Dane osobowe w obwieszczeniu o licytacji nieruchomości

Dlaczego w obwieszczeniu pojawia się imię i nazwisko dłużnika?

W egzekucji z nieruchomości komornik nie działa jak prywatny wierzyciel ani jak podmiot publikujący zwykłe ogłoszenie. Komornik wykonuje czynności egzekucyjne na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a zakres informacji w obwieszczeniu o licytacji jest określony ustawowo.

Zgodnie z art. 953 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego komornik w publicznym obwieszczeniu o licytacji nieruchomości wymienia nieruchomość, która ma być sprzedana, ze wskazaniem miejsca jej położenia i przeznaczenia gospodarczego, imienia i nazwiska dłużnika oraz księgi wieczystej i miejsca jej przechowywania albo oznaczenia zbioru dokumentów i sądu, w którym zbiór jest prowadzony.

Oznacza to, że w podstawowym obwieszczeniu o licytacji komornik ma obowiązek wskazać imię i nazwisko dłużnika. Dłużnik nie może skutecznie żądać usunięcia tych danych tylko dlatego, że nie chce ich ujawnienia albo pełni funkcję publiczną. W tym zakresie przetwarzanie danych jest oparte na art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679, czyli RODO, ponieważ jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na komorniku.

Jakie dane musi zawierać obwieszczenie o licytacji nieruchomości?

Art. 953 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego określa obowiązkowe elementy obwieszczenia. Poza oznaczeniem nieruchomości i danymi dłużnika komornik podaje m.in. czas i miejsce licytacji, sumę oszacowania, cenę wywołania, wysokość rękojmi, czas oglądania nieruchomości oraz informacje dotyczące praw osób trzecich.

Najważniejsze elementy można ująć praktycznie tak:

W praktyce problemem nie jest więc samo ujawnienie imienia i nazwiska dłużnika, lecz publikowanie informacji wykraczających poza ustawowy zakres. Zasada minimalizacji danych z art. 5 ust. 1 lit. c RODO wymaga, aby przetwarzane dane były adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne do celów przetwarzania.

Obwieszczenie a ogłoszenie prasowe – ważna różnica

Trzeba odróżnić pełne obwieszczenie o licytacji od skróconego ogłoszenia publikowanego w dzienniku. Art. 955 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje publiczne ogłoszenie obwieszczenia o licytacji co najmniej dwa tygodnie przed terminem licytacji. Natomiast art. 955 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że w ogłoszeniu w dzienniku wystarczy oznaczenie nieruchomości, czasu i miejsca licytacji, sumy oszacowania, ceny wywołania oraz wysokości rękojmi.

Skoro art. 955 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego wymienia węższy zakres informacji wystarczający dla ogłoszenia prasowego, publikowanie w takim ogłoszeniu pełnych danych dłużnika może być kwestionowane, zwłaszcza gdy nie jest niezbędne dla celu ogłoszenia. W tym miejscu nadal zachowuje znaczenie stanowisko dawnego Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z 4 grudnia 2003 r., sygn. GI-DS-430/644/03, w którym wskazano, że ujawnianie w dziennikach imienia, nazwiska i adresu zamieszkania dłużnika nie znajdowało podstawy w art. 955 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego.

Obecnie ocena takiej publikacji powinna być dokonywana przede wszystkim przez pryzmat RODO, w szczególności art. 5 ust. 1 lit. c RODO oraz art. 6 ust. 1 lit. c RODO. Jeżeli konkretny kanał publikacji wymaga jedynie skróconej informacji, komornik powinien unikać ujawniania danych, których przepis dla tego kanału nie wymaga.

Czy osoba publiczna ma mniejszą ochronę danych w licytacji?

Sam status osoby publicznej nie daje komornikowi prawa do publikowania szerszego katalogu danych niż przewiduje Kodeks postępowania cywilnego. Jeżeli art. 953 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego wymaga imienia i nazwiska dłużnika, dane te mogą pojawić się w obwieszczeniu niezależnie od tego, czy dłużnik jest osobą prywatną, przedsiębiorcą, radnym, urzędnikiem czy inną osobą rozpoznawalną publicznie.

Nie oznacza to jednak, że komornik może dodatkowo wskazywać informacje o funkcji publicznej, miejscu pracy, adresie prywatnym albo inne szczegóły, jeżeli nie wynikają one z przepisów dotyczących licytacji. Dostęp do informacji publicznej regulowany ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej nie jest ogólną podstawą do rozszerzania treści obwieszczenia egzekucyjnego.

Co może zrobić dłużnik, gdy komornik ujawnił za dużo danych?

Jeżeli komornik opublikował dane wymagane przez art. 953 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli imię i nazwisko dłużnika, samo żądanie ich usunięcia z obwieszczenia zwykle nie będzie skuteczne. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy komornik ujawnił dane, których przepisy nie wymagają, np. numer PESEL, pełny adres zamieszkania, prywatny numer telefonu albo informacje niezwiązane z licytowaną nieruchomością.

W takiej sytuacji dłużnik może rozważyć następujące działania:

• wniosek do komornika o korektę lub ograniczenie publikacji – warto wskazać, które dane są zbędne oraz powołać art. 5 ust. 1 lit. c RODO;
• skargę na czynność komornika – na podstawie art. 767 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego skarga przysługuje na czynności komornika, a także na zaniechanie dokonania czynności;
• wniosek o usunięcie nieprawidłowej publikacji z miejsca, w którym się pojawiła – jeżeli publikacja wciąż jest dostępna i zawiera dane nadmiarowe;
• skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych – jeżeli doszło do naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych.

Termin na skargę na czynność komornika wynosi co do zasady tydzień. Wynika to z art. 767 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego. Termin liczy się od dnia dokonania czynności, gdy strona była przy niej obecna lub została o jej terminie zawiadomiona, a w innych przypadkach od dnia zawiadomienia strony o dokonaniu czynności albo od dnia, w którym strona dowiedziała się o czynności. W sprawach dotyczących publikacji obwieszczenia bardzo ważne jest więc szybkie zabezpieczenie dowodów, np. wydruku strony, zrzutu ekranu albo egzemplarza gazety.

RODO a obowiązek publikacji obwieszczenia

RODO nie zakazuje komornikowi przetwarzania danych osobowych dłużnika, jeżeli przetwarzanie jest wymagane przez Kodeks postępowania cywilnego. Art. 6 ust. 1 lit. c RODO dopuszcza przetwarzanie danych, gdy jest ono niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze. W przypadku obwieszczenia o licytacji takim obowiązkiem jest m.in. art. 953 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego.

Jednocześnie RODO nadal ma znaczenie. Komornik powinien przestrzegać zasad z art. 5 ust. 1 RODO, w tym zasady zgodności z prawem, rzetelności i przejrzystości z art. 5 ust. 1 lit. a RODO oraz zasady minimalizacji danych z art. 5 ust. 1 lit. c RODO. Dlatego legalność publikacji imienia i nazwiska nie oznacza automatycznej legalności publikacji każdego dodatkowego szczegółu dotyczącego dłużnika.

Więcej zagadnień dotyczących danych osobowych znajdziesz w dziale ochrona danych osobowych RODO.

FAQ

Źródła

• Art. 953 § 1 pkt 1–7 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 955 § 1–3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 767 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.
• Art. 5 ust. 1 lit. a i c oraz art. 6 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. – RODO.
• Ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych.
• Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
• Wystąpienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych do Prezesa Krajowej Rady Komorniczej z 4 grudnia 2003 r., sygn. GI-DS-430/644/03.