaczono jeszcze rozprawy, cofnięcie pozwu co do zasady nie wymaga zgody pracodawcy. Tak samo będzie wtedy, gdy cofnięcie zostanie połączone ze zrzeczeniem się roszczenia – wtedy możliwość cofnięcia sięga dalej, bo aż do wydania wyroku.

Skutek procesowy jest istotny: zgodnie z art. 203 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego pozew cofnięty nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z wytoczeniem powództwa. Po skutecznym cofnięciu sąd zasadniczo wyda postanowienie o umorzeniu postępowania na podstawie art. 355 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czy zrzeczenie się roszczenia ma dodatkowe skutki?

Tak. Cofnięcie pozwu połączone ze zrzeczeniem się roszczenia ma nie tylko skutek procesowy, ale również materialnoprawny. Oznacza to, że powód rezygnuje z dochodzonego roszczenia, a nie tylko z prowadzenia tej konkretnej sprawy. W praktyce taka decyzja wymaga ostrożności, bo może zamknąć drogę do ponownego dochodzenia tego samego roszczenia.

Jeżeli sprawa dotyczy roszczeń pracowniczych, np. odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania, przed złożeniem pisma warto upewnić się, czy rezygnacja ma objąć tylko aktualny proces, czy także samo roszczenie. To zależy od treści pisma procesowego i konkretnego stanu faktycznego.

Zobacz również: mobbing i równe traktowanie w zatrudnieniu

Czy sąd zawsze przyjmie cofnięcie pozwu?

Nie zawsze. Zgodnie z art. 203 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że czynność ta jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

W sprawach pracowniczych ten przepis bywa istotny szczególnie wtedy, gdy pracownik rezygnuje z dochodzenia roszczeń pod presją albo w okolicznościach budzących wątpliwości co do swobody decyzji. Samo cofnięcie pozwu nie jest jednak niczym nadzwyczajnym i w typowej sytuacji sąd je uwzględnia.

Wycofanie pozwu a koszty procesu – kto komu płaci?

Najważniejszy przepis to art. 203 § 2 zdanie drugie Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym na żądanie pozwanego powód zwraca mu koszty, jeżeli sąd wcześniej nie orzekł prawomocnie o obowiązku ich uiszczenia przez pozwanego.

Oznacza to, że po cofnięciu pozwu pracodawca może domagać się zwrotu kosztów procesu. W praktyce najczęściej chodzi o koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika. Podstawą ogólnego rozliczenia kosztów jest także art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, według którego strona przegrywająca sprawę zwraca przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

W razie cofnięcia pozwu to powód jest zwykle traktowany jak strona, która przegrała sprawę pod względem kosztowym, chyba że istnieją szczególne okoliczności uzasadniające inne rozstrzygnięcie. Znaczenie może mieć np. to, czy pozwany dał powód do wytoczenia sprawy albo czy roszczenie zostało zaspokojone dopiero po wniesieniu pozwu.

Czy pozwany musi złożyć wniosek o koszty?

Co do zasady tak – przepis mówi wyraźnie o zwrocie kosztów na żądanie pozwanego. Jeżeli cofnięcie pozwu następuje poza rozprawą, zawiadomiony pozwany może zgłosić wniosek o przyznanie kosztów. W praktyce jednak sąd często uznaje, że wystarczające jest wcześniejsze żądanie kosztów zawarte np. w odpowiedzi na pozew.

Dlatego odpowiedź na pytanie, czy koszty zostaną zasądzone mimo braku nowego pisma pozwanego, zależy od akt sprawy. Jeżeli pracodawca już wcześniej wniósł o zasądzenie kosztów, sąd może oprzeć się na tym żądaniu przy umorzeniu postępowania.

Nie można natomiast bezpiecznie założyć, że brak osobnego, nowego wniosku po cofnięciu pozwu zawsze ochroni powoda przed kosztami. To zależy od przebiegu sprawy i treści dotychczasowych pism.

Wycofanie pozwu a opłaty sądowe w sprawach pracowniczych

Trzeba odróżnić koszty procesu należne drugiej stronie od opłat sądowych należnych Skarbowi Państwa. To nie są te same należności.

W sprawach z zakresu prawa pracy zastosowanie ma ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 96 ust. 1 pkt 4 tej ustawy pracownik dochodzący roszczeń z zakresu prawa pracy co do zasady nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, z zastrzeżeniem przypadków wskazanych w ustawie. Z kolei art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje szczególne zasady opłat w sprawach pracowniczych, w tym co do wartości przedmiotu sporu przewyższającej określony próg.

Dlatego w typowej sprawie pracowniczej cofnięcie pozwu nie musi oznaczać, że sąd zażąda od pracownika opłaty sądowej. Nie wyklucza to jednak obciążenia go kosztami przeciwnika procesowego. Jeżeli sprawa kończy się wyrokiem, a nie cofnięciem pozwu, zobacz zasady zwrotu kosztów po przegranej sprawie w sądzie pracy.

Zobacz również: postępowanie cywilne

Tabela: cofnięcie pozwu i skutki praktyczne

Jak najlepiej złożyć cofnięcie pozwu?

Najbezpieczniej zrobić to w piśmie procesowym skierowanym do sądu, w którym należy jednoznacznie wskazać, że powód:

• cofa pozew,
• ewentualnie zrzeka się roszczenia – jeśli rzeczywiście taka jest decyzja,
• wnosi o umorzenie postępowania,
• może odnieść się do kosztów, np. wnieść o ich wzajemne zniesienie albo nieobciążanie kosztami – choć skuteczność takiego wniosku zależy od okoliczności sprawy.

Jeżeli między stronami doszło do pozasądowych ustaleń, warto zadbać, aby pracodawca również złożył pismo dotyczące kosztów, np. że nie wnosi o ich zasądzenie. To nie wynika automatycznie z samego cofnięcia pozwu.

Czy można uniknąć obowiązku zwrotu kosztów pracodawcy?

Bywa to możliwe, ale nie ma jednej automatycznej reguły. Znaczenie może mieć to, czy pracodawca dał powód do wniesienia pozwu, czy po złożeniu pozwu zmienił stanowisko, czy doszło do zaspokojenia roszczenia albo czy zachodzą szczególne względy słuszności. W niektórych sytuacjach sąd może zastosować art. 102 Kodeksu postępowania cywilnego, który pozwala w wypadkach szczególnie uzasadnionych nie obciążać strony przegrywającej kosztami w całości lub w części.

To jednak wyjątek, a nie zasada. Sam fakt, że sprawa dotyczy pracownika, nie gwarantuje automatycznego zwolnienia z obowiązku zwrotu kosztów pracodawcy.

FAQ

Czy przed pierwszą rozprawą mogę cofnąć pozew bez zgody pracodawcy?

Tak. Wynika to z art. 203 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Do rozpoczęcia rozprawy zgoda pozwanego nie jest potrzebna.

Czy cofnięcie pozwu zawsze oznacza zrzeczenie się roszczenia?

Nie. Można cofnąć sam pozew albo cofnąć pozew i jednocześnie zrzec się roszczenia. To dwa różne warianty i wywołują różne skutki materialnoprawne.

Czy po cofnięciu pozwu sąd automatycznie obciąży mnie kosztami pracodawcy?

Najczęściej koszty są zasądzane na żądanie pozwanego. W praktyce wystarczyć może już wcześniejszy wniosek o koszty zawarty w odpowiedzi na pozew.

Czy w sprawie pracowniczej zapłacę opłatę sądową po cofnięciu pozwu?

Niekoniecznie. Trzeba odróżnić opłaty sądowe od kosztów procesu strony przeciwnej. W wielu sprawach pracowniczych pracownik korzysta z ustawowych preferencji dotyczących kosztów sądowych.

Czy sąd może nie zgodzić się na cofnięcie pozwu?

Tak, ale wyjątkowo. Sąd może uznać cofnięcie za niedopuszczalne, jeśli byłoby sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierzało do obejścia prawa.

Źródła

• Art. 98 § 1, art. 102, art. 203 § 1, § 2 i § 4, art. 355 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 35 ust. 1 oraz art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.