Posłużenie się cudzym zdjęciem na portalu randkowym

Czy użycie cudzego zdjęcia na portalu randkowym jest przestępstwem?

Nie każde posłużenie się cudzym zdjęciem automatycznie oznacza popełnienie przestępstwa. Kluczowe znaczenie ma to, w jaki sposób zdjęcie zostało użyte, czy chodziło o podszycie się pod konkretną rozpoznawalną osobę, czy zdjęcie trafiło do profilu widocznego dla innych użytkowników, czy tylko do prywatnej wiadomości, a przede wszystkim czy osoba ze zdjęcia poniosła szkodę majątkową lub osobistą.

W opisanej sytuacji najważniejszy jest art. 190a § 2 Kodeksu karnego, czyli tzw. kradzież tożsamości. Przepis ten nie karze samego faktu pobrania czy wysłania zdjęcia. Odpowiedzialność karna wchodzi w grę wtedy, gdy sprawca podszywa się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, dane osobowe albo inne dane pozwalające ją publicznie identyfikować i przez to wyrządza tej osobie szkodę majątkową albo osobistą.

Jeżeli ktoś użył przypadkowego zdjęcia, nie podał prawdziwych danych osoby ze zdjęcia, nie prowadził publicznego profilu ukierunkowanego na jej ośmieszenie, szybko usunął konto, przeprosił i nie kontynuuje kontaktu, ryzyko odpowiedzialności karnej jest zasadniczo mniejsze. Nie oznacza to jednak, że zachowanie było prawidłowe ani że nie może wywołać konsekwencji cywilnych.

Podszywanie się pod inną osobę według art. 190a § 2 Kodeksu karnego

Aktualne brzmienie art. 190a § 2 Kodeksu karnego przewiduje odpowiedzialność dla tego, kto podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, przez co wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą. Czyn ten jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat, tak jak podstawowy typ uporczywego nękania z art. 190a § 1 K.k.

W praktyce trzeba więc ustalić kilka elementów. Po pierwsze, czy doszło do realnego podszywania się pod osobę ze zdjęcia, a nie tylko do użycia niepodpisanej fotografii. Po drugie, czy zdjęcie lub inne dane pozwalały zidentyfikować tę osobę. Po trzecie, czy skutek w postaci szkody rzeczywiście wystąpił. Po czwarte, czy istnieje związek między zachowaniem sprawcy a tą szkodą.

Szkodą osobistą może być na przykład ośmieszenie, poniżenie, naruszenie prywatności, narażenie na niechciane kontakty, pogorszenie reputacji albo wywołanie konfliktów rodzinnych lub zawodowych. Szkodą majątkową może być strata finansowa, utrata zlecenia, koszt usuwania skutków naruszenia albo inny wymierny uszczerbek. Sam dyskomfort osoby, która dowiedziała się o użyciu zdjęcia, nie zawsze wystarczy do przyjęcia odpowiedzialności karnej, ale może mieć znaczenie przy ocenie naruszenia dóbr osobistych.

Wysłanie zdjęcia prywatnie a założenie fałszywego profilu

Istotna jest skala działania. Inaczej ocenia się jednorazowe wysłanie zdjęcia w prywatnej wiadomości, a inaczej publiczny profil w aplikacji randkowej, na którym sprawca prowadzi rozmowy jako osoba ze zdjęcia, podaje jej imię, miejsce pracy, miasto, linki do profili społecznościowych albo inne dane pozwalające ją rozpoznać.

Jeżeli zdjęcie zostało wykorzystane wyłącznie po to, aby skontaktować się z byłym partnerem, bez zamiaru i bez skutku w postaci pokrzywdzenia osoby widocznej na zdjęciu, sprawa może nie spełniać znamion art. 190a § 2 K.k. Nadal jednak należy liczyć się z tym, że osoba ze zdjęcia mogłaby powołać się na naruszenie wizerunku, prywatności lub dobrego imienia, zwłaszcza jeśli profil był widoczny publicznie albo mogła zostać rozpoznana.

Znaczenie ma również zachowanie po ujawnieniu sprawy. Usunięcie konta, zakończenie kontaktu, brak dalszego rozpowszechniania zdjęć i przeprosiny działają na korzyść osoby, która popełniła błąd. Nie wyłączają automatycznie odpowiedzialności, ale mogą ograniczać rozmiar szkody i ułatwiać polubowne zakończenie sprawy.

Ochrona wizerunku i dobra osobiste

Wizerunek człowieka jest dobrem osobistym chronionym przez art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że osoba, której zdjęcia użyto bez zgody, może żądać zaniechania naruszeń, usunięcia skutków naruszenia, złożenia oświadczenia odpowiedniej treści, a w niektórych przypadkach także zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy na cel społeczny.

Dodatkowo art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewiduje zasadę, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Prywatna wiadomość wysłana jednej osobie zwykle nie jest tym samym co publiczne rozpowszechnienie zdjęcia, ale granica może się zacierać, gdy zdjęcie zostało umieszczone na profilu widocznym dla wielu użytkowników albo przekazywane dalej.

Ochrona wizerunku nie dotyczy wyłącznie portali randkowych. Podobne problemy pojawiają się przy publikacji cudzych zdjęć w internecie, reklamie, memach, karykaturach czy materiałach promocyjnych. Zobacz również: wizerunek znanych osób - komercja oraz karykatura a ochrona wizerunku.

Były partner, wiadomości i ryzyko zarzutu nękania

W sprawach związanych z byłymi partnerami warto oddzielić dwa zagadnienia. Pierwsze to użycie cudzego zdjęcia. Drugie to sposób kontaktowania się z byłym partnerem. Jeżeli kontakt był jednorazowy i został zakończony po przeprosinach, trudno mówić o uporczywym nękaniu. Jeżeli jednak wiadomości były powtarzane, nachalne, prowadzone z różnych kont albo wywoływały poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, wtedy trzeba rozważyć także art. 190a § 1 K.k.

W takich sprawach liczy się całokształt zachowania: liczba wiadomości, ich treść, czas trwania kontaktu, reakcje odbiorcy, ewentualne groźby, tworzenie kolejnych kont oraz to, czy kontakt był kontynuowany mimo wyraźnego sprzeciwu. Jeśli w tle pojawiają się groźby, szantaż albo relacja osobista, pomocne mogą być także materiały o sprawach takich jak zakończenie romansu i groźby oraz nękanie w relacjach pozamałżeńskich.

Co zrobić po użyciu cudzego zdjęcia?

Jeżeli konto zostało już usunięte, zdjęcia nie są dalej wykorzystywane, a kontakt z drugą osobą zakończono, najważniejsze jest nie eskalować sprawy. Nie należy zakładać kolejnych profili, wysyłać ponownych wiadomości ani próbować tłumaczyć się w sposób, który może zostać odebrany jako nacisk lub dalsze nękanie.

Warto zachować dowody usunięcia konta, przeprosin oraz braku dalszego kontaktu. Jeżeli pojawi się wezwanie od osoby ze zdjęcia, administratora portalu, policji albo pełnomocnika, trzeba odpowiedzieć spokojnie i konkretnie. W sprawie karnej lub cywilnej znaczenie mogą mieć wiadomości, regulamin portalu, czas publikacji profilu, liczba odbiorców i to, czy ktoś rzeczywiście rozpoznał osobę ze zdjęcia.

Jeżeli zdjęcie pochodziło z internetu, nie oznacza to automatycznie, że można z niego swobodnie korzystać. Publiczna dostępność fotografii nie jest zgodą na używanie jej jako własnego zdjęcia profilowego. Podobne zasady ostrożności dotyczą innych cudzych materiałów i fotografii, na przykład gdy pojawia się problem taki jak publikacja zdjęć nieruchomości.

FAQ

Czy za samo wysłanie cudzego zdjęcia można pójść do więzienia?

Samo wysłanie cudzego zdjęcia nie oznacza automatycznie odpowiedzialności karnej. Przy art. 190a § 2 K.k. potrzebne jest podszycie się pod inną osobę, wykorzystanie jej wizerunku lub danych oraz wyrządzenie jej szkody majątkowej albo osobistej. Każdy przypadek trzeba oceniać indywidualnie.

Czy usunięcie konta kończy sprawę?

Usunięcie konta jest ważnym krokiem, ale nie zawsze zamyka sprawę prawnie. Jeżeli wcześniej doszło do szkody, osoba pokrzywdzona może dochodzić roszczeń. Usunięcie profilu, przeprosiny i brak dalszego kontaktu mogą jednak ograniczać skutki naruszenia i działać na korzyść sprawcy.

Czy zdjęcie znalezione w internecie można wykorzystać jako swoje?

Nie. To, że zdjęcie jest dostępne w internecie, nie oznacza zgody na używanie go jako własnej fotografii profilowej. Może to naruszać wizerunek, prywatność, dobra osobiste, a w określonych sytuacjach także prawa autorskie fotografa.

Kto może złożyć wniosek o ściganie z art. 190a § 2 K.k.?

Przestępstwo z art. 190a § 1 i § 2 K.k. jest co do zasady ścigane na wniosek pokrzywdzonego. W sprawie użycia zdjęcia pokrzywdzoną będzie przede wszystkim osoba, pod którą się podszyto lub której wizerunek albo dane wykorzystano w sposób powodujący szkodę.

Czy były partner może być pokrzywdzonym w takiej sprawie?

Może być pokrzywdzonym, jeżeli zachowanie naruszyło jego dobra osobiste, prywatność albo miało charakter nękania. W samym art. 190a § 2 K.k. centralne znaczenie ma jednak osoba, pod którą się podszyto i której wizerunek lub dane zostały wykorzystane.

Czy przeprosiny mają znaczenie?

Tak. Przeprosiny nie zawsze wyłączają odpowiedzialność, ale mogą mieć znaczenie przy ocenie zamiaru, rozmiaru szkody, postawy sprawcy i ewentualnego sposobu zakończenia sporu. W sprawach cywilnych mogą też częściowo usuwać skutki naruszenia.

Czy osoba ze zdjęcia może żądać pieniędzy?

Może próbować dochodzić odszkodowania, zadośćuczynienia albo zapłaty sumy na cel społeczny, ale musi wykazać podstawy roszczenia. Samo żądanie zapłaty nie przesądza jeszcze, że roszczenie jest zasadne. Znaczenie mają skala naruszenia, skutki dla tej osoby i dowody.

Podsumowanie

Posłużenie się cudzym zdjęciem na portalu randkowym jest zachowaniem ryzykownym, ale nie w każdym przypadku oznacza przestępstwo. Najpoważniejsza odpowiedzialność karna pojawia się wtedy, gdy sprawca faktycznie podszywa się pod konkretną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub dane i przez to wyrządza jej szkodę majątkową albo osobistą. Jeżeli zdjęcie zostało wysłane jednorazowo, konto usunięto, kontakt zakończono, a osoba ze zdjęcia nie poniosła realnej szkody, ocena może być łagodniejsza.

Nie zmienia to faktu, że wizerunek jest chroniony także cywilnie. Dlatego w podobnych sytuacjach należy jak najszybciej usunąć zdjęcia, nie ponawiać kontaktu, zachować dowody przeprosin i w razie sporu sprawdzić, czy rzeczywiście wystąpiły przesłanki odpowiedzialności karnej lub cywilnej.

Źródła

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 2025 poz. 383, tekst jednolity.

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, w szczególności art. 23 i 24.

3. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - Dz.U. 1994 nr 24 poz. 83, w szczególności art. 81.