Uszkodzenie kosza na śmieci jaka kara grozi

Kiedy kopnięcie kosza może oznaczać zniszczenie cudzej rzeczy?

Zgodnie z art. 288 § 1 Kodeksu karnego: kto cudzą rzecz niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Przepis obejmuje trzy różne skutki: zniszczenie rzeczy, jej uszkodzenie albo uczynienie jej niezdatną do użytku.

Zniszczenie oznacza najdalej idący skutek, czyli całkowite unicestwienie rzeczy albo takie pozbawienie jej właściwości, że nie pełni już swojej funkcji. W orzecznictwie wskazuje się, że zniszczenie to m.in. takie uszkodzenie, przy którym przywrócenie stanu poprzedniego nie jest możliwe. Uszkodzenie polega natomiast na naruszeniu substancji rzeczy, nawet gdy da się ją naprawić. Uczynienie rzeczy niezdatną do użytku może wystąpić także wtedy, gdy sama substancja rzeczy nie została naruszona, ale przez określony czas nie można korzystać z niej zgodnie z przeznaczeniem.

W opisanej sytuacji najważniejsze jest więc ustalenie, czy po kopnięciu koszy powstał konkretny skutek: pęknięcie, wygięcie, trwałe odkształcenie, zerwanie elementu, konieczność naprawy, wymiany części albo choćby czasowa niezdatność kosza do użytkowania. Jeżeli kosz jedynie spadł z zawiasu, a następnie można było go bez kosztów i bez naprawy ponownie osadzić, może to przemawiać za brakiem znamion z art. 288 K.k.

Podobne problemy pojawiają się także przy innych formach zniszczenia cudzej rzeczy, czego przykładem jest uszkodzenie płotu sąsiada.

Przestępstwo czy wykroczenie przy uszkodzeniu kosza?

Czyn z art. 288 K.k. należy do tzw. czynów przepołowionych. Oznacza to, że w zależności od wysokości szkody zachowanie może zostać potraktowane jako przestępstwo albo jako wykroczenie. Aktualnie granicą jest 800 zł szkody.

Jeżeli szkoda nie przekracza 800 zł, zastosowanie może mieć art. 124 § 1 Kodeksu wykroczeń. Zgodnie z tym przepisem, kto cudzą rzecz umyślnie niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, jeżeli szkoda nie przekracza 800 zł, podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. W razie wykroczenia sąd może też orzec obowiązek zapłaty równowartości wyrządzonej szkody albo obowiązek przywrócenia rzeczy do stanu poprzedniego.

W praktyce przy koszu na śmieci należącym do gminy trzeba odróżnić wartość całego kosza od wartości szkody. Jeżeli kosz kosztuje kilka tysięcy złotych, ale faktyczny koszt przywrócenia go do poprzedniego stanu wynosi np. 100 zł, to dla kwalifikacji znaczenie ma co do zasady wartość szkody, a nie pełna cena zakupu nowego kosza. Inaczej będzie, gdy kosz został trwale zniszczony i konieczna jest jego wymiana.

Wątpliwości co do tego, czy dane uszkodzenie powinno być traktowane jako wykroczenie czy przestępstwo, dobrze pokazuje problematyka opisana szerzej przy zagadnieniu kwalifikacja czynu.

Czy brak trwałego uszkodzenia wyklucza odpowiedzialność?

Brak widocznego, trwałego uszkodzenia jest bardzo ważnym argumentem obrony, ale nie zawsze automatycznie kończy sprawę. Organ prowadzący postępowanie może badać, czy kosz choćby czasowo nie został uczyniony niezdatnym do użytku, czy była konieczna interwencja pracowników, czy powstały koszty naprawy albo czy działanie sprawcy było umyślne.

Jeżeli pojemnik był od razu zdatny do użycia, nie wymagał naprawy, nie miał uszkodzonych zawiasów, pokrywy, obudowy ani mocowania, należy konsekwentnie wskazywać, że nie doszło do skutku wymaganego przez art. 288 K.k. ani art. 124 K.w. Pomocne są zdjęcia wykonane bezpośrednio po zdarzeniu, nagrania monitoringu, zeznania świadków oraz informacja od właściciela kosza, czy poniósł jakiekolwiek koszty.

Trzeba jednak pamiętać, że zarówno przy przestępstwie, jak i przy wykroczeniu znaczenie może mieć również usiłowanie. Jeżeli organ uzna, że sprawca działał z zamiarem zniszczenia lub uszkodzenia rzeczy, ale skutek nie nastąpił, może rozważać odpowiedzialność za usiłowanie. W sprawach tego rodzaju najczęściej decydują szczegóły: sposób zachowania, siła uderzenia, stan przedmiotu po zdarzeniu, nagrania i wiarygodność wyjaśnień.

Co oznacza wezwanie na policję i wywiad środowiskowy?

Wezwanie na policję, złożenie wyjaśnień oraz wywiad środowiskowy nie oznaczają jeszcze, że sprawa zakończy się skazaniem. Są to czynności mające pomóc organom ustalić przebieg zdarzenia, rozmiar szkody, osobę sprawcy, dotychczasową karalność i okoliczności osobiste.

Jeżeli sprawa prowadzona jest w kierunku art. 288 K.k., organ będzie badał m.in. czy doszło do zniszczenia, uszkodzenia lub uczynienia rzeczy niezdatną do użytku, czy czyn był umyślny, jaka jest wartość szkody oraz czy pokrzywdzony złożył wymagany wniosek o ściganie. Przy wykroczeniu z art. 124 K.w. znaczenie ma natomiast żądanie pokrzywdzonego, wysokość szkody i możliwość przywrócenia rzeczy do poprzedniego stanu.

W sprawach o art. 288 K.k. istotne są także prawa pokrzywdzonego przy zniszczeniu mienia, ponieważ od stanowiska właściciela mienia zależy m.in. kwestia wniosku o ściganie i roszczeń o naprawienie szkody.

Jak bronić się w sprawie o uszkodzenie kosza?

W pierwszej kolejności należy uporządkować dowody. Warto zachować zdjęcia kosza po zdarzeniu, wskazać świadków, ustalić, czy istnieje monitoring, a także sprawdzić, czy kosz nadal jest używany. Jeżeli kosz był sprawny, dobrze jest wykazać, że nie było potrzeby naprawy ani wymiany żadnego elementu.

Po drugie, należy zwrócić uwagę na wartość szkody. Jeżeli pokrzywdzony wskaże kwotę, trzeba sprawdzić, z czego ona wynika: czy jest to koszt realnej naprawy, koszt pracy serwisu, koszt części, czy jedynie szacunkowa wartość całego pojemnika. Zawyżona lub nieudokumentowana szkoda może mieć zasadnicze znaczenie dla kwalifikacji sprawy.

Po trzecie, warto zachować konsekwencję w wyjaśnieniach. Jeżeli stanowisko jest takie, że kosz nie został uszkodzony, należy wskazywać na brak szkody, brak kosztów naprawy, dalsze użytkowanie kosza i brak zamiaru zniszczenia rzeczy. Nie należy jednak składać nieprawdziwych oświadczeń ani bagatelizować faktów widocznych na nagraniach lub potwierdzonych przez świadków.

Jeżeli podobne zdarzenie dotyczy mienia znajdującego się na terenie wspólnoty mieszkaniowej, przydatne mogą być także inne sub-typy spraw związanych ze zniszczeniem wspólnego mienia.

Co grozi w razie uznania winy?

Jeżeli szkoda przekracza 800 zł i czyn zostanie zakwalifikowany jako przestępstwo z art. 288 § 1 K.k., podstawowe zagrożenie karą wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. W wypadku mniejszej wagi, na podstawie art. 288 § 2 K.k., sąd może wymierzyć grzywnę, karę ograniczenia wolności albo karę pozbawienia wolności do roku.

Jeżeli szkoda nie przekracza 800 zł, sprawa może zostać potraktowana jako wykroczenie z art. 124 K.w. Wtedy grozi kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny, a dodatkowo obowiązek zapłaty równowartości szkody lub przywrócenia rzeczy do stanu poprzedniego.

W praktyce przy niewielkiej szkodzie, osobie niekaranej i naprawieniu szkody możliwe jest łagodniejsze zakończenie sprawy. W postępowaniu karnym można rozważać m.in. warunkowe umorzenie postępowania, jeżeli spełnione są przesłanki z art. 66 Kodeksu karnego, w szczególności wina i społeczna szkodliwość nie są znaczne, okoliczności czynu nie budzą wątpliwości, a sprawca nie był wcześniej karany za przestępstwo umyślne. Nie jest to jednak rozwiązanie automatyczne i zależy od oceny sądu.

FAQ

Źródła

• Art. 288 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.
• Art. 124 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń.
• Art. 66 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 17 maja 2017 r., sygn. akt IV KK 145/17.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 24 czerwca 1993 r., sygn. akt III KRN 98/93.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 22 października 1998 r., sygn. akt III KKN 146/97.