Zatrudnienie u tego samego pracodawcy a okres wypowiedzenia

Jaki jest okres wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony?

Aktualnie, zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu pracy, okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony jest taki sam jak przy umowie zawartej na czas nieokreślony. Nie decyduje więc sam rodzaj umowy, lecz okres zatrudnienia u danego pracodawcy.

Okres wypowiedzenia wynosi:

1. 2 tygodnie – jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy,
2. 1 miesiąc – jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy,
3. 3 miesiące – jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 3 lata.

Oznacza to, że przy umowie terminowej zawartej obecnie nie stosuje się już dawnej zasady, według której wiele umów na czas określony można było wypowiedzieć z 2-tygodniowym okresem wypowiedzenia tylko dlatego, że taki zapis znalazł się w umowie. Po zmianach obowiązujących od 2016 r. trzeba sprawdzić cały staż zatrudnienia u tego samego pracodawcy.

Czy wcześniejsze zatrudnienie u tego samego pracodawcy wlicza się do stażu wypowiedzeniowego?

Tak. Przy ustalaniu okresu wypowiedzenia należy brać pod uwagę wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy. W praktyce wlicza się więc nie tylko obecną umowę, ale również wcześniejsze umowy o pracę zawarte z tym samym pracodawcą.

Znaczenia co do zasady nie ma to, czy poprzednie umowy były zawarte na czas określony czy nieokreślony, ani to, że między nimi wystąpiła przerwa. Istotne jest, że chodzi o tego samego pracodawcę. Jeżeli doszło do przejęcia zakładu pracy albo jego części przez innego pracodawcę, konieczna jest dodatkowa analiza art. 23¹ Kodeksu pracy, ponieważ w takiej sytuacji zachowanie ciągłości zatrudnienia może wynikać z przepisów.

Takie podejście potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2003 r., sygn. III PZP 20/02, zgodnie z którą przy ustalaniu okresu wypowiedzenia uwzględnia się wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy. Mimo że uchwała zapadła na tle umowy na czas nieokreślony, jej znaczenie pozostaje aktualne także dla umów terminowych, ponieważ obecny art. 36 § 1 Kodeksu pracy obejmuje zarówno umowy na czas określony, jak i nieokreślony.

W opisanej sytuacji trzeba więc zsumować poprzednie okresy zatrudnienia i aktualny okres pracy. Jeżeli dwie wcześniejsze umowy trwały łącznie 32 miesiące, a obecna umowa trwa już około 6 miesięcy, łączny staż przekracza 3 lata. W takim wariancie właściwy okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące. Jeżeli jednak wcześniejsze umowy trwały łącznie krócej, trzeba przeliczyć staż dokładnie, bo od tego może zależeć, czy obowiązuje 1 miesiąc czy 3 miesiące wypowiedzenia.

Czy zapis w umowie o 2-tygodniowym wypowiedzeniu przesądza sprawę?

Nie zawsze. Jeżeli z Kodeksu pracy wynika dłuższy okres wypowiedzenia, należy bardzo ostrożnie podchodzić do umownego zapisu o 2 tygodniach. W prawie pracy postanowienia umowy mniej korzystne dla pracownika niż przepisy prawa pracy są co do zasady nieważne, a zamiast nich stosuje się odpowiednie przepisy prawa pracy.

Problem polega na tym, że ocena, czy krótszy okres wypowiedzenia jest korzystny, może zależeć od treści klauzuli i tego, kto składa wypowiedzenie. Zapis pozwalający pracodawcy rozwiązać umowę szybciej niż przewiduje ustawa zwykle będzie niekorzystny dla pracownika. Z kolei pracownikowi krótszy okres może wydawać się korzystny, gdy chce odejść szybciej. Nie oznacza to jednak, że pracownik zawsze może jednostronnie przyjąć termin krótszy niż ustawowy, zwłaszcza gdy umowa posługuje się ogólną klauzulą dla obu stron.

Najbezpieczniejsze rozwiązanie jest praktyczne: w wypowiedzeniu można wskazać, że pracownik proponuje wcześniejsze zakończenie stosunku pracy, ale warto jednocześnie poprosić pracodawcę o pisemne potwierdzenie daty rozwiązania umowy. Jeżeli pracodawca nie zgodzi się na krótszy termin, należy liczyć się z obowiązywaniem okresu wynikającego z art. 36 Kodeksu pracy.

Jak liczyć koniec okresu wypowiedzenia?

Przy wypowiedzeniu umowy o pracę ważna jest nie tylko długość okresu, ale także data jego zakończenia. Zgodnie z art. 30 § 2¹ Kodeksu pracy okres wypowiedzenia obejmujący tydzień albo miesiąc, albo ich wielokrotność, kończy się odpowiednio w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca.

W praktyce oznacza to, że 2-tygodniowe wypowiedzenie kończy się w sobotę, a wypowiedzenie miesięczne albo 3-miesięczne kończy się ostatniego dnia miesiąca. Przykładowo, jeżeli pracownik składa wypowiedzenie 10 czerwca, a obowiązuje go 1-miesięczny okres wypowiedzenia, umowa rozwiąże się z końcem lipca. Przy 3-miesięcznym okresie wypowiedzenia złożonym 10 czerwca umowa rozwiąże się z końcem września.

Nie trzeba czekać do ostatniego dnia miesiąca ze złożeniem wypowiedzenia, ale trzeba pamiętać, że okres liczony w miesiącach biegnie tak, aby zakończyć się ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego.

Jak odejść szybciej niż wynika z ustawowego okresu wypowiedzenia?

Jeżeli pracownik chce zakończyć pracę szybciej, najczęściej stosuje się rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. W takim porozumieniu pracownik i pracodawca mogą ustalić dowolną datę rozwiązania umowy, także wcześniejszą niż data wynikająca z ustawowego okresu wypowiedzenia.

Drugą możliwością jest złożenie wypowiedzenia i jednoczesne uzgodnienie wcześniejszego terminu rozwiązania umowy na podstawie art. 36 § 6 Kodeksu pracy. Takie ustalenie nie zmienia trybu rozwiązania umowy, czyli nadal będzie to rozwiązanie za wypowiedzeniem, ale stosunek pracy ustanie wcześniej. Dla celów dowodowych najlepiej potwierdzić to na piśmie albo co najmniej w korespondencji mailowej.

Pracownik może też wykorzystać zaległy albo bieżący urlop wypoczynkowy w okresie wypowiedzenia, jeżeli pracodawca go udzieli. Pracodawca może również zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do końca wypowiedzenia, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Nie jest to jednak uprawnienie, którego pracownik może jednostronnie zażądać.

Co grozi za wskazanie zbyt krótkiego okresu wypowiedzenia?

Samo wskazanie w piśmie błędnej daty rozwiązania umowy zwykle nie powoduje nieważności wypowiedzenia, jeżeli z pisma jasno wynika wola zakończenia stosunku pracy. Spór może jednak dotyczyć tego, kiedy umowa faktycznie się rozwiązała.

Jeżeli pracownik przyjmie, że kończy pracę po 2 tygodniach, a zgodnie z prawem obowiązuje go jeszcze miesięczny albo 3-miesięczny okres wypowiedzenia, dalsza nieobecność w pracy może zostać potraktowana jako nieusprawiedliwiona. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, a także do sporów o wynagrodzenie, ekwiwalent, świadectwo pracy albo ewentualną odpowiedzialność odszkodowawczą.

Dlatego w razie wątpliwości warto w piśmie wypowiadającym umowę użyć bezpiecznej formuły, np. że pracownik wypowiada umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia wynikającego z przepisów prawa, a jednocześnie wnosi o rozwiązanie umowy w krótszym terminie wskazanym w piśmie. Taki zapis ogranicza ryzyko, że pracownik jednostronnie przyjmie nieprawidłową datę zakończenia zatrudnienia.

FAQ

Czy przerwa w zatrudnieniu zeruje staż do okresu wypowiedzenia?

Nie. Przy ustalaniu okresu wypowiedzenia sumuje się wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy, nawet jeżeli między umowami były przerwy.

Czy wcześniejsze umowy na czas określony też się wliczają?

Tak. Wlicza się wcześniejsze umowy o pracę zawarte z tym samym pracodawcą, niezależnie od tego, czy były to umowy na czas określony czy nieokreślony.

Czy mogę złożyć wypowiedzenie z 2-tygodniowym terminem, jeśli taki zapis mam w umowie?

Możesz wskazać taki termin jako propozycję, ale jeżeli z art. 36 Kodeksu pracy wynika dłuższy okres wypowiedzenia, pracodawca może uznać, że umowa rozwiąże się dopiero z upływem okresu ustawowego. Bezpiecznie jest uzyskać zgodę pracodawcy na wcześniejsze zakończenie umowy.

Czy pracodawca musi odpowiedzieć na wypowiedzenie pracownika?

Wypowiedzenie pracownika jest jednostronnym oświadczeniem woli, więc dla swojej skuteczności co do zasady nie wymaga zgody pracodawcy. Odpowiedź lub potwierdzenie pracodawcy jest jednak bardzo przydatne, gdy sporna może być data rozwiązania umowy.

Kiedy kończy się miesięczny albo 3-miesięczny okres wypowiedzenia?

Okres wypowiedzenia liczony w miesiącach kończy się ostatniego dnia miesiąca. Jeżeli wypowiedzenie złożono w trakcie czerwca, miesięczne wypowiedzenie zakończy się z końcem lipca, a 3-miesięczne z końcem września.

Czy można skrócić okres wypowiedzenia po jego złożeniu?

Tak. Po złożeniu wypowiedzenia strony mogą uzgodnić wcześniejszy termin rozwiązania umowy. Takie ustalenie nie zmienia trybu rozwiązania umowy, ale powinno być potwierdzone w sposób możliwy do udowodnienia.

Podsumowanie

Przy umowie o pracę na czas określony nie należy automatycznie kierować się wpisanym w umowie 2-tygodniowym okresem wypowiedzenia. Najpierw trzeba policzyć cały staż zatrudnienia u danego pracodawcy, uwzględniając także wcześniejsze umowy i przerwy między nimi. Jeżeli łączny staż przekracza 3 lata, właściwy będzie 3-miesięczny okres wypowiedzenia.

Jeżeli pracownik chce odejść szybciej, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest porozumienie z pracodawcą albo pisemne uzgodnienie wcześniejszej daty rozwiązania umowy po złożeniu wypowiedzenia. W praktyce warto też zadbać o jasną treść samego pisma. Więcej o skutkach i formalnym znaczeniu oświadczenia pracownika znajdziesz w omówieniu: wypowiedzenie.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, w szczególności art. 18, art. 30 § 2¹, art. 36, art. 36 § 6 oraz art. 23¹ – Internetowy System Aktów Prawnych.
• Uchwała Sądu Najwyższego z 15 stycznia 2003 r., sygn. III PZP 20/02 – orzeczenie Sądu Najwyższego.