Wspólność majątkowa a działalność gospodarcza, jak ustalić co podlega podziałowi

Zakres wspólności majątkowej

Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

§ 1. Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

§ 2. Do majątku wspólnego należą w szczególności:

1. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;

2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;

3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego;

4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych;

5. środki zgromadzone na koncie OIPE oraz na subkoncie OIPE.

Pojęcie działalności zarobkowej

Działalnością zarobkową jest nie tylko praca na podstawie umów o pracę, ale także działalność prowadzona na podstawie umów cywilnoprawnych, działalność gospodarcza oraz zawodowa. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że wynagrodzenie z tytułu działalności gospodarczej stanowi dochód w rozumieniu art. 31 KRO. Sąd Najwyższy wskazał również, że przedsiębiorstwo stanowi zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych, a jego wartość jako całości może podlegać ocenie przy podziale majątku (postanowienie SN z 5.12.2014 r., III CSK 87/14).

Dochody przedsiębiorcy jako majątek wspólny

Istotną kwestią jest moment, w którym wynagrodzenie (dochód) zostaje pobrane i wchodzi do majątku wspólnego. W prostych sytuacjach za pobranie uważa się m.in.:

• osobiste podjęcie wynagrodzenia,

• pobranie należności przez inną osobę,

• wpływ środków na rachunek bankowy.

W praktyce działalności gospodarczej rozróżnienie dochodu osiągniętego przed i po ustaniu wspólności majątkowej może wymagać opinii biegłego, zwłaszcza gdy dochodzi do sporu co do wartości przedsiębiorstwa.

Co podlega podziałowi w przedstawionej sytuacji

W opisanym stanie faktycznym działalność gospodarcza została założona podczas trwania wspólności majątkowej, dlatego dochody i majątek wygenerowane w okresie od powstania firmy do dnia podpisania intercyzy stanowią majątek wspólny.

Natomiast dochody osiągane po dacie ustanowienia rozdzielności majątkowej nie wchodzą już do majątku wspólnego, więc nie podlegają podziałowi.

Podziałowi może natomiast podlegać wartość przedsiębiorstwa jako składnika majątku, ale tylko w zakresie wartości, jaka powstała do chwili ustania wspólności.