Czy środki zgromadzone na osobnym koncie małżonka wchodzą do majątku wspólnego?

Majątek wspólny i osobiste małżonków

W pierwszej kolejności wyjaśnię, jak kwestia majątku wspólnego i odrębnego została uregulowana prawnie. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy „z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków”. Zgodnie z art. 43 ust. 1 „oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym”.

Wspólność majątkowa ustaje z chwilą ustania małżeństwa (np. wskutek śmierci współmałżonka bądź rozwodu).

W art. 31 ust. 2 wskazany został otwarty katalog składników majątku wspólnego. W myśl tego przepisu do majątku wspólnego należą w szczególności:

1. „pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
2. dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
3. środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków;
4. kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1230, 1429, 1672 i 1941);
5. środki zgromadzone na koncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 z dnia 20 czerwca 2019 r. w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego (OIPE) (Dz. Urz. UE L 198 z 25.07.2019, str. 1) oraz na subkoncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym (Dz. U. poz. 1843) każdego z małżonków”.

Natomiast składniki majątku odrębnego zostały wyszczególnione w art. 33. W myśl tego przepisu „do majątku osobistego każdego z małżonków należą:

1. przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (tj. przed zawarciem małżeństwa);
2. przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił;
3. prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom;
4. przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków;
5. prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie;
6. przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość;
7. wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków;
8. przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków;
9. prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy;
10. przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej”.

Powyższy katalog ma charakter zamknięty. Innymi słowy, jeżeli któryś ze składników majątku nie został wymieniony w art. 33, to należy on do majątku wspólnego.

Zarobki męża – majątek małżonków

Przechodząc natomiast do bezpośredniej odpowiedzi na zadane przez Panią pytanie, wyjaśniam, że środki, które mąż otrzymał w trakcie trwania małżeństwa, o ile nie pochodzą ze źródeł, o których mowa w art. 33 (np. dochody z praw autorskich czy pieniądze ze sprzedaży mieszkania kupionego przed ślubem), o tyle stanowią one część majątku wspólnego, podlegającego podziałowi po rozwodzie. Nie ma przy tym znaczenia, że środki te wpływają na osobne konto, do którego nie ma Pani dostępu. W związku z tym jego wynagrodzenie wpływające na to konto w trakcie trwania małżeństwa stanowi element majątku podlegającego podziałowi.

W związku z powyższym odpowiedź na Pani pytanie jest twierdząca. Ma Pani prawo ubiegać się o podział zgromadzonego w trakcie małżeństwa majątku wspólnego, jednakże jedynym sposobem na to, żeby uzyskać należną Pani część, jest przeprowadzenie w sądzie postępowania o podział majątku wspólnego. Wniosek o podział majątku wspólnego składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na położenie majątku, a opłata od wniosku ma charakter stały i wynosi 1000 zł.

FAQ – najczęściej zadane pytania

1. Czy pieniądze wpływające na osobne konto jednego z małżonków wchodzą do majątku wspólnego?
Tak. Jeżeli zostały uzyskane w trakcie trwania małżeństwa i pochodzą z wynagrodzenia za pracę lub innej działalności zarobkowej, co do zasady stanowią majątek wspólny – niezależnie od tego, na czyje konto wpływały.

2. Czy brak dostępu do konta ma znaczenie dla podziału majątku?
Nie. Sam fakt, że rachunek był prowadzony wyłącznie na jednego małżonka i drugi nie miał do niego wglądu, nie wyłącza środków z majątku wspólnego.

3. Czy wyższe zarobki jednego z małżonków dają mu większy udział w majątku?
Nie. Zasadą jest równość udziałów w majątku wspólnym, niezależnie od wysokości osiąganych dochodów.

4. Czy nagrody, premie i „trzynastki” również podlegają podziałowi?
Tak, jeżeli zostały wypłacone w trakcie trwania wspólności majątkowej i nie mieszczą się w zamkniętym katalogu składników majątku osobistego.

5. Czy po rozwodzie środki z takiego konta dzielą się automatycznie?
Nie. Po ustaniu małżeństwa konieczne jest przeprowadzenie sądowego postępowania o podział majątku wspólnego, aby formalnie rozliczyć zgromadzone środki.

6. Czy twierdzenie, że pieniądze były „odkładane z myślą o wspólnych wydatkach”, ma znaczenie?
Może mieć znaczenie dowodowe przy ustalaniu sposobu rozliczeń, ale co do zasady nie zmienia faktu, że środki zgromadzone z wynagrodzenia w czasie małżeństwa należą do majątku wspólnego.