Nieruchomość za granicą a podział majątku• Autor: Radca prawny Tomasz Krupiński |
|
Zawarliśmy związek małżeński w Polsce. Od 4 miesięcy mieszkamy oddzielnie i jesteśmy na drodze do rozwodu. Pozew jeszcze nie jest złożony w sądzie. Posiadamy wspólną nieruchomość za granicą, mieszkanie w Hiszpanii. Hiszpańskie prawo przewiduje, że w przypadku obcokrajowców w sprawach podziału majątku używane jest prawo kraju, w którym zostało zawarte małżeństwo. Moja żona od 4 miesięcy zamieszkuje w naszym mieszkaniu w Hiszpanii. Ja jestem w Polsce. Czy fakt samodzielnego zamieszkiwania w nieruchomości przez jednego z małżonków podczas rozwodu ma jakiś wpływ na sposób podziału tej nieruchomości przy rozwodzie oraz decydowaniu, kto ma prawo pierwokupu od drugiego małżonka? |
Fot. Fotolia |
Który sąd decyduje o podziale zagranicznej nieruchomości?Do lipca 2009 roku sytuacja była jasna – sądy polskie nie mogły orzekać o podziale nieruchomości położonych poza terytorium kraju (brak jurysdykcji krajowej). Skutkowało to odrzuceniem pozwu (wniosku).
W odniesieniu do jurysdykcji w sprawach o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej wymaga uwzględnienia to, że zachodzi dopuszczalność zawierania umów o poddaniu spraw jurysdykcji sądów polskich, poddania spraw takiej jurysdykcji przez wdanie się w spór, jak również dopuszczalność zawierania umów o poddaniu spraw jurysdykcji sądów państwa obcego i wyłączeniu w tym zakresie jurysdykcji sądów polskich.
W odniesieniu do spraw o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej rozgraniczenia wymaga, iż w wypadku, gdy w skład majątku wspólnego wchodzi prawo rzeczowe na nieruchomości lub posiadanie nieruchomości położonej w Polsce, jurysdykcja krajowa w zakresie podziału tej nieruchomości będzie wyłączna.
Jeśli podziałowi ma ulec nieruchomość położona za granicą, sądy polskie nie będą miały jurysdykcji do dokonania jej podziału. Pomimo braku przepisu zawartego w obowiązującym do 30 czerwca 2009 r. art. 1102 § 2 należy skłonić się do wniosku, że sądom polskim nadal nie przysługuje jurysdykcja w zakresie rozstrzygania o prawach rzeczowych na nieruchomości i o posiadaniu nieruchomości położonej za granicą. W tym zakresie jurysdykcja sądów polskich jest wyłączona na rzecz jurysdykcji organów państw obcych. Jurysdykcja organów państwa obcego, na którego terytorium położona jest nieruchomość, jest jurysdykcją wyłączną.
W odniesieniu do jurysdykcji w sprawach o podział majątku wspólnego nieobejmującego praw rzeczowych na nieruchomości i posiadania nieruchomości należy stosować art. 11062 Kodeksu. Przepis ten będzie więc mógł mieć zastosowanie, np. wtedy gdy w skład majątku wspólnego wchodzą prawa obligacyjne, jak najem lub dzierżawa nieruchomości.
W mojej ocenie sąd polski nie będzie mógł orzekać w przedmiocie podziału majątku wspólnego. Potwierdza to także stanowisko części doktryny:
„Mimo uchylenia 1102 § 2 kpc, w wypadku gdy podziałowi ma ulec nieruchomość położona za granicą, sądy polskie nie będą miały jurysdykcji do dokonania jej podziału. Pomimo braku przepisu zawartego w dotychczasowym art. 1102 § 2, należy skłonić się do wniosku, że sądom polskim nadal nie przysługuje jurysdykcja w zakresie rozstrzygania o prawach rzeczowych na nieruchomości i o posiadaniu nieruchomości położonej za granicą. W tym zakresie jurysdykcja sądów polskich jest wyłączona na rzecz jurysdykcji organów państw obcych. Jurysdykcja organów państwa obcego, na którego terytorium położona jest nieruchomość, jest jurysdykcją wyłączną”. Przyznanie nieruchomości zamieszkującemu z obowiązkiem spłatySam fakt zamieszkiwania ma znaczenie, ale nie jest decydującym czynnikiem o przyznaniu nieruchomości żonie. Orzecznictwo nie jest jednolite – nie ma żadnego przepisu, który by wiązał fakt zamieszkiwania we wspólnej nieruchomości z przyznaniem temu właśnie właścicielowi tejże nieruchomości.
To, komu sąd przyzna wspólną nieruchomość małżonków, zależy od wielu czynników, tj. możliwości finansowych spłaty, dotychczasowego korzystania z nieruchomości, ale głównie od uznania sądu. To sąd uzna, komu przyznać nieruchomość, ale proszę nie przypisywać decydującej ani nawet znaczącej roli faktowi zamieszkiwania we wspólnej nieruchomości małżeńskiej. PrzykładyAnna i Piotr zawarli związek małżeński w Polsce. Kilka lat później wspólnie kupili apartament w Hiszpanii, który służył im głównie jako miejsce wypoczynkowe. Po rozstaniu Anna przeprowadziła się na stałe do tego mieszkania, natomiast Piotr pozostał w Polsce. Gdy rozpoczęli rozmowy o rozwodzie i podziale majątku, pojawił się spór: Anna twierdziła, że skoro zamieszkuje lokal na stałe, powinna go zatrzymać, a Piotr powinien otrzymać rekompensatę finansową. Piotr jednak argumentował, że zamieszkiwanie przez Annę nie daje jej automatycznego prawa do przejęcia nieruchomości. Ostatecznie musieli skorzystać z pomocy prawników zarówno w Polsce, jak i w Hiszpanii, ponieważ jurysdykcja w sprawach dotyczących własności nieruchomości w Hiszpanii przysługiwała hiszpańskiemu sądowi.
Joanna i Marek wzięli ślub w Polsce i przez wiele lat prowadzili wspólne życie w Niemczech, gdzie kupili dom. Gdy ich małżeństwo zaczęło się rozpadać, pojawił się temat podziału majątku. Ponieważ ślub zawarli w Polsce, obowiązywało ich prawo polskie w zakresie ustroju majątkowego, jednak podział samej nieruchomości wymagał wszczęcia postępowania przed niemieckim sądem. Marek, który nadal mieszkał w domu, był gotowy spłacić Joannę, ale strony musiały uwzględnić różnice w przepisach obu państw oraz kursy walut przy wycenie wartości domu i ustalaniu wysokości spłaty.
Katarzyna i Tomasz wspólnie kupili mieszkanie we Włoszech, będąc już małżeństwem zawartym w Polsce. Po kilku latach zdecydowali się na rozwód. Katarzyna wyprowadziła się do Polski, a Tomasz pozostał w nieruchomości. Podczas negocjacji rozwodowych w Polsce pojawiło się pytanie, który sąd powinien orzekać o podziale mieszkania we Włoszech. Ostatecznie ustalono, że o samym rozwodzie orzekał sąd polski, ale podział konkretnej nieruchomości musiał być dokonany zgodnie z prawem włoskim, przez włoski sąd, który miał wyłączną jurysdykcję w sprawach dotyczących praw rzeczowych na nieruchomości położonej w swoim kraju. PodsumowaniePodział majątku wspólnego obejmującego nieruchomość za granicą wymaga uwzględnienia zarówno prawa kraju, w którym zawarto małżeństwo, jak i przepisów państwa, na którego terytorium znajduje się dana nieruchomość. Sam fakt zamieszkiwania przez jednego z małżonków w spornej nieruchomości nie przesądza o przyznaniu jej na jego rzecz, choć może być jednym z elementów branych pod uwagę. Kluczowe znaczenie ma jednak właściwa jurysdykcja sądowa oraz indywidualna ocena całokształtu okoliczności sprawy. Oferta porad prawnychJeśli znajdujesz się w podobnej sytuacji i potrzebujesz indywidualnej analizy swojej sprawy, skorzystaj z naszej porady prawnej online. Zapewniamy szybki kontakt z prawnikiem, dokładne wyjaśnienie Twoich praw oraz pomoc w wyborze najlepszego rozwiązania, dostosowanego do Twojej sytuacji i obowiązujących przepisów. Źródła:1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę, wypełniając formularz poniżej ▼▼▼. Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online 
O autorze: Radca prawny Tomasz Krupiński Radca prawny, absolwent wydziału prawa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (studia ukończył z wynikiem bardzo dobrym) oraz podyplomowych studiów z zakresu zarządzania projektami europejskimi. Radca prawny z siedmioletnim doświadczeniem zawodowym w obsłudze prawnej jednostek organizacyjnych oraz osób fizycznych. Specjalista z zakresu prawa rodzinnego oraz szeroko rozumianego prawa nieruchomości. Uczestnik programów ministerialnych dotyczących problematyki prawnorodzinnej. Od kilku lat doradza prawnie zarządom wspólnot mieszkaniowych oraz zarządcom nieruchomości. Posiada również uprawnienia zarządcy nieruchomości. |
|
prawnicy z dużym doświadczeniem.
Zapytaj prawnika
Najnowsze pytania w dziale
Powrót do wspólności majątkowej po okresie rozdzielności, a zachowanie dotychczasowego podziału majątku
Wspólność majątkowa a działalność gospodarcza, jak ustalić co podlega podziałowi
Czy mogę odzyskać pieniądze włożone w mieszkanie byłej żony?
Umowa, prawa autorskie i podział zysków we wspólnym projekcie cyfrowym
Rozwód po latach, co mogę zrobić gdy małżeństwo się rozpadło
Odzyskanie nakładów na remont domu należącego do małżonka
Zwrot nakładów na dom teściów po rozwodzie
Majątek osobisty a ponowne małżeństwo, co dzieje się z własnością po ślubie
Rozwód bez podziału majątku, jak dochodzić swojej części po latach?
Spłata przez męża wspólnego kredytu na mieszkanie a podział majątku
