Emerytura wojskowa a praca za granicą

Emerytura wojskowa a przychód z pracy za granicą

Podstawową regulacją jest art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Przepis ten stanowi, że w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego emerytura lub renta inwalidzka ulega zmniejszeniu na zasadach określonych w art. 104 ust. 1a-6, ust. 8 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 i 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie więcej jednak niż o 25% wysokości tej emerytury lub renty inwalidzkiej, z zastrzeżeniem art. 40 ust. 2 i 3 ustawy wojskowej.

Kluczowe znaczenie ma art. 104 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z tym przepisem zasady dotyczące przychodu stosuje się również do emerytów i rencistów osiągających przychód z tytułu działalności wykonywanej za granicą. Oznacza to, że sam fakt wykonywania pracy poza Polską nie wyłącza kontroli przychodu przez Wojskowe Biuro Emerytalne.

Jeżeli zagraniczne świadczenie jest wynagrodzeniem za zatrudnienie, służbę, inną pracę zarobkową albo działalność gospodarczą, należy co do zasady traktować je jako przychód istotny dla art. 40 ustawy wojskowej. Podobne problemy występują w systemie zaopatrzenia funkcjonariuszy, co pokazuje sprawa emeryta policyjnego pracującego za granicą.

Progi 70% i 130% przeciętnego wynagrodzenia

Art. 40 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin przewiduje szczególną zasadę dla emerytur wojskowych: w razie osiągania przychodu przekraczającego 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego emerytura lub renta inwalidzka ulega zmniejszeniu o 25% jej wysokości.

Progi 70% i 130% wynikają z art. 104 ust. 7 i ust. 8 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgodnie z art. 104 ust. 10 tej ustawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ogłasza kwoty przychodu odpowiadające tym progom. Kwoty zmieniają się co kwartał, dlatego przy rozliczeniach z WBE należy sprawdzać komunikaty obowiązujące dla konkretnego miesiąca uzyskania przychodu.

W praktyce przekroczenie progu 130% najczęściej prowadzi do maksymalnego obniżenia świadczenia wojskowego, czyli o 25%. Jeżeli problem dotyczy prowadzenia firmy lub innej aktywności zarobkowej po odejściu ze służby, pomocne może być omówienie tematu dorabianie emeryta mundurowego, bo mechanizm progów jest bardzo podobny.

Jakie przychody bierze się pod uwagę?

Art. 104 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazuje, że za działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczenia społecznego uważa się zatrudnienie, służbę, inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności. W związku z art. 104 ust. 4 tej ustawy reguła obejmuje również działalność wykonywaną za granicą.

Dla emeryta wojskowego znaczenie mogą mieć w szczególności:

• wynagrodzenie z umowy o pracę zawartej z zagranicznym pracodawcą,
• wynagrodzenie z kontraktu cywilnoprawnego, jeżeli charakter świadczenia odpowiada pracy zarobkowej,
• przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej,
• świadczenia pieniężne związane z zatrudnieniem, jeżeli są traktowane jak przychód z działalności zarobkowej,
• zasiłki i świadczenia wymienione w art. 104 ust. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w tym zasiłek chorobowy, macierzyński i opiekuńczy oraz świadczenie rehabilitacyjne.

Nie każdy wpływ na rachunek bankowy jest automatycznie przychodem powodującym zmniejszenie emerytury. Przykładowo zwrot kosztów, dieta, świadczenie socjalne albo odszkodowanie mogą wymagać odrębnej oceny. Wątpliwości tego typu dobrze pokazuje temat inne przychody emeryta mundurowego.

Praca dla instytucji międzynarodowej i zwolnienie z podatku

Wynagrodzenia wypłacane przez instytucje międzynarodowe bywają objęte szczególnymi zwolnieniami podatkowymi albo immunitetami wynikającymi z umów międzynarodowych. Nie oznacza to jednak automatycznie, że WBE nie może uwzględnić takiego wynagrodzenia przy stosowaniu art. 40 ustawy wojskowej.

Art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych definiuje przychody jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze, wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Natomiast zwolnienia podatkowe są odrębnie uregulowane między innymi w art. 21 tej ustawy oraz w przepisach szczególnych lub umowach międzynarodowych. Zwolnienie z opodatkowania nie zawsze usuwa sam fakt osiągnięcia przychodu.

Jeżeli więc emeryt wojskowy otrzymuje wynagrodzenie za realnie wykonywaną pracę na rzecz instytucji międzynarodowej, WBE może uznać, że jest to przychód z działalności wykonywanej za granicą w rozumieniu art. 104 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Inaczej mogłoby być tylko wtedy, gdy konkretne świadczenie nie ma charakteru wynagrodzenia za pracę albo przepisy szczególne wyraźnie wyłączają jego uwzględnianie. To wymaga analizy umowy, regulaminu wynagradzania i dokumentów podatkowych.

Czy brak składek w Polsce ma znaczenie?

Brak odprowadzania składek do polskiego ZUS albo do zagranicznej publicznej instytucji ubezpieczeniowej nie przesądza sprawy. Art. 104 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS obejmuje przychód z działalności wykonywanej za granicą, a art. 104 ust. 3 tej ustawy opisuje rodzaje działalności zarobkowej, a nie wyłącznie faktyczne objęcie polskim ubezpieczeniem społecznym.

Jeżeli składki są przekazywane do prywatnego funduszu utworzonego dla pracowników danej organizacji, może to mieć znaczenie dowodowe, ale nie jest samodzielną podstawą do pominięcia przychodu. Dla WBE najważniejsze będzie, czy pieniądze są ekwiwalentem za pracę, służbę, kontrakt lub działalność zarobkową.

Jak przeliczać przychód w walucie obcej?

Jeżeli wynagrodzenie jest wypłacane w walucie obcej, należy je przeliczyć na złote. Aktualnie właściwy jest art. 11a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którym przychody w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.

Praktycznie oznacza to, że dla każdego miesiąca trzeba ustalić datę otrzymania wynagrodzenia albo postawienia go do dyspozycji, zastosować odpowiedni kurs NBP i porównać wynik z kwotami granicznymi ogłoszonymi dla danego okresu.

Kiedy WBE nie powinno zmniejszać emerytury wojskowej?

Art. 40 ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin przewiduje ważne wyjątki. Zasad zmniejszania z art. 40 ust. 1 i 3 nie stosuje się wobec osób, których emerytura stanowi 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą. Przepis wyłącza także osoby pobierające rentę inwalidzką z tytułu inwalidztwa powstałego wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą albo wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze.

Przy podejmowaniu zatrudnienia poza Polską warto przeanalizować relację: emerytura wojskowa a dochody z zagranicy, w tym obowiązki informacyjne i ewentualny wpływ przychodu na świadczenie. Jeżeli emerytura wojskowa została ustalona na poziomie 75% podstawy wymiaru w rozumieniu art. 40 ust. 4 ustawy wojskowej, trzeba sprawdzić, czy WBE w ogóle miało podstawę do jej obniżenia z powodu dorabiania. Warto w tym celu przeanalizować decyzję emerytalną, wysługę emerytalną i ewentualne dodatki lub podwyższenia.

Co zrobić, jeżeli WBE obniża emeryturę?

W pierwszej kolejności należy ustalić, czy WBE dysponuje pełnymi i prawidłowymi informacjami o rodzaju przychodu. Warto złożyć wyjaśnienia i dołączyć dokumenty potwierdzające charakter wypłat, w szczególności umowę, zaświadczenie pracodawcy, regulamin wynagradzania, dokument dotyczący zwolnienia podatkowego oraz zestawienie miesięcznych wypłat po przeliczeniu na złote.

Jeżeli WBE wyda decyzję o zmniejszeniu świadczenia albo o rozliczeniu przychodu, należy sprawdzić pouczenie o trybie odwoławczym. Co do zasady od decyzji wojskowego organu emerytalnego przysługuje odwołanie do właściwego sądu ubezpieczeń społecznych, składane za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Termin i tryb należy każdorazowo zweryfikować w pouczeniu decyzji.

FAQ

Źródła

• Art. 40 ust. 1-4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.
• Art. 104 ust. 1a-6, ust. 7-10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
• Art. 11 ust. 1 oraz art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
• Art. 4 pkt 9 oraz art. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.