Rozwód bez podziału majątku, jak dochodzić swojej części po latach?

Majątek wspólny i osobiste małżonków

W skład majątku wspólnego małżonków wchodzą wszystkie przedmioty nabyte w trakcie trwania związku małżeńskiego. Ruchomości i nieruchomości.

W przypadku pozostawania małżonków w ustroju wspólności majątkowej o tym, co stanowi majątek wspólny małżonków, a co ich majątek osobisty, rozstrzygają przepisy art. 31–34 Kodeksu rodzinnego, jeżeli ich stosowanie nie zostało wyłączone małżeńską umową majątkową (art. 47 § 1). Przepis art. 31, będący odpowiednikiem poprzednio obowiązującego art. 32 § 1, stwarza domniemanie przynależności do majątku wspólnego (wcześniej dorobkowego) przedmiotów majątkowych nabytych w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Tym samym, decydujący o zaliczeniu przedmiotów majątkowych do majątku wspólnego jest czas ich nabycia, współwłasnością łączną są objęte przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej (art. 31 § 1 zdanie pierwsze). Jedynie w wyczerpująco wymienionych wypadkach, nabyty w czasie trwania ustroju wspólności ustawowej przedmiot majątkowy nie zwiększa zasobów majątku wspólnego, lecz wchodzi z mocy art. 33 w zw. z art. 31 § 1 zdanie drugie do majątku osobistego.

Podział majątku

Zgodnie z art. 46 do podziału majątku, który był objęty wspólnością majątkową, stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku, a poprzez art. 1035 Kodeksu cywilnego – odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Z kolei art. 567 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, o ile nie wynika nic innego z przepisów § 2 i 3, odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o dziale spadku (680–689), które w art. 688 zawierają odesłanie w kwestiach w nich nieuregulowanych, do odpowiedniego stosowania przepisów o zniesieniu współwłasności, w szczególności art. 618 § 2 i 3.

Do majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej ma odpowiednie zastosowanie także art. 1036 Kodeksu cywilnego stanowiący, że „rozporządzenie przez spadkobiercę udziałem w przedmiocie należącym do spadku wymaga zgody pozostałych spadkobierców, a w braku zgody któregokolwiek z nich rozporządzenie jest bezskuteczne o tyle, o ile naruszałoby uprawnienia przysługujące temu spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku”.

Po ustaniu wspólności ustawowej rozporządzenie przez jednego z małżonków (byłych małżonków) udziałem w przedmiocie należącym do majątku wspólnego wymaga zgody byłego współmałżonka, a przy jej braku jest wobec niego bezskuteczne, jeżeli naruszałoby uprawnienia przysługujące temu małżonkowi na podstawie przepisów o podziale majątku wspólnego. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 1036 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 46 Kodeksu rodzinnego, sąd, uznając to rozporządzenie za bezskuteczne w stosunku do drugiego byłego małżonka, powinien dokonać podziału majątku wspólnego tak, jakby rozporządzenia tego nie było, czyli biorąc pod uwagę stan tego przedmiotu z chwili ustania wspólności ustawowej, określić jego wartość według jego wartości rynkowej z chwili orzekania i dokonać stosownych rozliczeń między małżonkami.

Stosownie do treści art. 684 Kodeksu postępowania cywilnego, który ma odpowiednie zastosowanie poprzez art. 567 § 3 do postępowania o podział majątku, skład i wartość majątku podlegającego podziałowi ustala sąd. Wartość tych składników ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej i według cen obowiązujących w chwili zamknięcia rozprawy. W przypadku, gdy przyczyną ustania wspólności majątkowej jest orzeczenie rozwodu, datą ustania tej wspólności jest dzień uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.

Roszczenia wobec byłego męża

Obawiam się, że większość ruchomości i wyposażenia może mieć obecnie znikomą wartość materialną, bowiem wartość ustala się na dzień działu majątku. Jednak nie wydaje mi się, aby Pani mąż miał Panią spłacać z mieszkania. Dała Pani upoważnienie synowi do zbycia nieruchomości. Nie wiem, jaka była treść upoważnienia, gdzie miały znaleźć się pieniądze za tę nieruchomość. Ale syn działał w Pani imieniu. W stosunku do niego może mieć Pani roszczenie o niewłaściwe wykonanie zobowiązania. Do byłego męża, tylko jeśli pieniądze ze sprzedaży pobrał on i przywłaszczył je sobie, postępując z nimi jak z własnymi środkami.

Należy więc przeanalizować kto pobrał środki z zakupu nieruchomości, jakie było Pani pełnomocnictwo, kto dysponował środkami. Znamiona czynu z art. 284 § 1 Kodeksu karnego realizuje sprawca, który uzurpuje sobie wyłączny tytuł do cudzej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego i zachowuje się w taki sposób, jakby był jej właścicielem lub jakby to prawo jemu przysługiwało.

Ale należy przeanalizować, czy były mąż działał w dobrej wierze, skoro syn mu te pieniądze powierzył. Niewątpliwie należała się Pani spłata z 1/2 wartości nieruchomości oraz połowa środków z lokat.