Potrącenie pieszego bez wezwania policji – konsekwencje

Potrącenie pieszego – kolizja czy wypadek?

Ocena konsekwencji zależy przede wszystkim od skutków zdarzenia. W języku potocznym mówi się o kolizji i wypadku, ale dla odpowiedzialności prawnej kluczowe są obrażenia pieszego oraz zachowanie kierowcy po zdarzeniu.

Jeżeli pieszy nie doznał obrażeń albo doszło jedynie do krótkotrwałego naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia trwającego nie dłużej niż 7 dni, podstawą odpowiedzialności może być art. 86 § 1 albo art. 86 § 1a ustawy z 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń. Jeżeli natomiast obrażenia odpowiadają skutkom z art. 157 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, czyli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwa dłużej niż 7 dni, w grę wchodzi art. 177 § 1 Kodeksu karnego.

W sprawach, w których doszło do potrącenia na przejściu dla pieszych, duże znaczenie mają nagrania, zeznania świadków, dokumentacja medyczna i opinia biegłego z zakresu ruchu drogowego. Podobne problemy omawiają materiały dotyczące tego, co grozi, gdy poszkodowanym jest analogie, oraz kiedy po zdarzeniu możliwe jest hub klastra K8.

Obowiązki kierowcy po potrąceniu pieszego

Art. 44 ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym nakłada na kierującego pojazdem uczestniczącego w wypadku, w którym jest zabity lub ranny, obowiązek: udzielenia niezbędnej pomocy ofiarom wypadku, wezwania zespołu ratownictwa medycznego i Policji, niepodejmowania czynności mogących utrudnić ustalenie przebiegu wypadku oraz pozostania na miejscu wypadku.

Jeżeli nie ma zabitych ani rannych, zastosowanie ma art. 44 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Uczestnik zdarzenia powinien zatrzymać pojazd, przedsięwziąć odpowiednie środki w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu, niezwłocznie usunąć pojazd z miejsca zdarzenia, aby nie powodował zagrożenia lub tamowania ruchu, oraz podać swoje dane personalne, dane właściciela lub posiadacza pojazdu i dane dotyczące ubezpieczenia OC.

Przy potrąceniu pieszego problem polega na tym, że obrażenia nie zawsze są widoczne od razu. Ból, uraz głowy, kręgosłupa, stłuczenia, złamania czy wstrząśnienie mózgu mogą ujawnić się dopiero po pewnym czasie. Dlatego bezpieczne prawnie zachowanie kierowcy polega na pozostaniu na miejscu, wezwaniu pomocy, ustaleniu danych pieszego i świadków oraz udokumentowaniu przebiegu zdarzenia.

Czy odmowa pomocy przez pieszego zwalnia kierowcę z obowiązków?

Odmowa pieszego ma znaczenie dowodowe, ale nie zawsze zwalnia kierowcę z obowiązku wezwania służb. Jeżeli pieszy jest dorosły, przytomny i logicznie kontaktuje się z kierowcą, nie wolno udzielać mu pomocy z użyciem przymusu, jeżeli nie zachodzi stan nagły wymagający interwencji ratującej życie. Czym innym jest jednak fizyczne zmuszanie do pomocy, a czym innym zawiadomienie numeru 112, pogotowia lub Policji.

Jeżeli kierujący widzi, że pieszy został uderzony pojazdem, upadł, skarży się na ból, ma zawroty głowy, jest zdezorientowany albo mogło dojść do urazu wewnętrznego, najbezpieczniej wezwać pomoc mimo deklaracji poszkodowanego, że wszystko jest w porządku. Taka reakcja pokazuje, że kierowca nie uchylał się od obowiązków z art. 44 ust. 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Nieudzielenie pomocy – kiedy grozi odpowiedzialność z art. 162 Kodeksu karnego?

Art. 162 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny stanowi, że kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Art. 162 § 2 Kodeksu karnego przewiduje wyjątek: nie popełnia przestępstwa ten, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu albo gdy możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej. W praktyce oznacza to, że kierowca nie musi sam wykonywać czynności medycznych, których nie potrafi wykonać, ale powinien niezwłocznie wezwać pomoc, jeżeli sytuacja tego wymaga.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 23 sierpnia 2016 r., III KK 137/16, wskazał, że obowiązek z art. 162 § 1 Kodeksu karnego istnieje tylko wtedy, gdy pomoc była możliwa i nie stwarzała dla udzielającego lub innych osób niebezpieczeństwa utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Z kolei w postanowieniu z 11 lutego 2003 r., V KK 112/02, Sąd Najwyższy podkreślił, że dla odpowiedzialności z art. 162 § 1 Kodeksu karnego nie jest konieczne, aby faktycznie doszło do śmierci lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu; istotna jest świadomość bezpośredniego niebezpieczeństwa i uchylenie się od pomocy.

Czy odjazd po rozmowie z pieszym to ucieczka z miejsca zdarzenia?

Nie każde odjechanie z miejsca zdarzenia jest automatycznie ucieczką. Dla oceny istotne jest, czy kierowca zatrzymał się, czy sprawdził stan pieszego, czy podał swoje dane, czy wezwał służby, czy czekał na Policję, a także czy jego zachowanie mogło wskazywać na zamiar uniknięcia odpowiedzialności.

Jeżeli pieszy został potrącony, a kierujący odjechał bez pozostawienia danych i bez wezwania służb, Policja może badać, czy doszło do zachowania określanego jako zbiegnięcie z miejsca zdarzenia. Ma to poważne znaczenie przy przestępstwie wypadku drogowego. Art. 178 § 1 Kodeksu karnego przewiduje surowsze zasady wymiaru kary wobec sprawcy skazanego za przestępstwo z art. 173, art. 174 lub art. 177 Kodeksu karnego, który był nietrzeźwy, pod wpływem środka odurzającego, zbiegł z miejsca zdarzenia albo spożywał alkohol lub środek odurzający po zdarzeniu przed badaniem.

Wątek odjazdu po zdarzeniu pojawia się także w sprawach, w których kierowca twierdzi, że nie zauważył skutków zdarzenia. Praktyczne omówienie takich sytuacji znajdziesz w materiałach o tym, kiedy ucieczka z miejsca zdarzenia może być kwestionowana oraz jak oceniane bywa hub klastra K9.

Jakie konsekwencje mogą grozić kierowcy?

Jeżeli pieszy nie doznał obrażeń przekraczających 7 dni, sprawa może zakończyć się odpowiedzialnością wykroczeniową z art. 86 § 1 albo art. 86 § 1a Kodeksu wykroczeń. Gdy uczestnik zdarzenia nie udzielił niezwłocznej pomocy ofierze wypadku, zastosowanie może mieć także art. 93 § 1 Kodeksu wykroczeń, który przewiduje karę aresztu albo grzywny. Zgodnie z art. 93 § 2 Kodeksu wykroczeń w razie popełnienia tego wykroczenia orzeka się zakaz prowadzenia pojazdów.

Jeżeli pieszy doznał obrażeń trwających dłużej niż 7 dni, podstawą odpowiedzialności może być art. 177 § 1 Kodeksu karnego, który przewiduje karę pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli następstwem wypadku jest śmierć człowieka albo ciężki uszczerbek na zdrowiu, zastosowanie ma art. 177 § 2 Kodeksu karnego, zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Dodatkowo art. 42 § 2 Kodeksu karnego przewiduje obligatoryjny zakaz prowadzenia pojazdów wobec sprawcy przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, jeżeli był nietrzeźwy, pod wpływem środka odurzającego albo zbiegł z miejsca zdarzenia. Przy najpoważniejszych skutkach, zwłaszcza śmierci lub ciężkim uszczerbku na zdrowiu, art. 42 § 3 Kodeksu karnego może prowadzić do orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów na zawsze, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami.

Co zrobić, gdy zdarzenie zostało zgłoszone na Policję po fakcie?

Jeżeli kierujący dowiedział się, że zdarzenie zostało zgłoszone, nie powinien unikać kontaktu z organami. Warto przygotować spokojny i konkretny opis: gdzie doszło do zdarzenia, z jaką prędkością poruszał się pojazd, czy pieszy upadł, co powiedział, czy odmawiał pomocy, czy oddalił się samodzielnie, czy byli świadkowie i czy kierowca posiada nagranie.

Jeżeli kierowca otrzyma status podejrzanego, art. 175 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego daje mu prawo odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania. Jeżeli występuje jako świadek, co do zasady ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania, ale kwalifikacja procesowa zależy od decyzji organu prowadzącego postępowanie.

Równolegle należy pamiętać o ubezpieczeniu OC. Jeżeli pieszy zgłosi szkodę osobową, zakład ubezpieczeń może żądać od kierowcy informacji i dokumentów dotyczących przebiegu zdarzenia. Nie należy uzgadniać z poszkodowanym nieformalnych oświadczeń, które mogłyby później utrudnić obronę lub likwidację szkody.

FAQ

Źródła

• art. 44 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym,
• art. 42 § 2 i § 3, art. 162 § 1 i § 2, art. 177 § 1 i § 2 oraz art. 178 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny,
• art. 86 § 1 i § 1a oraz art. 93 § 1 i § 2 ustawy z 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń,
• art. 175 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego,
• postanowienie Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2016 r., III KK 137/16,
• postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lutego 2003 r., V KK 112/02.