Wcześniejsze wypowiedzenie umowy przez nauczyciela

Czy nauczyciel może wypowiedzieć umowę o pracę na czas określony?

Tak. Obecnie nauczyciel zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony może złożyć wypowiedzenie takiej umowy na zasadach wynikających z Kodeksu pracy. Dawna zasada, zgodnie z którą przy umowie terminowej dłuższej niż 6 miesięcy trzeba było wyraźnie przewidzieć w umowie możliwość wcześniejszego wypowiedzenia, nie obowiązuje już w aktualnym stanie prawnym.

W praktyce oznacza to, że brak zapisu o wypowiedzeniu w samej umowie nie zamyka nauczycielowi drogi do wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy. Trzeba jednak ustalić, czy mamy do czynienia z typową umową o pracę na czas określony, czy z inną podstawą zatrudnienia albo szczególną sytuacją uregulowaną w Karcie Nauczyciela.

Warto też pamiętać, że po zmianach w awansie zawodowym nie funkcjonuje już w nowych przepisach stopień nauczyciela stażysty w dawnym znaczeniu. W wielu sprawach nadal używa się tego określenia potocznie lub w odniesieniu do starszych stanów faktycznych, natomiast aktualnie podstawowym określeniem dla osoby rozpoczynającej pracę w szkole jest nauczyciel początkujący.

Jakie przepisy stosuje się do rozwiązania umowy nauczyciela?

Karta Nauczyciela reguluje wiele kwestii dotyczących nawiązania i rozwiązania stosunku pracy nauczycieli, ale nie każdą sytuację opisuje samodzielnie. Zgodnie z art. 91c Karty Nauczyciela w sprawach wynikających ze stosunku pracy, które nie są uregulowane w tej ustawie, stosuje się przepisy Kodeksu pracy.

Dlatego przy wypowiedzeniu umowy terminowej nauczyciela trzeba zwykle sięgnąć do art. 30 Kodeksu pracy, który określa sposoby rozwiązania umowy o pracę, oraz do art. 36 Kodeksu pracy, który reguluje długość okresu wypowiedzenia umowy zawartej na czas określony i nieokreślony.

Jeżeli chcesz porównać sytuację pracownika szkoły z innymi przypadkami, przydatny może być także artykuł omawiający wypowiedzenie nauczyciela w kontekście nauczyciela dyplomowanego.

Jak rozwiązać umowę nauczyciela przed 31 sierpnia?

Jeżeli umowa została zawarta do 31 sierpnia, może zakończyć się wcześniej na kilka sposobów. Najczęściej wchodzą w grę:

• wypowiedzenie umowy przez nauczyciela z zachowaniem właściwego okresu wypowiedzenia,
• porozumienie stron, czyli uzgodnienie z dyrektorem wcześniejszej daty zakończenia pracy,
• rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia przez pracownika, ale tylko w szczególnych przypadkach przewidzianych w Kodeksie pracy,
• upływ czasu, na który umowa została zawarta, czyli standardowo data wskazana w umowie, np. 31 sierpnia.

Pracownik, który składa wypowiedzenie, nie musi uzyskiwać zgody pracodawcy na samo wypowiedzenie. Oświadczenie powinno być złożone na piśmie i doręczone w taki sposób, aby można było wykazać datę jego otrzymania przez szkołę, np. osobiście za potwierdzeniem odbioru albo listem poleconym.

Ile wynosi okres wypowiedzenia nauczyciela na umowie terminowej?

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Zgodnie z art. 36 Kodeksu pracy wynosi on:

• 2 tygodnie – jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
• 1 miesiąc – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
• 3 miesiące – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Liczy się staż zatrudnienia u danego pracodawcy, a nie tylko długość aktualnej umowy ani czas pozostały do jej końca. Jeżeli więc nauczyciel pracował wcześniej w tej samej szkole na kolejnych umowach, trzeba uwzględnić cały okres zatrudnienia u tego pracodawcy, o ile przepisy i stan faktyczny nie prowadzą do odmiennego wniosku.

Okres wypowiedzenia liczony w tygodniach kończy się w sobotę, a okres wypowiedzenia liczony w miesiącach kończy się w ostatnim dniu miesiąca. Ma to duże znaczenie przy planowaniu rozpoczęcia nowej pracy.

Czy porozumienie stron pozwala odejść szybciej?

Tak. Umowa o pracę na czas określony może zostać rozwiązana w każdym czasie na mocy porozumienia stron. W takim porozumieniu nauczyciel i szkoła mogą ustalić dowolną datę zakończenia pracy, nawet wcześniejszą niż wynikająca z okresu wypowiedzenia.

Porozumienie stron wymaga jednak zgody obu stron. Dyrektor nie ma obowiązku przyjąć propozycji nauczyciela, ale warto złożyć ją pisemnie i wskazać konkretny termin zakończenia pracy oraz przyczynę, np. podjęcie nowego zatrudnienia, zmianę sytuacji rodzinnej albo problemy zdrowotne.

Jeżeli sprawa dotyczy jednocześnie choroby, urlopu dla poratowania zdrowia albo planowanego odejścia ze szkoły, pomocne może być szersze omówienie zagadnienia, jakim jest urlop zdrowotny i rozwiązanie umowy w czasie korzystania z takiego urlopu.

Czy problemy zdrowotne pomagają w rozwiązaniu umowy?

Problemy zdrowotne, takie jak częsta utrata głosu, choroby krtani czy przeciążenie narządu mowy, mogą być istotnym argumentem w rozmowie z dyrektorem o rozwiązaniu umowy na mocy porozumienia stron. W takiej sytuacji szkoła może poprosić o dokument medyczny potwierdzający okoliczności, na które powołuje się nauczyciel, zwłaszcza jeżeli mają one uzasadniać natychmiastowe albo bardzo szybkie zakończenie pracy.

Sama choroba nie oznacza automatycznie, że umowa rozwiąże się bez okresu wypowiedzenia. Jeżeli nauczyciel jest czasowo niezdolny do pracy, właściwą drogą jest zwolnienie lekarskie. Jeżeli natomiast lekarz stwierdzi szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy odpowiedniej ze względu na stan zdrowia i kwalifikacje, można rozważać rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 1 Kodeksu pracy.

To rozwiązanie ma charakter wyjątkowy. Przed jego zastosowaniem trzeba bardzo dokładnie sprawdzić dokumentację medyczną, treść orzeczenia, zachowanie pracodawcy oraz to, czy rzeczywiście zostały spełnione ustawowe warunki.

Co powinno zawierać wypowiedzenie składane przez nauczyciela?

Wypowiedzenie składane przez nauczyciela nie musi zawierać uzasadnienia, jeżeli nauczyciel wypowiada umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Dla celów dowodowych warto jednak przygotować krótkie pismo zawierające:

• miejscowość i datę,
• dane nauczyciela oraz nazwę szkoły,
• jednoznaczne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę,
• wskazanie umowy, której dotyczy wypowiedzenie,
• podpis nauczyciela,
• prośbę o potwierdzenie odbioru na kopii pisma.

Jeżeli nauczyciel chce zakończyć pracę szybciej niż po okresie wypowiedzenia, nie powinien składać zwykłego wypowiedzenia zamiast porozumienia stron. W takiej sytuacji lepiej przygotować osobny wniosek o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron i wskazać proponowaną datę ustania stosunku pracy.

Podsumowanie

W aktualnym stanie prawnym nauczyciel zatrudniony na umowę o pracę na czas określony nie jest pozbawiony możliwości wcześniejszego odejścia tylko dlatego, że w umowie nie zapisano klauzuli wypowiedzenia. Najczęściej może złożyć wypowiedzenie z okresem wynikającym z Kodeksu pracy albo zaproponować dyrektorowi rozwiązanie umowy za porozumieniem stron.

Jeżeli zależy mu na bardzo szybkim zakończeniu pracy, porozumienie stron jest zwykle najbezpieczniejszą drogą, ale wymaga zgody szkoły. Problemy zdrowotne mogą pomóc w uzasadnieniu prośby, jednak tylko w wyjątkowych przypadkach dają podstawę do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia.

Przy bardziej złożonych stanach faktycznych, zwłaszcza po urlopie zdrowotnym albo przy zmianach organizacyjnych w szkole, warto sprawdzić także zasady dotyczące tego, kto i w jakim trybie powinien przeprowadzić rozwiązanie z nauczycielem.

FAQ

Źródła

• Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, w szczególności art. 10 i art. 91c: tekst jednolity w Dzienniku Ustaw.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 30, art. 36 i art. 55: tekst jednolity Kodeksu pracy.